Liter[r]a [fr]

En latin, le mot « litera » désigne à la fois un symbole graphique et l’ensemble du patrimoine littéraire. La littérature est une forme particulière de culture, à la fois dialogique et autoréflexive. Cette qualité unique se manifeste aux niveaux individuel, social, interculturel et géopolitique. D’où l’importance des efforts visant à assurer le dialogue des littératures de différentes langues et l’intense circulation des œuvres littéraires à l’échelle mondiale. Liter[r]a est l’expression de nos efforts pour promouvoir les œuvres littéraires polonaises à l’étranger et apporter notre soutien aux personnalités capables de relever les défis de la traduction littéraire : d’ordre linguistique, culturel, artistique, social et politique.

Dans un monde où la communication prend de plus en plus la forme de slogans et de mèmes, la littérature offre une occasion unique de tisser des ponts par-delà les frontières. La série d’ateliers de traduction et de rencontres avec les auteurs Liter[r]a a été conçue sous forme de dix événements consacrés à la littérature polonaise contemporaine, organisés dans cinq centres culturels et universitaires d’Europe, parmi les plus importants : Paris, Sofia, Lviv, Oslo et Grenade.

La dimension dialogique de la littérature se reflète dans la formule même de Liter[r]a, où nous accueillons les acteurs du dialogue littéraire interculturel, c’est-à-dire les auteurs et les traducteurs de leurs œuvres. Ces ateliers de traduction, à destination d’étudiants de langue et de culture polonaises, des traducteurs débutants et des personnes désireuses d’explorer cette opportunité professionnelle, sont également ouvertes à un public plus large d’experts, d’animateurs, d’universitaires et, surtout, des lecteurs. Ils offrent un espace de discussion sur le rôle essentiel de la traduction en tant que co-création de textes littéraires contemporains, ainsi que sur la réception et le potentiel dialogique de la littérature polonaise dans différents pays et zones linguistiques.

La série Liter[r]a est une initiative de la Fondation Olga Tokarczuk, mise en œuvre en coopération avec des partenaires étrangers, le soutien financier du ministère polonais de la Culture et du Patrimoine national dans le cadre du programme de promotion de la culture polonaise à l’étranger pour l’année 2026.

Le 1 avril 2026, nous vous invitons à la faculté des lettres de Sorbonne-Université, où Mikołaj Łoziński en compagnie de Małgorzata Smorąg-Goldberg et Patrick Rozborski co-animeront un atelier de traduction littéraire basé sur la traduction française de Stramerowie (Les enfants Stramer, Noir Sur Blanc, 2026).

Les enfants de Nathan et Rywka Stramer, séparés par la guerre, tentent de survivre, au moment où leur univers familier se change en un piège infernal. Juifs et polonais, ils auront tous les six l’insolence de survivre, sous de fausses identités, dans une usine à Varsovie ou déportés à Stalinsk, enrolés dans l’armée de Berling ou encore engagés dans la Résistance française, eux, dont la mort avait été décidée par les nazis, à la conférence de Wannsee, avec celle de tous les juifs d’Europe. Un roman poignant sur la rage de vivre.

Le même jour, à 19 heures, une rencontre avec l’écrivain polonais et sa traductrice française, Laurence Dyèvre sera animée par Oriane Jeancourt à la Librairie polonaise de Paris.

Liter[r]a [pl]

„Litera” to po łacinie zarówno znak graficzny, jak i zbiór całej twórczości literackiej. Literatura jest istotnym i szczególnym przejawem kultury – dialogicznym, a zarazem autorefleksyjnym. Ta specjalna właściwość objawia się w wymiarze indywidualnym, społecznym, międzykulturowym, a także geopolitycznym. Dlatego tak istotna jest dbałość o wzajemne przenikanie się literatur z odrębnych obszarów językowych i intensywne życie utworów w ogólnoświatowym obiegu literackim. Liter[r]a jest naszym wyrazem dbałości nie tylko o promocję polskich dzieł literackich za granicą, ale także o wspieranie osób zdolnych do podejmowania wyzwań literacko-przekładowych: językowych, kulturowych, artystycznych, społecznych i politycznych.

