Latający Uniwersytet Ludowy 2026

11 lipca | sobota

Centrum Łąkowa 1, ul. Łąkowa 1, Radków
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM
9.00–12.00 – seminarium Magdaleny Środy: O utopiach w czasach dystopii. Moduł I

To, co wyobrażone, jest pierwszą formą istnienia – powiedziała w mowie noblowskiej Olga Tokarczuk. Zastanowimy się: czy rzeczywiście? Na ile? Podczas tegorocznego seminarium będziemy przeglądać różne filozoficzne, społeczne i literackie projekty przyszłości oraz idealnego społeczeństwa, a także wizje postępu, i zastanawiać się, ile znaczą dziś takie pojęcia jak postęp, rozum, społeczne szczęście. W czasach popularności dystopii taka refleksja może być źródłem nadziei.

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–11.30 – warsztaty z Katarzyną Kwiatkowską-Moskalewicz: Rosyjska propaganda – czy można się przed nią obronić?
(współorganizator: Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza)

Zapraszamy na spotkanie poświęcone analizie subtelnych mechanizmów propagandy i dezinformacji, które przenikają do zachodnich dyskusji publicznych. Uczestnicy i uczestniczki poznają konkretne przykłady rosyjskich narracji obecnych w mediach, kulturze i polityce, a także sposoby ich rozpoznawania i neutralizowania. Prowadząca – doktora, dziennikarka i badaczka rosyjskiego świata medialnego – pokaże, jak łatwo wpaść w pułapkę pozornie „racjonalnych” argumentów, które służą geopolitycznym interesom Kremla. Warsztaty będą miały charakter interaktywny: ich podstawą będzie analiza tekstów, nagrań i strategii komunikacyjnych. Celem jest wyostrzenie krytycznego myślenia i zrozumienie, że wojna informacyjna nie toczy się gdzieś daleko, lecz w przestrzeni naszych własnych rozmów.

Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–11.30 – warsztaty z Moniką Braun: Komunikacja międzyludzka jako inscenizacja

Wykłady, prezentacje, rozmowy kwalifikacyjne – wszystkie je po prostu widać i słychać. Zmysłowo odbieramy głos i ruch mówiącej osoby i łatwo nam przychodzi ocenić jej wiedzę, pasję i charyzmę. Tak przynajmniej sądzimy. W każdym razie wydają się one oczywistymi elementami dobrego wystąpienia. Ale gdzie tak naprawdę jest ich źródło? W czym konkretnie je dostrzegamy? Co w istocie czyni dobry mówca, by zrobić na nas wrażenie? Ani wiedza, ani pasja, ani charyzma nie są przecież materialne. Tak samo jak koncentracja, wyrazistość czy dobre przygotowanie. A jednak mówiący do innych człowiek używa konkretnych, widzialnych środków, dających się nazwać, a nawet zmierzyć, by zagrać na niewidzialnych instrumentach doznań i wrażeń swojej publiczności. To one są tematem warsztatu, w którym odpowiemy na pytania: Jak budzić ciekawość i utrzymywać uwagę odbiorcy w publicznych wystąpieniach? Jak zamiary i wyobrażenia przekształcić w konkretne sposoby mówienia do innych i jakie widzialne znaki do tego służą? Skąd czerpać pewność siebie w sytuacjach komunikacyjnych?

Radków
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–12.00 – spacer literacki: Rubieże i granice. Prowadzą: Ewa Pluta i Stolovelasy
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM

Granica. Kreska na mapie, która komplikuje biografie i plecie historie. W ostatnich latach granice przeżywają renesans. Pandemia COVID-19, Brexit, wojna w Ukrainie, kryzys uchodźczy na granicy polsko-białoruskiej… Boleśnie przekonujemy się, że koncepcja świata bez granic to tylko piękna iluzja, która rozwiewa się na naszych oczach. Granica znowu dzieli – suwerenne państwa, narody, dla wielu stanowiąc barierę nie do przebycia. Podczas spaceru literackiego „Rubieże i granice”, idąc sudeckim szlakiem w pobliżu granicy polsko-czeskiej, zastanowimy się nad fenomenem granic, zasieków, murów i pograniczy. Punktem odniesienia będzie książka Rubież. Reportaż wędrowny Ewy Pluty, rezultat trzymiesięcznego spaceru wzdłuż wschodniej granicy Polski i rozmów z mieszkańcami pogranicza: rolniczką z Sankur, batiuszką z Mostowlan, wróżką z Opaki Dużej czy emerytowaną nauczycielką z Chomontowiec, łącząca reportaż z eseistyczną refleksją nad znaczeniem granic we współczesnym świecie. Na trasie spaceru zaplanowaliśmy kilka przystanków, podczas których będziemy chłonąć widoki.

12 lipca | niedziela

Centrum Łąkowa 1, ul. Łąkowa 1, Radków
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–12.00 – seminarium Magdaleny Środy: O utopiach w czasach dystopii. Moduł II
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–11.30 – warsztaty z Walerym Topojewem i Janą Karpienko: Szamanizm a terytoria. Animistyczne podejście do przestrzeni

Warsztaty poświęcone są postrzeganiu miejsca jako żywej przestrzeni, na którą — w ujęciu animistycznym, a szczególnie szamańskim — wpływa obecność duchów miejsca. Uczestnicy i uczestniczki dowiedzą się, w jaki sposób w tradycjach szamańskich i animistycznych rozumiane jest terytorium – jako przestrzeń relacji, pamięci i wzajemnego oddziaływania. Porozmawiamy o tym, jak szaman nawiązuje kontakt z miejscem, odczytuje jego stan, pracuje z krajobrazem, pamięcią przodków i pamięcią przestrzeni, a także przyjrzymy się praktycznym sposobom uważnego kontaktu z otaczającą nas rzeczywistością.

Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–11.30 – warsztat z Dorotą Sumińską: Kuchnia przyszłości

Czy zasadne jest traktowanie weganizmu jako diety przyszłości? Określenie relacji pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem z pewnością nie jest zadaniem łatwym. W związku z postępującym przewartościowywaniem antropocentrycznej wizji świata zasadne stają się pytania o przyszłość relacji międzygatunkowych, w tym o naszą wspólną codzienność – czyli to, czym się odżywiamy. Czy poza koniecznością wynikającą ze zmiany klimatu i kurczących się zasobów naturalnych jesteśmy w stanie naprawdę pokochać i uszanować zwierzęta pozaludzkie? A może kochamy tylko te wybrane, bliskie nam gatunki – swojego psa, kota, królika? Jak często nasza „miłość” wynika bardziej z przyzwyczajenia i wygody niż ze świadomości i szacunku dla innych istot?

Ścinawka Górna
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–11.30 – Hydrozagadka – warsztat przyrodniczy w formie spaceru sensorycznego. Prowadzą: Jan Mencwel i Stolovelasy
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM

Ze Wzgórz Ścinawskich roztacza się piękny widok, którego nieodłączną częścią jest rzeka. Rzeka Ścinawka, zazwyczaj niepozorna i łagodna, potrafi pokazać swoją siłę. To rzeka transgraniczna – bierze początek w gminie Mieroszów, przepływa przez Czechy, by następnie ponownie przekroczyć granicę i wpłynąć na teren gminy Radków od strony wsi Tłumaczów. We wrześniu 2024 roku, po intensywnych opadach, zasilona wodami dopływów: Włodzicy, Pośny i Dzika, wypełniła dolinę wodą, zmieniając łąki i pola w gigantyczne rozlewisko. Obecnie w przestrzeni publicznej trwają konsultacje na temat ochrony przeciwpowodziowej, a jednym z rozważanych rozwiązań są suche zbiorniki retencyjne, mające ograniczyć ryzyko powtórzenia się podobnych zdarzeń. Podczas warsztatu nie będziemy opowiadać się za konkretnym stanowiskiem, nie rozstrzygniemy dylematu mieszkańców i władz, lecz przyjrzymy się temu miejscu – jego naturalnemu i kulturowemu krajobrazowi. Spróbujemy wyobrazić sobie, jak zmieni się ten pejzaż, gdy zostanie przekształcony w trosce o bezpieczeństwo. Spróbujemy też lepiej zrozumieć to miejsce: jego historię, funkcje, zależności. Czy da się pogodzić bezpieczeństwo z troską o naturę? Jak nasze decyzje – lokalne i globalne – wpływają na zmiany hydrologiczne? Czy powódź i susza to dwie strony tego samego problemu? Zapraszamy do wspólnej refleksji i spaceru terenowego, który połączy obserwację krajobrazu z rozmową o relacjach: rzek i ludzi, przeszłości i przyszłości, przyrody i infrastruktury.

