Festiwal Góry Literatury
Festiwal Rzeki Literatury

Goście festiwalu

Olga Tokarczuk

Krystyna Janda

Małgorzata Szejnert

Agnieszka Holland

Ewa Woydyłło

Alberto Manguel

Georgi Gospodinow

Didier Fassin

Anne-Claire Defossez

Hania Rani

Renata Przemyk

Peszek i Wąsik

Kasia Sienkiewicz

John Porter – HELICOPTERS’45

Ralph Kaminski & My Best Band In The World

Pablopavo i Ludziki

Spięty

Maja Ostaszewska

Robert Więckiewicz

Anda Rottenberg, Mirosław Bałka

Andrzej Seweryn

Maciej Stuhr

Mariusz Szczygieł

Joanna Kuciel-Frydryszak

Natalia de Barbaro

Michał Rusinek

Adam Wajrak

Sylwia Chutnik

Jaroslav Rudiš

Grzegorz Kasdepke

Magdalena Środa

Anna Bikont

Adam Michnik

Stanisław Obirek i Artur Nowak

Wojciech Tochman

Katarzyna Kasia i Grzegorz Markowski

Radek Rak

Adam Mirek

Ula Zajączkowska

Izabela Dłużyk

Karolina Kuszlewicz

Karolina Ćwiek-Rogalska

Andreas Kossert

Tomasz Stawiszyński

Katarzyna Boni

Marek Bieńczyk

Antonina Tosiek

Adam Leszczyński

Kacper Pobłocki

Sylwia Czubkowska

Adrian Bąk

Maciej Rudziński

Marek Zieliński

Dorota Kotas

Helena Chmielewska-Szlajfer

Katarzyna Kwiatkowska-Moskalewicz

Piotr Tarczyński

Jacek Dehnel

Paweł Piotr Reszka

Halszka Witkowska

Monika Tadra

Dominika Olejnik (Stewunia)

Grażyna Betlej-Furman

Lisa Palmes i Lothar Quinkenstein

Aleksandra Korczak

Kornelia Sobczak

Aneta Korycińska (Baba od polskiego)

Boguś Janiszewski

Daniel Morden

Przemysław Witkowski

Aleksandra Gliszczyńska-Grabias

Wojciech Tworek

Klára Vlasáková

Jonáš Zbořil

Wojciech Bonowicz

Joanna Lech

Katarzyna Jackowska-Enemuo

Mateusz Szemraj

Aneta Kamińska

Robert Król

Krzysztof Siwczyk

Jul Łyskawa

Emilia Konwerska

Agnieszka Dobkiewicz

Mateusz Mykytyszyn

Beata Justa

Agnieszka Taborska

Tadeusz Dąbrowski

Zofia Bałdyga

Ola Lewandowska-Ferenc

Alicja Regiewicz

Michał Siermiński

Leszek Kolankiewicz

Anna Kańtoch

Agata Sikora

Wit Szostak

Bożena Szaynok

Marcin Zaremba

Grzegorz Motyka

Katarzyna Szaulińska

Michalina Drygasiewicz

Olga Tokarczuk

(ur. 1962)

– wybitna pisarka, eseistka, poetka i autorka scenariuszy, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury „za wyobraźnię narracyjną, która w połączeniu z encyklopedyczną pasją reprezentuje przekraczanie granic jako formę życia”. Najnowszymi książkami Olgi są Empuzjon (2022) oraz Pan Wyrazisty (2023), powieść graficzna stworzona razem z Joanną Concejo. Na tegorocznym festiwalu noblistka czytać będzie fragmenty swojej nowej książki, która premierę ma w drugiej połowie 2026 roku.

