Małe Góry Literatury 2025

Miłość do literatury rośnie razem z małym człowiekiem. Najważniejsza rola w tym wszystkim należy do rodziców, dziadków i rodzeństwa, a może i do dobrych ciotek-wróżek czytających do poduszek. Ważni w procesie zauroczenia są też autorzy i autorki książek oraz oczywiście osoby kreślące kolory i kształty włosów bohaterek literackich, malujące groszki na koszuli głównego bohatera czy dorysowujące wąsy kotkom. Wszyscy sprzyjają zakochiwaniu się, odkrywaniu upodobań czytelniczych i poszerzaniu świata małych odkrywców i odkrywczyń o kolejne planety do zwiedzenia.

W tym roku zorganizowaliśmy dla Was aż 10 warsztatów i 4 interaktywne lekcje z ulubieńcami światów literackich, ale nie tylko! W ramach Małych Gór Literatury odbyły się dodatkowo 3 spotkania autorskie, 1 panel dyskusyjny i 1 audycja radiowa.

Warsztaty radiowe dla dzieci: Czy radio ma duszę? Prowadziła Katarzyna Stoparczyk

Wieloryby, mrówki, hipopotam, a może miś koala? One wszystkie zagościły na naszych warsztatach. Nie wierzysz? To uwierz, bo w radiu wszystko jest możliwe.

4 lipca przeprowadziliśmy 2 warsztaty radiowe ze znaną i kochaną dziennikarką radiową Trójki, Katarzyną Stoparczyk. Zajęcia odbyły się w kompleksie pałacowym Jedlinka. Dzieci miały okazję z pierwszej ręki dowiedzieć się, na czym polega dziennikarstwo, jak zbierać materiały i robić audycje dla najmłodszych. Praca z dyktafonami i dźwiękami sprzyjała nie tylko nauce, ale również świetnej zabawie. Dzieci rozwijały kreatywność, ćwiczyły krytyczne myślenie i uczyły się pracy zespołowej. W dodatku dwójka rozgadanych dzieci wybrana przez Kasię Stoparczyk wzięła udział następnego dnia w audycji Zagadkowa Niedziela razem z Adamem Wajrakiem.

5 lipca nagraliśmy Zagadkowa Niedziela: Adam Wajrak o ukochanych książkach i przyrodzie. W rozmowie uczestniczyli: Katarzyna Stoparczyk, Adam Wajrak i Filip oraz Karol, dwójka chłopców wyłoniona do audycji poprzedniego dnia, na warsztatach w ramach Małych Gór Literatury. Filip i Karol, związani z Dolnym Śląskiem, opowiedzieli nieco o festiwalu i o regionie, a także o Małych Górach Literatury, o radiu i literaturze, a także o

zwierzętach. Według Polskiego Radia audycja dotarła do 107 000 osób (według informacji z radiowej Trójki). Audycję nadawano z terenu Zamku Sarny w Ścinawce Górnej.

Warsztaty radiowe dla młodych (17–22 lat): Dajcie nam głos!! Prowadziła Katarzyna Stoparczyk

Dziennikarka radiowej „Trójki” przez trzy lata rozmawiała z nastolatkami w kryzysie. Jej program „Dajcie nam głos!! Kasia Stoparczyk i Dzieci”, w którym oddawała głos młodym dorosłym, zyskał sporo pozytywnych recenzji. 5 lipca na warsztatach poruszono tabuizowane tematy, jak przemoc, autoagresja i próby samobójcze. W rozmowie uczestniczyli młodzi dorośli oraz rodzice – dzielili się swoimi trudnym doświadczeniami, stanowili wzajemne wsparcie i wypracowali parę uniwersalnych rad-przesłań dla dorosłych.

Katarzyna Stoparczyk – dziennikarka, autorka książek, reżyserka spektakli teatralnych. Współtwórczyni kanału YouTube „Dajcie nam głos!! Kasia Stoparczyk i dzieci”. Mistrzyni rozmowy. W Polskim Radiu stworzyła kultowe audycje, wśród nich „Dzieci wiedzą lepiej” i „Myślidziecka 3/5/7”, a we współpracy z Wojciechem Mannem format telewizyjny pt. „Duże Dzieci”. Autorka kilku książek dla dorosłych, m.in. Jak mieć w życiu frajdę i Franciszek Pieczka. Portret intymny.