13 lipca | poniedziałek

Centrum Łąkowa 1, ul. Łąkowa 1, Radków
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM
9.00–12.00 – seminarium Magdaleny Środy: O utopiach w czasach dystopii. Moduł III

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–12.00 – warsztaty z Katarzyną Błażejewską-Stuhr: Pozytywne jedzenie – jak naprawdę dobrze się karmić
UWAGA: BRAK MIEJSC NA WARSZTAT

W obliczu rosnącej liczby sprzecznych rekomendacji żywieniowych sama wiedza często nie przekłada się na trwałą zmianę zachowań. Coraz wyraźniej widać, że sposób, w jaki jemy, jest wypadkową nie tylko fizjologii, lecz także stresu, nawyków i uwarunkowań psychologicznych. Dietetyk kliniczna opowie, jak znajdować fachową i rzetelną wiedzę, oraz skoncentruje się na praktycznym jej zastosowaniu – z uwzględnieniem mechanizmów regulujących apetyt, relacji na linii jelita–mózg oraz wpływu emocji na wybory żywieniowe. Rozbierzemy na czynniki pierwsze najnowsze trendy: „fibermaxxing”, obsesję proteinową, „biohacking jelit” i panikę glukozową. Zastanowimy się, dlaczego wiedza żywieniowa nie zawsze przekłada się na zmianę zachowania, i poznamy praktyczne narzędzia wspierające regulację sposobu jedzenia w codziennym życiu.

Wstęp wolny
10.00–11.30 – wykład otwarty Halszki Witkowskiej: Zachowania samobójcze wśród dzieci i młodzieży – zrozumieć, aby zapobiec

Samobójstwo jest trudnym i delikatnym tematem. W ciągu ostatnich lat w Polsce znacząco wzrosła liczba prób samobójczych wśród osób w wieku nastoletnim. Dlaczego tak się dzieje? Co najczęściej wpływa na podjęcie decyzji o próbie samobójczej? Jakie są czynniki ryzyka? W trakcie wykładu słuchacze i słuchaczki poznają podstawowe informacje o zachowaniach samobójczych i elementy wpływające na kryzys suicydalny u nastolatków i nastolatek, a przede wszystkim dowiedzą się, jaką rolę odgrywa środowisko szkolne, rodzinne oraz internetowe we wzroście zachowań samobójczych w tej grupie wiekowej. Wykład ma na celu poszerzenie wiedzy u odbiorców i odbiorczyń zgodnie z zasadą „zrozumieć, aby zapobiec”. Poruszone zostaną również podstawowe zasady kontaktu z młodą osobą w kryzysie samobójczym. Istotną kwestią będzie zwrócenie uwagi na rolę dorosłych w udzielaniu pierwszej pomocy emocjonalnej, która – podobnie jak pierwsza pomoc przedmedyczna – może uratować czyjeś życie.