W świecie, w którym komunikacja przyjmuje coraz częściej postać haseł i memów to właśnie literatura daje nam możliwość najpełniejszego zrozumienia samych siebie i siebie nawzajem, także ponad granicami. Cykl warsztatów przekładowych i spotkań autorskich Liter[r]a obejmuje dziesięć wydarzeń poświęconych współczesnej literaturze polskiej, zorganizowanych w pięciu z najważniejszych ośrodków kulturalno-akademickich Europy: Paryżu, Sofii, Lwowie, Oslo i Grenadzie.

Dialogiczny wymiar literatury odzwierciedla sama formuła proponowanych spotkań, do których zaprosiliśmy współtwórców międzykulturowego literackiego dialogu, tj. autorki i autorów oraz tłumaczki i tłumaczy ich dzieł. Podczas specjalistycznych warsztatów przekładowych w dialogu tym będą uczestniczyły osoby studiujące język polski, kształcące się na przyszłych tłumaczy lub zainteresowane tym zawodem. Wieczorne spotkania autorskie – otwarte dla szerszego grona osób z kręgów eksperckich, kuratorskich, naukowych, medialnych i przede wszystkim czytelniczych – będą okazją do pogłębionej rozmowy o istotnej roli przekładu literackiego jako formy współtworzenia współczesnego tekstu literackiego, a także o recepcji i dialogicznym potencjale literatury polskiej w poszczególnych krajach i obszarach językowych.

Cykl Liter[r]a jest inicjatywą Fundacji Olgi Tokarczuk, realizowaną we współpracy z partnerami zagranicznymi przy wsparciu polskiego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Promocja kultury polskiej za granicą na rok 2026.

1 kwietnia 2026 w Paryżu zapraszamy na Sorbonę, gdzie odbędą się warsztaty współprowadzone przez Mikołaja Łozińskiego i Małgorzaté Smorąg-Goldberg, w oparciu o francuski przekład Stramerów (Les enfants Stramer, Noir Sur Blanc, 2026). Dzieci Nathana i Rywki Stramerów rozdziela wojna, a ich świat zamienia się w piekielną pułapkę. Wela z mężem przedostają się ze Lwowa do Warszawy, gdzie pod zmienionym nazwiskiem Wela zaczyna pracę w zakładzie. Nusek znajduje pracę w podwarszawskim Konstancinie i wsiąka w towarzystwo partyzantów, bimbrowników, antysemitów. Rudek i Rena trafiają do Stalińska na Syberii. Hesio zostaje wysokim rangą oficerem armii Berlinga. Salek działa we francuskim ruchu oporu. Świat Stramerów to świat zwykłych ludzi, Żydów i Polaków, uporczywie walczących o życie.

Wieczorne spotkanie autorskie z pisarzem i tłumaczką w pięknych wnętrzach La Librairie polonaise de Paris poprowadzi Oriane Jeancourt.

Warsztaty przekładu literackiego 

Zapisy: patrycjagardin@yahoo.fr

Mikołaj Łoziński i Małgorzata Smorąg-Goldberg/Patrick Rozborski – Stramerowie (Les enfants Stramer, Noir Sur Blanc, 2026).

1 kwietnia 2026, 10:30–12:30, sala 205

Centre Universitaire Malesherbes, 108 Bd Malesherbes, F – 75017 Paris

Spotkanie autorskie

Mikołaj Łoziński i Laurence Dyèvre, prowadzi Oriane Jeancourt

1 kwietnia 2026, 19:00

La Librairie Polonaise de Paris, 123 boulevard Saint Germain, 75006 Paris

Partners

This project is co-financed by the Minister of Culture and National Heritage
of the Republic of Poland from the Culture Promotion Fund.