Wydała książki dla dzieci, a także kilkanaście płyt z zapisem ścieżek dźwiękowych autorskich spektakli teatralnych. Była ambasadorką Fundacji ABC XXI Cała Polska Czyta Dzieciom, ambasadorką Fundacji Wrocławskie Hospicjum dla Dzieci, jurorką Konkursu „Świat Przyjazny Dziecku” Komitetu Ochrony Praw Dziecka, twórczynią „Małej Kapituły”. Wykładowczyni Uniwersytetu Dzieci, członkini Prezydium Kapituły Nagrody im. Janusza Korczaka w Polsce. Została uhonorowana tytułem Mistrz Mowy Polskiej, Odznaką Honorową Rzecznika Praw Dziecka za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka, Nagrodą Safony za odwagę pomagania dzieciom i propagowania mądrości dzieci, statuetkami Fundacji Cała Polska Czyta Dzieciom za promowanie czytelnictwa, tytułem Kuźnia Mistrzów Mowy Polskiej za radiową audycję „Zagadkowa niedziela” i za program „Dajcie nam głos!! Kasia Stoparczyk i Dzieci”, honorowym tytułem Edukacyjna Inicjatywa Roku 2024 dla prowadzącej dla programu „Dajcie nam głos!! Kasia Stoparczyk i Dzieci” i dla jego prowadzącej.

Katarzyna Stoparczyk zginęła w tragicznym wypadku samochodowym we wrześniu 2025 roku.

Warsztaty ilustratorskie z Olą Szmidą

Nie jest tajemnicą, że ekspresja artystyczna daje możliwość wypowiedzenia emocji, często tych trudnych do nazwania. Działanie terapeutyczne sztuki polega na kreatywnym wyżyciu się, wyrażeniu siebie i podkreślaniu swojej indywidualności. Mistrzynią w tym jest Ola Szmida, która w sztuce ilustratorskiej odnalazła wolność.

Warsztaty z Olą Szmidą odbyły się 6 lipca w Miejskim Ośrodku Kultury w Nowej Rudzie. Miały formę wspólnej, twórczej pracy opartej na eksperymencie i przypadku. Zarówno dzieci, jak i dorośli uczestniczyli w działaniach polegających na kolektywnym tworzeniu postaci poprzez podzielenie kartki na trzy części i jej zagięcie. Uczestnicy, wykorzystując różnorodne materiały plastyczne, przygotowywali na osobnych fragmentach ilustracje głowy, tułowia oraz nóg wymyślonych postaci lub zwierząt. W efekcie powstała galeria nieoczywistych, zaskakujących form, które w końcowej części zajęć stały się punktem wyjścia do wspólnej interpretacji.

Ola Szmida – rysowniczka, ilustratorka i twórczyni filmów animowanych. Studiowała animację na Uniwersytecie Artystycznym Poznań i Kunsthochschule für Medien Köln. Jej filmy animowane i ilustracje były pokazywane i nagradzane na międzynarodowych wystawach i festiwalach. Laureatka, razem z Wandą Hagedorn, Nagrody Literackiej m.st. Warszawy w kategorii „komiks”. Współpracowała m.in. z BBC, Ermenegildo Zegna, Boiler Room, Southbank Centre, Häagen-Dazs, Muzeum Polin. Ilustrowała m.in. Łobuziary Sylwii Chutnik.

Tkaczka chmur – spektakl teatralny i warsztat. Prowadzi Katarzyna Jackowska-Enemuo z udziałem Józefa Jackowskiego i Mateusza Szemraja

Tkaczka chmur – spektakl teatralny i warsztat ruchowy z Katarzyną Jackowską-Enemuo, Józefem Enemuo i Mikołajem Szemrajem to kolejne wydarzenie, jakie zrealizowaliśmy w ramach Małych Gór Literatury. „Tkaczka chmur” opowiada o śmierci, smutku i stracie; to

godzinne słuchowisko muzyczne, które wprowadziło publiczność w świat baśni. Trójka wykonawców śpiewała i czytała w towarzystwie dźwięków akordeonu, oudu, cymbałów i sazu.

Po spektaklu odbyły się warsztaty ruchowe z dziećmi i ich opiekunami. Zajęcia te, oparte na metodach ruchowych i muzycznych, pomogły dzieciom w radzeniu sobie z trudnymi emocjami oraz w rozpoznawaniu zasobów, które pomagają w chwilach straty. Warsztaty dały wskazówki, jak żyć w zgodzie ze sobą i swoimi uczuciami, tworząc przestrzeń do wyrażania emocji poprzez ruch i dźwięk. Wydarzenia miały miejsce 8 lipca 2025 roku w Bibliotece Publicznej Gminy Nowa Ruda, Filia Nr 1. Łącznie w spektaklu i warsztatach wzięły udział 54 osoby, w tym dzieci i nauczycielki z Niepublicznego Przedszkola w Dzikowcu.