Wstęp wolny
13.30 – Kuchnia przyszłości. Z Dorotą Sumińską i Dominiką „Stewunią” Olejnik rozmawia Katarzyna Błażejewska-Stuhr

W ramach Latającego Uniwersytetu Ludowego Stewunia (Dominika Olejnik) wraz z Kacprem Potępskim wielokrotnie prowadzili ze wszech miar praktyczne (i sycące!) warsztaty kuchni wegańskiej, połączone z rozmowami na temat transpłciowości, nierówności i neuroróżnorodności. Tym razem Stewunia i Dorota Sumińska zaproponują przepisy nie tyle na konkretne dania, ile na naszą wspólną przyszłość, zarówno tę wegańską, jak i wspólnotową, w której gotowanie będzie czymś więcej niż jedynie przygotowywaniem posiłków – stanie się sposobem wyrażania odpowiedzialności cywilnej i tworzenia więzi ze światem. To spotkanie łączy troskę o relacje międzyludzkie z ideami zrównoważonego życia i ekologii, pozwalając na dialog, który jest zarówno głęboki, jak i przystępny.

Zamek Sarny, Ścinawka Górna
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
11.00–13.00 – warsztaty z Danielem Mordenem: Fenomen literatury mówionej – gawędy, bajędy, mity
Tłumaczy: Katarzyna Byłów

Warsztaty poświęcone fenomenowi literatury mówionej będą okazją do zapoznania się, przede wszystkim empirycznie, z potęgą oddziaływania opowieści, gawęd, bajęd i mitów, czyli prastarej tradycji przekazu ustnego. Do przybliżenia tej niezwykle rozległej tematyki zaprosiliśmy Daniela Mordena, walijskiego gawędziarza, nauczyciela i autora zbiorów baśni ludowych z Walii, mitów Greków i Rzymian, a także tekstów bazujących na walijskich mitach, np. z cyklu Mabinogion. Wspólnie poszukamy odpowiedzi na pytania: Co sprawia, że opowiadana tysiąckrotnie opowieść pozostaje żywa? Na czym polega autorstwo, gdy czerpiemy z podań opowiedzianych już przez innych? Czym są rodowód i genealogia opowieści? Czy mity to wiedza w kapsule przeciwczasowej? Jakie znaczenie może mieć w przyszłości bezpośredni przekaz ustny?

14 lipca | wtorek

Synagoga Rutika, ul. Krasickiego 28, Dzierżoniów
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–11.30 – warsztaty z Aleksandrą Gliszczyńską-Grabias: Kultura żydowska – przeciwdziałanie mowie nienawiści
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM

Antysemityzm bywa nazywany „najstarszą nienawiścią”. Jak wiele innych form rasizmu i ksenofobii, oparty jest na całym systemie uprzedzeń, teorii spiskowych, postaw dyskryminacyjnych i skrajnie negatywnych emocji. Choć niektóre z antysemickich klisz i motywów są obecne od wieków, inne pojawiły się dopiero w ostatnim czasie. Jednocześnie trwa dyskusja nad granicami swobody wypowiedzi – nawet tej nienawistnej – oraz prawnym definiowaniem tego, czym antysemityzm jest. Aleksandra Gliszczyńska-Grabias, zajmująca się tą tematyką od ponad 15 lat, odwołując się do ciekawych przykładów z polskich i międzynarodowych sal sądowych, podzieli się swoją wiedzą i zachęci uczestników i uczestniczki do zastanowienia się nad rolą prawa w walce z antysemityzmem. Zapraszamy osoby zainteresowane zrozumieniem prawnych aspektów tego zjawiska, nieustająco obecnego w przestrzeni społecznej. Wykształcenie lub doświadczenie prawnicze nie są wymagane.

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
10.00–12.00 – seminarium Edwina Bendyka: Ex-centrum. Moduł I