fot. Jana Karpienko

Krystyna Janda

jedna z najznamienitszych polskich aktorek filmowych i teatralnych, autorka felietonów i książek, reżyser teatralny, filmowy, telewizyjny i operowy, kreatorka kultury. Studiowała w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Zadebiutowała już w czasie studiów rolą Maszy Kułyginy w dramacie Trzy siostry Antoniego Czechowa w reżyserii Aleksandra Bardiniego w Teatrze Telewizji (1974), potem przez wiele lat była członkinią zespołu Teatru Ateneum. Równolegle grała w filmach – w 1976 roku w Człowieku z marmuru Andrzeja Wajdy. Po tej roli plan filmowy stał się jej domem. Grała nieprzerwanie, a cztery filmy z Andrzejem Wajdą ustaliły jej pozycję w świecie filmu, także za granicą, gdzie m.in zdobyła nagrodę na najlepszą rolę żeńską na Festiwalu Filmowym w Montrealu za rolę w filmie „Laputa” w reż. Helmy Sanders-Brams (1986). W Polsce uznawana za główną aktorkę tzw. Kina Moralnego Niepokoju. Rola w filmie „Przesłuchanie”, który w Polsce przeleżał 10 lat na półkach, po zmianie ustroju przyniosła jej Srebrną Muszlę w San Sebastian i Złotą Palmę na festiwalu w Cannes. Ma na koncie ponad 30 reżyserii teatralnych, 15 wyreżyserowanych spektakli dla Teatru TV, jeden film fabularny, dwie opery, ponad 180 zagranych ról. Prezeska Fundacji Krystyny Jandy Na Rzecz Kultury, od lat z powodzeniem prowadzi dwa teatry – Polonia i Och-Teatr. Za wybitne zasługi dla kultury narodowej otrzymała m. in. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.  Szczególnie ceni sobie tytuły przyznane jej przez publiczność: najwybitniejszej aktorki XX wieku, Człowieka 25-lecia Wolności RP oraz Aktorki 100–lecia Kinematografii Polskiej.

fot. Krzysztof Opaliński

Małgorzata Szejnert

Małgorzata Szejnert jest polską pisarką i dziennikarką. Urodziła się w Warszawie w 1936 roku. Ukończyła Żeńskie Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Białej Podlaskiej. Studiowała na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Pracowała w tygodniku Literatura. W sierpniu 1980 roku pracowała przy redagowaniu biuletynu strajkowego Stoczni w Szczecinie. Jest współzałożycielką Gazety Wyborczej, gdzie przez niemalże 15 lat pracowała w dziale reportażu. W 2014 roku została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, między innymi za pielęgnowanie wartości, które legły u podstaw polskich przemian demokratycznych. Jest autorką ponad 100 rozpraw, artykułów naukowych, recenzji i prac popularnonaukowych.

Małgorzata Szejnert zadebiutowała w 1972 roku reporterska książką o Amerykańskiej polonii "Borowiki przy ternpajku". Po powrocie ze Stanów Zjednoczonych wydała dwie książki: "Sława i infamia" oraz "Śród żywych duchów". Później poświęciła się pracy dla Gazety Wyborczej, a do pisania powróciła dopiero po przejściu na emeryturę. Wśród najbardziej cenionych dzieł tej autorki znajduje się książka "Czarny ogród" o katowickich dzielnicach Giszowiec i Nikiszowiec. Wkrótce potem ukazała się "Wyspa klucz", "Dom Żółwia" oraz "Usypać góry. Historie z Polesia". Małgorzata Szejnert jest też współautorką wraz z Romanem Załuskim, scenariusza do filmu "Jeśli się odnajdziemy". Wśród wielu nagród Małgorzaty Szejnert, z pewnością zasługują na uwagę nominacje do Literackiej Nagrody Nike za "Borowiki przy ternpajku", „Wyspę klucz, "Dom żółwia, Zanzibar". Otrzymała Nagrodę Mediów Publicznych COGITO oraz Górnośląskiego Tacyta. Książka „Usypać góry otrzymała Nagrodę Miesięcznika Odra za rok 2015. Znalazła się również w finale środkowo-europejskiej nagrody literackiej Angelus w 2008 roku.