Katarzyna Jackowska-Enemuo – antropologini kultury, muzykantka, opowiadaczka historii, kompozytorka i pisarka. Od ponad 20 lat zajmuje się w praktyce muzyką dawną i tradycyjną z różnych stron Europy, komponuje również własną muzykę. Tworzy muzykę i piosenki do spektakli teatralnych (m.in. dla Teatru Małe Mi, Teatru Pinokio w Łodzi oraz Teatru Ludowego w Krakowie). Autorka audycji radiowych i słuchowisk (m.in. „Między Światem a Zaświatem” dla 2. programu Polskiego Radia, a także dla Muzeum Polin). Współzałożycielka zespołu Jazgodki. Współzałożycielka Projektu Migawki, z którym tworzy spektakle w dwóch językach polskich – fonicznym i migowym. Autorka koncertu Nieuchronne, na który składają się piosenki stworzone w odpowiedzi na doświadczenie straty, a także nagranej w pandemii płyty Muzyka Ratunkowa (wyłącznie w sieci). Koncertuje, gra do tańca, opowiada historie i gra spektakle – zarówno na najważniejszych festiwalach w kraju, jak też w podwórkach, więzieniach i pociągach. Prowadzi warsztaty śpiewu, tańca i opowieści dla dużych i małych, dla profesjonalistów i amatorów. Tropi tradycje społecznego świętowania, a także organizuje i realizuje wydarzenia artystyczne i społeczne w całym kraju. W ramach inicjatywy Przemiany tworzy i prowadzi osobiste i społeczne obrzędy przejścia związane z różnymi istotnymi momentami w życiu. Jest członkinią kolektywu Instytut Dobrej Śmierci i prowadzi działania edukacyjne w temacie śmierci i żałoby. A kiedy trzeba – tworzy i prowadzi ceremonie pogrzebowe, pomaga w opiece nad ciałem zmarłej osoby oraz towarzyszy ludziom w czasie po stracie. Jest autorką notesu dla nastolatków (ale również dorosłych) Od Ż do A. Żałoba, życie i ja, wydanego przez Hospicjum Dutkiewicza w Gdańsku. Wraz z Hospicjum w Bramkach prowadzi warsztaty dla dzieci i młodzieży szkolnej związane z oswajaniem tematu chorób terminalnych, śmierci, straty i działalności hospicjów. Jej książka Tkaczka Chmur(2021; ilustracje: Marianna Sztyma) została nagrodzona w plebiscycie blogerów „Lokomotywa” oraz zdobyła Nagrodę Literacką m.st. Warszawy. Ukazały się jej adaptacje teatralne w Polsce i Czechach, została też wydana w Szwecji i Chinach. Druga książka Między Światem a Zaświatem (2022; ilustracje: Nika Jaworowska-Duchlińska) to laureatka plebiscytu „Lokomotywa” w 2023 roku, w kategorii „Od A do Z”. W 2024 ukazał się jej trzeci zbiór baśni, Między Ziemią a Niebem (ilustracje: Nika Jaworowska-Duchlińska).

Mateusz Szemraj – muzyk multiinstrumentalista, przede wszystkim lutnista, gitarzysta i cymbalista. Specjalizuje się w grze na archaicznych instrumentach bliskowschodnich, takich jak oud, rubab czy saz. Od 20 lat współpracuje z różnymi artystami i współtworzy wiele zespołów z nurtu muzyki tradycyjnej, etno-folk, orientalnej, żydowskiej oraz etno-jazzowej i improwizowanej, choć porusza się sprawnie również w innych nurtach muzycznych. Wśród zespołów, z którymi współpracuje, są m.in.: Lomi Lomi, Mosaik, Wielbłądy, Milo Ensemble, Karolina Cicha i Spółka, Hamdam, a także artyści i twórcy tacy jak Adeb Chamoun, Phillip Bracken, Dariush Rasouli, Karolina Skrzyńska, Katarzyna Jackowska-Enemuo, Rasm Al Mashan, Mateusz Pospieszalski. Wykonuje również muzykę teatralną, m.in. w teatrach Dramatycznym, Polskim, Ateneum, Collegium Nobilium, 6. piętro. Koncertuje w Polsce, w wielu krajach europejskich, a także na świecie, m.in. w Pakistanie, Indiach, Chinach. Ma na koncie kilkadziesiąt wydawnictw płytowych z różnymi artystami, nagrania do wielu produkcji filmowych i seriali oraz udział w festiwalach takich jak Open’er, Męskie Granie, Skrzyżowanie Kultur, Ethno Port, Globaltica, OFF Festival i inne.

Józef Enemuo – barabanista i bębniarz, który muzykę wyssał z mlekiem matki. Urodzony i wychowywany w domu pełnym muzyki, zwłaszcza tej etnicznej, od dziecka grywał na wszystkim, co tylko mu w ręce wpadło, jednak z instrumentów szczególnie ulubił sobie perkusjonalia. Pierwsze kroki w publicznym muzykowaniu oraz w graniu do opowieści stawiał jeszcze jako uczeń szkoły podstawowej. Obecnie produkuje własną muzykę, pisze teksty, a także gra na barabanie w składzie rodzinnym – akompaniując zarówno do opowieści, jak też podczas koncertów.

Warsztaty z Agatą Romaniuk: Bajanie na żywo z Panią Wieczorynką

Kolejne warsztaty to bajanie na żywo z Panią Wieczorynką. Agata Romaniuk jako Pani Wieczorynka zdobyła popularność dzięki wyjątkowemu projektowi opowiadania bajek na żywo. Romaniuk wyznaczyła nowy kierunek w opowiadaniu bajek – angażujący i bezpośredni.