Warsztaty z Edwinem Bendykiem należą już do festiwalowych tradycji. Uczestnicy i uczestniczki wspólnie z prowadzącym szukają ex-centrycznej perspektywy otaczających nas zjawisk, starając się zrozumieć istotę rzeczy w niekonwencjonalny sposób. Nazwę „ex-centrum” wymyśliła i propaguje nasza fundatorka, co skutkowało między innymi powstaniem Akademickiego Centrum Badań. Ex-centrum Olgi Tokarczuk na Uniwersytecie Wrocławskim. Na seminariach Edwina Bendyka rozmawiamy o ex-centrycznym „pluriwersum” – archipelagu ex-centrycznych lokalności, z których każda może być środkiem świata i punktem odniesienia. Opowiadamy również o języku, który wyklucza, szczególnie w kontekście mediów społecznościowych. Nie sposób nie zauważyć, że obracamy się w „swoich” bańkach, poprzez które umacniamy podziały, podkręcamy emocje językiem nienawiści, osłabiamy integrację społeczną. Bendyk uważa, że podstawą tworzenia alternatywnych opcji powinno być odwoływanie się do zasady wyobraźni, która jest syntezą zasady nadziei i zasady odpowiedzialności. Przyszłość nie jest w tej chwili zdeterminowana, choć wiele procesów ma nieodwracalny charakter. Konsekwencje zmian klimatycznych będą narastać i kształtować rzeczywistość przez setki lat, nawet jeśli uda się powstrzymać wzrost temperatury atmosfery. To jednak nie oznacza, że jesteśmy skazani na apokalipsę – ciągle mamy wybór. W trakcie spotkań próbujemy zbadać te zagadnienia oraz odpowiedzieć sobie na wiele kluczowych pytań o świat, przyszłość i kondycję ludzkości.

Teatr Zdrojowy w Polanicy-Zdroju, ul. Parkowa 2
Wstęp wolny
17.00 – pokaz filmu Człowiek z marmuru Andrzeja Wajdy w setną rocznicę urodzin reżysera
19.45 – z Krystyną Jandą rozmawia Irek Grin

Człowiek z marmuru w reżyserii Andrzeja Wajdy (1976) to jeden z najważniejszych filmów rozliczeniowych w historii polskiej kinematografii. To kino nie tylko mierzące się z przeszłością, ale i pomagające przepracować jej traumę. Pomimo niechęci władz, kinowe projekcje Człowieka z marmuru w 1977 roku były dla polskiego społeczeństwa czymś w rodzaju zbiorowego katharsis. Porozmawiamy o potędze filmowej opowieści, o roli kultury i odwadze ludzi kultury oraz o mówieniu władzy i sobie samym prawdy w oczy.

15 lipca | środa

Centrum Kultury Gminy Nowa Ruda w Ludwikowicach Kłodzkich, ul. Fabryczna 2
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–12.00 – warsztaty z Jerzym Starzyńskim: Ratować czy kreować? Pytania o przyszłość kultury łemkowskiej w warunkach wygnania

Zapraszamy na warsztaty poświęcone kulturze łemkowskiej w formie, jaką miała jeszcze przed masowymi przesiedleniami Łemków. Uczestnicy i uczestniczki będą mogli poznać historię wysiedleń i dokonanych przez nie spustoszeń, a także funkcjonowania kultury łemkowskiej w dobie PRL-u. Porozmawiamy o transformacji, która dokonała się w ostatnich latach, o współczesnych przejawach kultury łemkowskiej w literaturze, czasopiśmiennictwie, muzyce i sztuce współczesnej, a wszystko to z uważnością na dotyczące Łemków stereotypy. Osią rozważań będzie pytanie postawione w tytule warsztatów – nie da się przecież odbudować czegoś, co przez stulecia rozwijało się w przestrzeni gór (łemkowszczyzny), gdy żyje się tak jak teraz: w rozproszeniu, w zmienionych warunkach geograficzno-społeczno-politycznych. Można jedynie ratować strzępy tego, co przetrwało – albo tworzyć coś nowego na fundamencie, jakim jest wiedza o tym, co pierwotne i źródłowe.