Agnieszka Holland

(ur. 1948 w Warszawie)

– ukończyła praską uczelnię filmową FAMU w 1971 roku. Swoją karierę filmową rozpoczęła współpracą z Krzysztofem Zanussim oraz ze swoim mentorem Andrzejem Wajdą. Jako reżyser zadebiutowała filmem telewizyjnym „Wieczór u Abdona” (1975). Jej pierwszy film kinowy to „Aktorzy prowincjonalni” (1978), jeden ze sztandarowych filmów tzw. „kina moralnego niepokoju”, nagrodzony w Cannes nagrodą FIPRESCI w 1980 roku. W 1981, po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego, wyemigrowała do Francji.

Zrealizowała wiele filmów w koprodukcjach międzynarodowych: wśród nich „Europa, Europa” (1990), wyróżniony nominacją do Oskara za najlepszy scenariusz. Nominacje do Oskara otrzymała również w 1985 i 2012 – obie w kategorii najlepszego filmu nieanglojęzycznego – za filmy „Gorzkie żniwa” oraz „W ciemności”. Ze swoim przyjacielem, Krzysztofem Kieślowskim, współpracowała nad scenariuszem jego trylogii „Trzy kolory”.

Inne jej filmy to między innymi „Gorączka” (1980), „Kobieta samotna” (1981), „Zabić księdza” (1988), „Olivier, Olivier” (1991), „Tajemniczy ogród” (1993), „Całkowite zaćmienie” (1995), „Plac Waszyngtona” (1997), „Trzeci cud” (1999), „Strzał w serce” (2001), „Julia wraca do domu” (2002), „Kopia mistrza” (2005), „Pokot” (2017), „Gareth Jones” (2019).

Formatowała i realizowała poszczególne odcinki kilku znaczących serii telewizyjnych w USA (m.in. „The Wire”, „Treme”, „The Killing”, „House of Cards”).

Wyreżyserowała miniserie: „Gorejący krzew” dla HBO Europe, inspirowaną samobójczą śmiercią Jana Palacha, 21-letniego studenta, który podpalił się w Pradze w ramach protestu przeciw reżimowi komunistycznemu i okupacji Czechosłowacji przez wojska Układu Warszawskiego, a także „Dziecko Rosemary”, realizowane dla amerykańskiego kanału NBC. Jest jedną z reżyserek pierwszego polskiego serialu dla Netflix – „1983”.

Jej ostatni film „Szarlatan”, który miał swoją premierę na 70. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie, do polskich kin wszedł jesienią 2020.

fot.: Jacek Poremba / KMBO Films

Ewa Woydyłło

– jako psycholog zajmuje się leczeniem uzależnień w Ośrodku Terapii Uzależnień Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. W ramach Fundacji im. Stefana Batorego kieruje Regionalnym Programem Przeciwdziałania Uzależnieniom. Jej dziełem jest rozpowszechnienie w Polsce leczenia według tzw. modelu Minnesota, opartego na filozofii Anonimowych Alkoholików.

Pisze książki pełne wiary w nieskończone możliwości, jakie możemy w sobie odkryć, aby świadomie i z powodzeniem kierować swoim życiem.

Autorka m. in.: Zaproszenie do życia, Wyzdrowieć z uzależnienia, Sekrety kobiet, My-rodzice dorosłych dzieci. W zgodzie ze sobą, Podnieś głowę, Rak duszy. O alkoholizmie, Buty szczęścia. Za książkę Rak duszy została nagrodzona przez czytelników „Charakterów” Nagrodą Teofrasta.