Bajanie na żywo ma niezwykle pozytywny wpływ na dzieci. Przede wszystkim rozwija wyobraźnię i kreatywność – interaktywna forma opowiadania pozwala najmłodszym współtworzyć historie, dzięki czemu czują się zaangażowane i ważne. Improwizowane bajki uczą również elastycznego myślenia oraz pokazują, jak różne pomysły mogą splatać się w spójną, fascynującą opowieść. Takie spotkania wspierają budowanie relacji i poczucia wspólnoty – dzieci miały możliwość dzielenia się swoimi pomysłami i słuchania propozycji innych.

Uczestniczenie w żywej narracji sprzyja koncentracji i uważności, a także wzmacnia poczucie sprawczości dzieci, gdy ich sugestie wpływają na rozwój opowieści. Warsztaty odbyły się 8 lipca się w Dzierżoniowskim Ośrodku Kultury.

Agata Romaniuk – pisarka, reporterka i socjolożka. Autorka książek dla dzieci, m.in. serii Kocia Szajka, książki Proste równoległe oraz reportaży: Z miłości? To współczuję. Opowieści z Omanu, Krótko i szczęśliwie. Historie późnych miłości, Najgorsze randki świata i kilka udanych. Jako Pani Wieczorynka zasłynęła tworzeniem opowieści na żywo, zyskując sympatię dzieci i rodziców.

Warsztaty Krzysztofa Łapińskiego: Jak poradzić sobie z trollem?

Warsztaty z Krzysztofem Łapińskim. Krzysztof Łapiński jest filozofem, tłumaczem i autorem książek dla dzieci. Filozof, tłumacz, autor książek dla dzieci. Pracuje na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie zajmuje się filozofią starożytną i etyką ekologiczną. Do pisania literatury dziecięcej zainspirowały go niekończące się rozmowy z córką Hanią.

W trakcie warsztatów dzieci dowiedziały się, czym są: plotka, hejt i fake newsy i co to znaczy „nie karmić trolli”? Razem z dzikiem Dzikusem, zającem Uchowskim i Drobinką nauczyły się, jak rozmawiać ze złośliwymi i podstępnymi trollami i jakie sposoby na ich docinki znaleźć. A także jak wielka może być siła przyjaźni i jak bez przemocy rozwiązywać konflikty. Spotkały się również z inteligentną i sympatyczną świnią Malwiną. Dzięki niej zobaczyły, że z pomagania i empatii można czerpać wiele dobrej energii. Warsztaty przeprowadzono w Miejskim Ośrodku Kultury w Nowej Rudzie.

Krzysztof Łapiński – filozof, tłumacz, wykładowca akademicki, dziennikarz naukowy. Pracuje na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się filozofią starożytną, filozofią Wschodu i etyką ekologiczną. Stypendysta Fundacji z Brzezia Lanckorońskich i Fundacji Kościuszkowskiej. Autor m.in. Dzika Dzikusa i Świni Malwiny. Jego najnowsza książka nosi tytuł Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa.

Warsztaty ilustratorskie z Malwiną Hajduk: Kocia Szajka

Warsztaty ilustratorskie z Malwiną Hajduk: Kocia Szajka odbyły się 9 lipca w Miejskim Ośrodku Kultury w Nowej Rudzie. Malwina Hajduk jest cenioną ilustratorką i projektantką graficzną, znaną nie tylko z tworzenia identyfikacji dla polskich marek, lecz także uroczych kotów zapełniających strony popularnej serii „Kocia szajka”. Na Małych Górach Literatury przeprowadziła warsztaty nie tylko ilustratorskie – dzieci pracowały na kolorowych tkaninach i tworzyły ogromne transparenty z podobiznami kotów. Zajęcia rozwijały kreatywność i uczyły pracy zespołowej.

Malwina Hajduk – ilustratorka i projektantka graficzna. Ukończyła wrocławską Akademię Sztuk Pięknych oraz odbyła stypendium w Knoxville w USA. Mieszka i tworzy we Wrocławiu. Specjalizuje się w projektowaniu książek, identyfikacji wizualnych i wydarzeń artystycznych. Zilustrowała 10 tomów Kociej szajki autorstwa Agaty Romaniuk, tworzy również ilustracje prasowe i współpracuje z wieloma polskimi markami, jak NOO.MA, Kazar, Mojave, Vogue.

Warsztaty z Darią Jendrzejewską (4–6 lat): Małe konstrukcje, wielkie historie – warsztaty kreatywnego budowania LEGO

Warsztaty z Darią Jendrzejewską (7–10 lat): Od pomysłu do arcydzieła – dziecięca wyobraźnia w świecie LEGO

Ze względu na duże zainteresowanie zorganizowaliśmy 2 warsztaty z robotyki LEGO i podstaw programowania z Darią Jendrzejewską. Oba warsztaty odbyły się 11 lipca 2025 roku w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej „Biblioteka pod Atlantami”, a materiał tematyczny związany był z wiekiem. Łącznie w zajęciach uczestniczyły 24 osoby.