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
10.00–12.00 – seminarium Edwina Bendyka: Ex-centrum. Moduł II

Centrum Łąkowa 1, ul. Łąkowa 1, Radków
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
10.00–12.00 – warsztaty z Karoliną Kuszlewicz: Zwierzęta pozaludzkie i ich obrona

Nauki zajmujące się świadomością doznaniową zwierząt zdołały rozbić w pył anachroniczny paradygmat, wedle którego człowiek jest jedyną istotą zdolną do odczuwania. Tak: krowy, świnie, szczury, psy, koty, lisy i inne zwierzęta (co najmniej wszystkie kręgowe) potrafią zarówno czerpać przyjemność ze swojego istnienia, jak i odczuwać wielkie cierpienie. Dysponują złożonym spektrum odczuwania, które sprawia, że jakość ich życia, podobnie jak naszego, ma znaczenie. Jednocześnie wciąż doznają potwornych krzywd ze strony człowieka. Prawo w wielu swoich przejawach, zamiast gwarantować sprawiedliwość, sankcjonuje niesprawiedliwość wobec zwierząt. Jak funkcjonować w obliczu tego, że krzywdzenie zwierząt wciąż jest pewną kulturową i prawną normą? Trwać biernie czy stawiać opór? Jak wykorzystać kiepskie prawo na korzyść zwierząt? Czy walka o jedno zwierzę może zmieniać cały system? Jak zarządzać swoim zaangażowaniem, skoro skala krzywd zwierząt jest tak rozległa? Zapraszamy osoby zainteresowane praktyką stawania w obronie zwierząt. Wykształcenie lub doświadczenie prawnicze nie są wymagane.

Zamek Sarny, Ścinawka Górna
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–12.00 – Sarny w Sarnach – spacer z Adamem Wajrakiem. Dla osób od lat pięciu do stu pięciu
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM

Adam Wajrak jest stałym bywalcem Festiwalu Góry Literatury. Wytropić go można albo na naszej głównej scenie, albo na widowni, albo w różnych mniejszych miejscowościach podczas warsztatów dla dzieci. W tym roku trochę się pozmieniało, a zmiany te wynikają ze słów dziennikarza wypowiedzianych w lipcu 2025 roku (parafraza, dokładnego cytatu nie pamiętamy) – teren Zamku Sarny jest przyrodniczo bogaty i warto byłoby mu się przyjrzeć podczas spaceru. Spełniamy marzenia – nasze, Adama Wajraka i osób goszczących na naszym festiwalu, które (chociaż być może jeszcze o tym nie wiedzą) bardzo chciałyby zobaczyć autora Na północ na Dolnym Śląsku.

Kinoteatr Zbyszek, ul. Świdnicka 23
Wstęp wolny
18.30 – pokaz filmu Franz Kafka Agnieszki Holland. Po projekcji z reżyserką rozmawia Sylwia Chutnik

Franz Kafka w reżyserii Agnieszki Holland (2025) to nieoczywista biografia i autorska opowieść o próbie poznania drugiego człowieka, twórcy, osobowości. Bliższa być może filmowemu esejowi, wymyka się klasycznej fabularnej narracji. To świadectwo intelektualnej ciekawości i stylistycznej odwagi. Porozmawiamy z reżyserką filmu o poszukiwaniach własnej prawdy o słynnym pisarzu.

16 lipca | czwartek

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
10.00–12.00 – seminarium Edwina Bendyka: Ex-centrum. Moduł III

Europejskie Centrum Sztuki Ogrodowej im. Eduarda Petzolda, Zamek Sarny, Ścinawka Górna
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–12.00 – seminarium wprowadzające i spacer poetycko-przyrodniczy z Urszulą Zajączkowską
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM

Zaczniemy od krótkiego seminarium – o tym, jak patrzeć na rośliny, by czytać historię ich trwania: ślady wzrostu, ran, przemian. Potem pójdziemy w las – uważnie, powoli, z narzędziami skupienia: poezją, ciszą i mikroskopem. Zajrzymy w liść borówki, prześledzimy łuski bukowej kory, poczytamy ich litery-komórki. To ćwiczenie z obecności, zmysłów i uważności na życie zapisane w materii – innej niż ludzka.

Zaplanowaliśmy dwa spacery będące odrębnymi wydarzeniami. Prosimy o wybór jednego dnia podczas zapisów.