Alberto Manguel

(ur. 1948, Buenos Aires, Argentyna) argetyńsko-kanadyjski pisarz, antolog, tłumacz, eseista, korektor, laureat wielu nagród literackich i były dyrektor National Library of Argentina. Jest szeroko rozumianym poliglotą, który żył w wielu krajach, m.in. Portugalii, USA, UK, Francji czy we Włoszech. Kiedy był jeszcze nastolatkiem, spotkał pisarza Jorge Luis Borgesa, klienta anglo-niemieckiej księgarni Pygmalion w Buenos Aires, w której pracował. Ponieważ Borges był prawie niewidomy, prosił innych, żeby mu czytali na głos, a Manguel stał się jednym z jego czytelników i którego wpływy widać w jego dziełach do dziś.

fot. Patrick Imbert

Georgi Gospodinow

– jeden z najchętniej tłumaczonych na języki obce pisarz bułgarski. Autor m.in. Fizyki smutku, która przyniosła mu Literacką Nagrodę Europy Środkowej „Angelus”, Nagrodę Literacką im. Jana Michalskiego oraz Uznamską Nagrodę Literacką. Jego książki zostały przełożone na ponad 25 języków. Laureat Międzynarodowej Nagrody Bookera 2023 za Schron przeciwczasowy. Powieść otrzymała również najważniejsze włoskie wyróżnienie Premio Strega Europeo (2021).

fot. Phelia Baruh

Didier Fassin

– antropolog, socjolog i lekarz, profesor Collège de France, gdzie kieruje katedrą „Pytania moralne i problemy polityczne we współczesnych społeczeństwach”. Jest również profesorem w Institute for Advanced Study w Princeton oraz dyrektorem studiów w École des Hautes Études en Sciences Sociales w Paryżu.

Prowadził badania w Senegalu, Republice Południowej Afryki, Ekwadorze i Francji, rozwijając antropologię polityczną i moralną. Jego zainteresowania badawcze obejmują m.in. kwestie nierówności społecznych, wymiar sprawiedliwości, migracje i los uchodźców. Obecnie bada sytuację migrantów na pograniczu włosko-francuskim.

Jest autorem dwudziestu książek przetłumaczonych na siedem języków oraz redaktorem dwudziestu siedmiu prac zbiorowych. Był wiceprezesem organizacji Lekarze bez Granic, a obecnie przewodniczy Francuskiemu Komitetowi Medycznemu ds. Uchodźców. Regularnie zabiera głos w debacie publicznej i publikuje m.in. na łamach „The New York Times”, „The Guardian” i „Le Monde”.

Anne-Claire Defossez

(ur. 1956) niemiecka socjolożka, stypendystka badawcza w Institute for Advanced Study w Princeton, współredaktorka książki Mujeres de los Andes. Od pięciu lat prowadzi badania nad migracjami na granicy między Włochami a Francją. Na podstawie tej etnografii jej praca koncentruje się na praktykach solidarności wobec osób wygnanych oraz ich ewolucji w kontekście rosnących represyjnych polityk. Jako asystentka badawcza w Institut des Hautes Études d’Amérique Latine po raz pierwszy prowadziła badania nad dziećmi ulicy w Kolumbii w ramach byłego projektu Orstom oraz nad zdrowiem kobiet w Ekwadorze w ramach programu Inserm. Następnie pracowała jako konsultantka w dziedzinie polityki społecznej, edukacji i zatrudnienia dla władz lokalnych, francuskich ministerstw i Unii Europejskiej, zanim objęła stanowiska kierownicze w dwóch dużych miastach w regionie paryskim, odpowiadając przede wszystkim za politykę kulturalną i współpracę międzynarodową. Od czasu dołączenia do Institute for Advanced Study prowadzi badania nad kobietami i polityką we Francji.

Hania Rani

– pianistka, kompozytorka, producentka autorka tekstów i wokalistka dzielącą życie między Warszawę, którą uczyniła swoim domem, i Berlin, gdzie studiowała i gdzie często wraca pracować nad kolejnymi projektami. W instrumentarium jej dzieł znajdziemy smyczki, fortepian, głos, elektronikę, perkusję i kontrabas.