Warsztaty były okazją do poznania podstaw programowania w przystępny sposób. Programowanie rozwija zarówno umiejętność logicznego myślenia, jak i kreatywność. Dzieci nauczyły się rozwiązywać problemy i przełamywać wyzwania oraz dobrze się bawiły. Takie zajęcia otworzyły drzwi do świata technologii, jednocześnie ucząc myślenia projektowego i pracy zespołowej. Uczestnictwo pozwoliło dzieciom zrozumieć, że technologia nie stoi w opozycji do kultury, lecz może ją współtworzyć. Kod może być narzędziem nie tylko do budowania funkcjonalnych systemów, ale również do wyrażania wartości, emocji czy idei – od aplikacji wspierających działania społeczne, po interaktywne opowieści i sztukę cyfrową.

Daria Jendrzejewska – specjalista ds. zarządzania i organizacji kultury. Na co dzień managerka szkoły korepetycji i języków, trenerka robotyki LEGO i współorganizatorka festiwali literackich i muzycznych na terenie całego kraju. Robotyką LEGO zajmuje się od 2019 roku, wciąż obniżając granice wieku dzieci, które zaczynają uczyć się budować konstrukcje z LEGO. Od kilku lat związana z Fundacją Olgi Tokarczuk, Wrocławskim Domem Literatury czy krakowskim Wydawnictwem EMG. Współorganizatorka Międzynarodowego Przeglądu Bardów OPPA w Warszawie, Międzynarodowego Festiwalu Kryminału we Wrocławiu i Festiwalu Góry Literatury.

Lekcje tematyczne

Zorganizowaliśmy 4 lekcje tematyczne. Tematyka interaktywnych lekcji w programie Małych Gór Literatury obejmuje szerokie spektrum: od zrozumienia i uczenia szacunku do zwierząt i przyrody, przez eksplorację emocji i ich różnorodnych przejawów, po analizę sylwetek literackich jako nośników kulturowych i społecznych wartości. Lekcje nawiązały do historii literatury przez odwołanie do baśni i bajek, a także do książek młodzieżowych.

Lekcja z Sylwią Chutnik: I ty możesz zostać łobuziarą

Sylwia Chutnik w swojej najnowszej książce przekonuje inne dziewczyny, a szczególnie te grzeczne i spokojne, że warto być łobuziarą – gdyby w przedszkolach, szkołach i wśród rodziców przeprowadzić badania na temat ulubionych dziewczynek w literaturze, wszyscy na pewno wskazaliby na te odważne i niezależne. Wszyscy pamiętamy zarozumiałą, ale przyjacielską i empatyczną Hermionę, Pippi kpiącą z zasad dorosłych oraz Małą Mi, która nie da sobie w kaszę dmuchać. Dziewczynki mogą bawić się samochodzikami, dziewczynki mogą wspinać się po drzewach, dziewczynki mogą być mądre i sprytne, dziewczynki mogą być… sobą!

4 lipca 2025 roku w Bibliotece Publicznej Gminy Nowa Ruda, Filia Nr 1 przeprowadzona została lekcja z Sylwią Chutnik: I ty możesz zostać łobuziarą. W centrum postawiliśmy bohaterki, które wyróżnia odwaga i niezależność; które nie są pokorne wobec innych, ale wierne sobie i własnym przekonaniom. Przedstawienie takich bohaterek literackich stanowiło pretekst do rozmowy o reprezentacji, równości i przełamywaniu stereotypów płciowych i tożsamościowych. W czasie zajęć dzieci stworzyły ziny, czyli krótkie magazyny o swoich ulubionych bohaterkach.

Sylwia Chutnik – doktor nauk humanistycznych. Z wykształcenia kulturoznawczyni, absolwentka Gender Studies na UW oraz Studiów Polsko-Żydowskich IBL PAN. Pisarka, publicystka, działaczka społeczna i promotorka literatury. Członkini Stowarzyszenia Unia Literacka. Kuratorka festiwali i inicjatyw literackich (Międzynarodowy Festiwal Literacki Apostrof, Kawiarnia Literacka OFF Festival, dyskusje i spotkania autorskie). Wykładowczyni Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu SWPS oraz w szkole pisania Maszyna do Pisania. Felietonistka ,,Polityki”, „Czasu Literatury” i wielu portali internetowych. Współprowadziła programy literackie „Cappuccino z książką” i „Zapomniani – odzyskani” w TVP Kultura oraz „Barłóg literacki”.