17 lipca | piątek

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
10.00–12.00 – warsztaty z Dominikiem Puchałą: Tęczowa Matka Boska i Polka Walcząca – subwersja w jednej lekcji
(współorganizator: Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza)

To zaproszenie do refleksji nad tym, jak przekształcone symbole narodowe i religijne stają się narzędziem oporu i walki o równość. Autor, analizując medialne przedstawienia tęczowej Matki Boskiej, orła na tęczowym tle i Polki Walczącej, pokazuje, jak różne środowiska – od prawicy po lewicę – reagują na te akty symbolicznej subwersji. Uczestnicy i uczestniczki warsztatów przyjrzą się także innym głośnym przykładom przewartościowywania symboli, takim jak przerobione godło z kobiecą postacią podczas protestów Strajku Kobiet, reinterpretacje Roty w wykonaniu artystek queerowych czy użycie krzyża i biało-czerwonych barw w performatywnych działaniach aktywistów. Warsztaty pozwolą zrozumieć, jak tego rodzaju gesty funkcjonują w przestrzeni publicznej i jakie emocje wywołują.

Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna „Biblioteka pod Atlantami”, Rynek 9, Wałbrzych
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona
10.00–12.00 – warsztaty z Radkiem Rakiem i Witem Szostakiem: Kreacja światów możliwych

Dlaczego fantazjujemy? Czy nasz realny świat to za mało? Co nam daje stwarzanie nieistniejących światów? Jak to robić, by wyobraźnia spotkała się z rozumem? W literaturze jedne wyobrażone światy nas przekonują, chcemy do nich wracać i w nich zamieszkać, podczas gdy inne pozostawiają nas obojętnymi. Czasem nawet widzimy, że w samym procesie kreacji coś poszło nie tak: wymyślone uniwersum jest niewiarygodne. Podczas warsztatów przyjrzymy się głównym mechanizmom zabawy w tworzenie. A może uda się nam wspólnie powołać do istnienia jakiś możliwy, choć jeszcze nikomu nieznany świat?

Europejskie Centrum Sztuki Ogrodowej im. Eduarda Petzolda, Zamek Sarny, Ścinawka Górna
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–12.00 – seminarium wprowadzające i spacer poetycko-przyrodniczy z Urszulą Zajączkowską
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM

18 lipca | sobota

Radków, ul. Leśna, dwa stawy
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
6.00–9.00 – spacer ornitologiczny. Prowadzą: Izabela Dłużyk i Stolovelasy
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM

Na oficjalnej stronie Parku Narodowego czytamy: na terenie Gór Stołowych stwierdzono występowanie 95 gatunków ptaków, w tym 89 gatunków objętych ochroną gatunkową. Na łąkach usłyszeć można skowronka, pokląskwę albo świergotka, czasami przepiórkę, a nawet derkacza, który ponoć brzmi jak świerszcz. Nocami krzyczą objęte ochroną puchacze i sóweczki, a w okresie migracji lub koczowania pojawiają się czaple siwe, gęsi, jemiołuszki, jery. Spotkać można wyniosłego myszołowa włochatego, a bliżej zbiorników wodnych i strumieni odzywają się pliszki. Ile ptaków uda się usłyszeć wczesnym porankiem 18 lipca? Przekonajmy się! Zapraszamy na spacer z Izabelą Dłużyk, osobą niewidomą od urodzenia, którą cechuje szczególna wrażliwość na dźwięki, oraz organizacją Stolovelasy składającą się z ludzi, przed którymi Góry Stołowe odkryły wszystkie swoje tajemnice.