Jej teksty ukazały się w książkach zbiorowych oraz w wielu katalogach do wystaw sztuki współczesnej i programach teatralnych (m.in. Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, Galerii Bunkier Sztuki, Muzeum Nobla w Sztokholmie). Publikuje gościnnie na łamach prasy polskiej i zagranicznej. Stypendystka Homines Urbani 2008, Instytutu Books from Lithuania 2009, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2010, Miasta Stołecznego Warszawy 2010, Instytutu Goethego 2010. Laureatka nagród literackich i społecznych. Zasiada m.in. w Kapitule Nagrody im. Olgi Rok, Kapitule Obywatelskiej Naukowych Nagród „Polityki” oraz w Radzie Fundacji Feminoteka. Była wokalistką punkowego zespołu Zimny Maj. Prowadzi podcast „Radio Sylwia” i Elgiebete TV.

Lekcja z Dorotą Sumińską: Zwierzę ci się

Lekcja z Dorotą Sumińską – Zwierzę Ci się – miała miejsce 7 lipca w Bibliotece Publicznej Gminy Nowa Ruda, Filia Nr 1. Weterynarka i pisarka, znana popularyzatorka wiedzy o zwierzętach, poprowadziła wyjątkową lekcję o zwierzętach domowych i hodowlanych. Mówiła, że zwierzę to nie maskotka ani element wystroju domu, lecz istota czująca – zdolna do cierpienia, radości, przywiązania i lęku. Sumińska przypomniała o naszej odpowiedzialności wobec istot, które przyjmujemy pod swój dach. Dzieci dowiedziały się wiele o potrzebach zwierząt, ale przede wszystkim o potrzebie wzajemności, troski i szacunku – a więc o równości między człowiekiem a innymi gatunkami. Zostały uwrażliwione na kulturową rolę zwierząt – jako pełnoprawnych współtowarzyszy.

Dorota Sumińska – lekarka weterynarii, dziennikarka radiowa i telewizyjna, autorka książek. Jest znana w Polsce jako „Matka Teresa od zwierząt”. Co sobotę o godzinie 17.00 razem z córką – Martą Stachowiak – prowadzi na żywo na Facebooku i YouTubie godzinną audycję o zwierzętach „Pytania i odpowiedzi”. Po niej, o 18.00, nadawana jest kolejna audycja – tematyczna, nagrana wcześniej, „Sumińska – Zwierzę Ci się”. To ich autorski projekt, w którym uczą odbiorców uczyć się na ich własnych błędach. Autorka m.in. Autobiografii na czterech łapach, Zwierza w łóżku, Świata według psa oraz książki Dość. O zwierzętach i ludziach, bólu, nadziei i śmierci.

Lekcja z Grzegorzem Kasdepkem: Wielka księga uczuć

Pan od Detektywa Pozytywki, Kuby i Buby czy Kacperiady zabrał dzieci na kolejne przygody – tym razem w głąb siebie, by porozmawiać o uczuciach. Bo rozmowa o uczuciach prowadzi do poznania siebie. A poznanie siebie do radości, ale też do smutku czy złości. Porozmawialiśmy o wszystkie stanach emocjonalnych, by dokonać niemożliwego – zebrać je i zaakceptować. Zajęcia odbyły się 7 lipca w Bibliotece Publicznej Gminy Nowa Ruda, Filia Nr 1.

Grzegorz Kasdepke – polski pisarz, autor książek dla dzieci i młodzieży, scenarzysta i dziennikarz. Były redaktor naczelny magazynu „Świerszczyk”. Twórca takich bestsellerów jak Kuba i Buba, Detektyw Pozytywka czy Bon czy ton. Zdobywca licznych nagród. Jego książki uczą przez zabawę i cieszą się popularnością wśród młodych czytelników.

Lekcja z Adamem Wajrakiem: Natura pod ochroną

Czwartą lekcję przeprowadził Adam Wajrak, dziennikarz i przyrodnik – to była lekcja patrzenia na naturę w sposób całościowy i globalny. Uczniowie dowiedzieli się, że różne kultury odmiennie opisują i postrzegają zwierzęta: przypisują im znaczenia symboliczne,

łączą z wierzeniami, czynią bohaterami lokalnych opowieści. Ale niezależnie od miejsca na mapie i kulturowego kontekstu – zwierzęta wszędzie potrzebują tego samego: przestrzeni do życia; przestrzeni niezniszczonej przez ludzi. Wajrak pokazuje, że ochrona przyrody to

nie tylko kwestia wiedzy biologicznej, lecz również postawy kulturowej. To sposób kształtowania stosunku do świata, który nie opiera się na dominacji, lecz na współistnieniu. Uczy, że troska o naturę nie zaczyna się od wielkich idei, lecz od zmiany spojrzenia – z patrzenia z góry na patrzenie z szacunkiem. Zajęcia odbyły się 9 lipca w Bibliotece Publicznej Gminy Nowa Ruda, Filia Nr 1.