Miejski Ośrodek Kultury w Nowej Rudzie, ul. Strzelecka 2a
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
10.00–12.00 – projekcja filmu dokumentalnego That Boy: A Conversation about Hate and Healing (Ten chłopak: rozmowa o nienawiści i uzdrowieniu)

Koncepcja filmu: Michał P. Garapich
Reżyseria: Toby Górniak MBE
Po projekcji warsztaty: Romowie – historia, migracja, włączenie
Prowadzą: Elżbieta Mirga-Wójtowicz, Michał P. Garapich i Anna Jochymek

That Boy dokumentuje spotkanie Toby’ego Górniaka MBE, romskiego artysty, aktywisty i byłego uchodźcy, który w latach 90. musiał opuścić Polskę po brutalnych atakach skinheadów, oraz Mirka, byłego neonazisty, dziś chrześcijanina zaangażowanego w działania przeciwko ekstremizmowi. Ich szczera rozmowa odsłania mechanizmy rodzenia się nienawiści, konsekwencje przemocy oraz potencjał sprawiedliwości naprawczej i uzdrowienia po traumie. W czasach rosnącej polaryzacji i przemocy motywowanej nienawiścią edukacyjna projekcja filmu stworzy wyjątkową okazję do refleksji nad tym, jak budować mosty ponad podziałami i jak osobiste historie mogą inspirować do zmiany, a przez to wspierać równość, dialog i prawa człowieka. Film powstał w ramach międzynarodowego projektu badawczego o radykalizacji skrajnej prawicy, realizowanego pod kierownictwem prof. Michała P. Garapicha (London Metropolitan University), i miał swoją premierę w kwietniu 2025 roku w Parlamencie Europejskim w Brukseli. Po projekcji odbędą się warsztaty z udziałem ekspertów zajmujących się tematyką historii, migracji i włączenia Romów, a także pamięci, przemocy i dialogu.

Teatr Zdrojowy w Polanicy-Zdroju, ul. Parkowa 2
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
10.00–12.00 – warsztaty z Katarzyną Kasią i Grzegorzem Markowskim: Jak rozmawiać publicznie, nie obrażając
UWAGA: BRAK MIEJSC NA SEMINARIUM

Zapraszamy na warsztat, podczas którego dowiecie się, jak komunikować się ze sobą w sposób wolny od agresji i uzyskiwać obustronne porozumienie. Jesteśmy przekonani, że taka umiejętność w czasach narastającej polaryzacji przyda się zarówno w życiu publicznym, jak i przy rodzinnym stole.

Hotel Jedlinka, ul. Zamkowa 2, Jedlina-Zdrój
Obowiązują zapisy mailowe pod adresem lul@fundacjaolgitokarczuk.org, liczba miejsc ograniczona.
9.00–12.00 – warsztat arteterapeutyczny z Katarzyną Szaulińską: Czy literatura leczy?

Deborah Alma stworzyła projekt „Emergency Poet” – jeździła vanem stylizowanym na ambulans i „leczyła” ludzi, przepisując im wiersze jako lekarstwa na konkretne bolączki psychiczne: zakochanie, lęk czy żałobę. Ale czy literatura leczy? A jeśli tak, to kogo: piszącego czy czytającego? W jaki sposób? Przez odzwierciedlenie doświadczeń? Przez piękno? Przez stworzenie wspólnoty w przeżywaniu? A może przez ucieczkę od czucia w świat utopii i fantazji? Bo czy literatura ma dać nam azyl, czy też przeprowadzić nas przez mrok ku światłu? Albo, w duchu Briana Pattena, wyprowadzić na środek autostrady i tam porzucić? Czy problemem do uleczenia jest nadwrażliwość, czy może znieczulica? Brak poczucia bezpieczeństwa czy nadmierna pogoń za komfortem? Może zgodnie z tym, co postuluje José Ovejero, pisarze leczą społeczeństwa, posługując się „etyką okrucieństwa”, a katharsis przychodzi w trakcie pobytu w suterenie ludzkiej duszy? Ale czy to uzdrawia, czy raczej doprowadza do obłędu? A może to leczniczy obłęd? A może w dzisiejszym społeczeństwie zmęczenia, mówiąc „po terapeutycznemu”, nie mamy już przestrzeni na takie przeżycia?

W duchu tych paradoksów spotkamy się na warsztacie poświęconym terapeutycznemu działaniu literatury. Poczytamy, posłuchamy i podyskutujemy – może wyłonią się z tego jasne wnioski, a może (miejmy nadzieję) jeszcze więcej pytań.

Partnerzy
Latającego Uniwersytetu Ludowego