Adam Wajrak – polski dziennikarz, specjalista z zakresu tematyki przyrodniczej, a także działacz na rzecz ochrony zwierząt. Po skończeniu liceum nawiązał współpracę z „Gazetą Wyborczą”, W taki sposób powstała seria artykułów o tematyce przyrodniczej. Od dzieciństwa zajmował się leczeniem chorych zwierząt, głównie ptaków. Od niecałych 30 lat mieszka w wiosce obok Puszczy Białowieskiej. Jest laureatem wielu nagród, otrzymał tytuł Przyjaciela Przyrody (1993), został uhonorowany medalem Ligi Ochrony Przyrody, a także nagrodą przyznawaną przez Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich. W 2006 roku zainicjował zbieranie podpisów pod petycją w sprawie obrony Doliny Rospudy, za cykl artykułów na ten temat otrzymał w 2007 roku Nagrodę Radia ZET im. Andrzeja Woyciechowskiego za najlepszy materiał dziennikarski, który istotnie wpłynął na życie Polaków.

Spotkania literackie

Od pomysłu do książki – spotkanie słowa z obrazem. Z Sylwią Chutnik, Malwiną Hajduk, Olą Szmidą i Agatą Romaniuk rozmawia Dorota Oczak-Stach

Panel dyskusyjny „Od pomysłu do książki – współpraca autorów i ilustratorów” zgromadził Agatę Romaniuk, Malwinę Hajduk, Sylwię Chutnik oraz Olę Szmidę i poświęcony był procesowi twórczemu oraz relacjom między autorkami i ilustratorkami na różnych etapach

pracy nad książką. Spotkanie odbyło się 7 lipca w Miejskim Ośrodku Kultury w Nowej Rudzie. Panel poprowadziła Dorota Oczak-Stach.

Rozmawialiśmy o procesie powstawania książki i współpracy między twórcami literatury a ilustratorami. Uczestnicy dowiedzieli się, jak wygląda proces tworzenia książki – od pomysłu, przez kolejne etapy pracy, aż po finalny produkt. Dyskusja koncentrowała się na tym, jak autorki tekstów i ilustratorki czerpią od siebie inspiracje, jak budują narrację wizualno-tekstową i jakie wyzwania stoją przed nimi w trakcie współpracy. Istotnym punktem rozmowy była analiza roli grafiki w książkach dla dzieci – zarówno jako elementu narracyjnego, jak i estetycznego, który pomaga młodym czytelnikom zrozumieć i przeżywać treści.

Poruszyliśmy temat wpływie sztucznej inteligencji na kreatywność. Rozmowa dawała wiele odpowiedzi, ale jednocześnie rodziła jeszcze więcej pytać o rolę sztuki w technologicznym świecie; szczególnie, jeżeli ta sztuka jest również wytworem technologii. Celem spotkania było uświadomienie uczestników na temat dialogu literatury z obrazem, znaczenia tego dialogu w edukacji kulturowej i rozwijaniu kreatywności. W spotkaniu uczestniczyło 140 osób, rozmowa była tłumaczona na Polski Język Migowy. Transmisję można zobaczyć na YouTubie Fundacji Olgi Tokarczuk.

Spotkanie z Grzegorzem Kasdepkem. Z autorem rozmawia Dorota Oczak-Stach

W ramach wydarzeń dodatkowych odbyła się jeszcze rozmowa z Grzegorzem Kasdepkem, którą prowadziła Dorota Oczak-Stach. Rozmowa z udziałem publiczności miała miejsce w Kinoteatrze Zbyszek w Dzierżoniowie 7 lipca. Pisarz jest uwielbiany nie tylko przez dzieci, ale i przez rodziców, którzy tłumnie zawitali na spotkanie. Grzegorz Kasdepke uważa, że dzieci są najważniejszą publicznością na świecie, i wierzy, że wśród jego czytelników są osoby, które będą zmieniały świat na lepsze.

Mateusz Pakuła, Lucek, Ludwika i sprawa Świętego Jogurta, Marcin Szczygielski, Bajtowe wersety. Z autorami rozmawia Dorota Oczak-Stach

Spotkanie odbyło się 9 lipca w Centrum Kultury Gminy Nowa Ruda w Ludwikowicach Kłodzkich. Zachęcamy do obejrzenia materiału ze spotkania!

Roksana Jędrzejewska-Wróbel, 12 dni. Patchwork rodzinny. Z autorką rozmawia Małgorzata Kolankowska

Ostatnim spotkaniem autorskim była rozmowa z Roksaną Jędrzejewską-Wróbel, uznaną autorką literatury dziecięcej. Postanowiliśmy dodać ten element do projektu, ze względu na szczególny charakter książki „12 dni. Patchwork rodzinny”. Jest to bowiem książka – jedyna jak na razie w twórczości autorki nieprzeznaczona dla dzieci – o tym, co ukryte w rodzinnej materii, relacjach, osobistych traumach i pokoleniowych zawirowaniach. Wydało nam się ciekawe, jak dorosła publiczność, znająca twórczość autorki głównie z lektur swoich dzieci zareaguje na bardzo osobistą, obciążoną bólem i stratą historię. Spotkanie odbyło się 8 lipca w Kłodzku.

***

Łącznie w lekcjach i warsztatach uczestniczyło prawie 400 osób, zaś spotkania zorganizowane w ramach Małych Gór Literatury oraz transmisja Zagadkowej Niedzieli dotarły dotychczas aż do niemalże 115 000 osób.

***

Wydarzenie towarzyszące: Świat w Twoich Rękach. Warsztaty wielokulturowe dla dzieci i młodzieży

Zaprosiliśmy najmłodszych na cykl dwugodzinnych warsztatów edukacyjno-artystycznych, które poszerzyły ich wiedzę o kulturach świata, rozwijały kreatywność oraz uczyły otwartości, tolerancji i współpracy. W programie: poznawanie tradycji, języków, sztuki, kuchni i muzyki z różnych kontynentów, warsztaty rękodzielnicze (np. maski afrykańskie, mozaiki marokańskie), muzyka i taniec z różnych kultur, kulinarne podróże smaków, zabawy i dyskusje o różnorodności i szacunku.

Organizatorem był Dom Pracy Twórczej Muchomorek w Kamionkach.

Program Małych Gór Literatury

na wszystkie wydarzenia obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona

4 lipca | piątek

Hotel Jedlinka, ul. Zamkowa 2, Jedlina-Zdrój

9.00–10.15 warsztaty radiowe dla dzieci (7–9 lat): Czy radio ma duszę? Prowadzi Katarzyna Stoparczyk

10.30–11.45 warsztaty radiowe dla dzieci (10–12 lat): Czy radio ma duszę? Prowadzi Katarzyna Stoparczyk

Biblioteka Publiczna Gminy Nowa Ruda, Filia Nr 1, Dzikowiec 95b

10.00–11.15 lekcja z Sylwią Chutnik: I ty możesz zostać łobuziarą

5 lipca | sobota

Hotel Jedlinka, ul. Zamkowa 2, Jedlina-Zdrój

9.00–11.30 warsztaty radiowe dla młodych (17–22 lat): Dajcie nam głos!! Prowadzi Katarzyna Stoparczyk

6 lipca | niedziela

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a

9.00–12.00 warsztaty ilustratorskie z Olą Szmidą

7 lipca | poniedziałek

Biblioteka Publiczna Gminy Nowa Ruda, Filia Nr 1, Dzikowiec 95b

10.00–11.15 lekcja z Dorotą Sumińską: Zwierzę ci się

11.30–12.45 lekcja z Grzegorzem Kasdepkem: Wielka księga uczuć

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a
wstęp wolny, nie obowiązują zapisy

13.45 Od pomysłu do książki – spotkanie słowa z obrazem. Z Sylwią Chutnik, Malwiną Hajduk, Olą Szmidą i Agatą Romaniuk rozmawia Dorota Oczak-Stach

8 lipca | wtorek

Biblioteka Publiczna Gminy Nowa Ruda, Filia Nr 1, Dzikowiec 95b

9.00–11.30 Tkaczka chmur – spektakl teatralny i warsztat. Prowadzi Katarzyna Jackowska-Enemuo z udziałem Józefa Jackowskiego i Mateusza Szemraja

Dzierżoniowski Ośrodek Kultury, ul. Świdnicka 23, Dzierżoniów, Sala Pegazik

12.00–14.00 warsztaty z Agatą Romaniuk: Bajanie na żywo z Panią Wieczorynką

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a

10.00–11.30 warsztaty Krzysztofa Łapińskiego: Jak poradzić sobie z trollem?

Kinoteatr Zbyszek, ul. Świdnicka 23
wstęp wolny, nie obowiązują zapisy

16.00 spotkanie z Grzegorzem Kasdepkem. Z autorem rozmawia Dorota Oczak-Stach

Amfiteatr Kłodzko, ul. Nowy Świat 57
wstęp wolny, nie obowiązują zapisy

16.00 Roksana Jędrzejewska-Wróbel, 12 dni. Patchwork rodzinny. Z autorką rozmawia Małgorzata Kolankowska

9 lipca | środa

Biblioteka Publiczna Gminy Nowa Ruda, Filia Nr 1, Dzikowiec 95b

10.00–11.15 lekcja z Adamem Wajrakiem: Natura pod ochroną

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a

9.00–12.00 warsztaty ilustratorskie z Malwiną Hajduk: Kocia Szajka

11 lipca | piątek

Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna „Biblioteka pod Atlantami”, Rynek 9, Wałbrzych

9.00–10.30 warsztaty z Darią Jendrzejewską: Małe konstrukcje, wielkie historie – warsztaty kreatywnego budowania LEGO (4–6 lat)

10.30–12.00 warsztaty z Darią Jendrzejewską: Od pomysłu do arcydzieła – dziecięca wyobraźnia w świecie LEGO (7–10 lat)

Partnerzy Małych Gór Literatury