Na swoim koncie ma dwie solowe płyty: „Esja” (5.04.2019) i „Home” (29.05.2020). Obie zostały wydane przez prestiżową brytyjską wytwórnię Gondwana Records (Portico Quartet, Go Go Penguins, Matthew Halsall). W 2021 roku ukazała się płyta „Inner Symphonies” nagrana z Dobrawa Czocher, a wydana przez Deutsche Grammophon.

Artystka została doceniona również w Polsce otrzymując nagrodę „Gazety Wyborczej” za „Sanki” (2019), przyznawaną przez dziennikarzy dla najciekawszej nowej twarzy na rodzimym rynku muzycznym, nominację do Paszportów Polityki, oraz Bestsellery EMPiKu „Odkrycie roku”. Otrzymała również 5 nominacji do nagrody Fryderyk 2020, a w 2022 roku zdobyła Fryderyka w kategorii Producentka Roku. Została nagrodzona 4 za Album Roku Alternatywa, Debiut Roku, Kompozytor Roku i Najlepsze Nowe Wykonanie z Melą Koteluk za utwór „Odprowadź”.

Na 45. Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni otrzymała nagrodę za najlepszą muzykę do filmu Piotra Domalewskiego „Jak najdalej stąd”.

W 2021 roku odebrała Fryderyka dla Kompozytora Roku oraz nagrodę Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Transatlantyk – Transatlantyk Golden Ark Best Polish Young Composer 2021.

Jej muzyka zainspirowała również jedną z najważniejszych polskich reżyserek filmowych, Małgorzatę Szumowską, która postanowiła wykorzystać utwór „Eden” jako ścieżkę dźwiękową do swojego krótkiego filmu dla Miu-Miu #MiuMiuWomensTales.

Fot.: Olivia Wunsche

Renata Przemyk

(ur. 1966) – wokalistka i kompozytorka, z wykształcenia bohemistka. Zaczęła śpiewać jako nastolatka, inspirowała się Tomem Waitsem, Talking Heads, Niną Hagen i Frankiem Zappą. W 1989 roku nagrała płytę z awangardowym zespołem Ya Honza. Później rozpoczęła karierę solową. Wydała płyty: „Mało zdolna szansonistka" (1992), „Tylko kobieta” (1994), „Andergrant” (1996), „Hormon” (1999), „Blizna” (2001). Na kompilacji „The best of” z 2003 roku znalazł się zaśpiewany w duecie z Kasią Nosowską utwór „Kochana”, który szturmem zdobył szczyty list przebojów. Komponowała muzykę dla teatru, m.in. spektakli „Szyc” wg Hanocha Levina w Teatrze Barakah w Krakowie (2010) i „Monsters. Pieśni morderczyń” w Teatrze Rampa w Warszawie (2012). W 2014 wypuściła autorski książek „Rzeźba dnia”, następnie wydała też płyty z muzyką akustyczną i z piosenkami Agnieszki Osieckiej. Większość jej płyt uzyskało status złotych, wielokrotnie były nominowane i nagradzane, przeważnie za indywidualność artystyczną. Występowała na legendarnym festiwalu w Jarocinie w 1989 roku, na Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu, Przystanku Woodstock, ale też w kameralnych klubowych i teatralnych przestrzeniach. Jej muzyka jest trudna do jednoznacznego określenia, skupiona na emocjach, jest tam rock, poruszające teksty, elementy etniczne, czasem mocna sekcja rytmiczna, czasem dynamiczny głos z samym basem, ale też ironia i głos biały.

Peszek i Wąsik

Kasia Sienkiewicz

Katarzyna Sienkiewicz (ur. 18 października 1992 w Warszawie) – polska muzykolog, piosenkarka, autorka tekstów piosenek, dziennikarka muzyczna i aktorka dubbingowa.

Wraz ze swoim bratem Jackiem tworzy grupę folk-popową Kwiat Jabłoni, która oficjalnie funkcjonuje od marca 2018 roku. Jest córką piosenkarza Jakuba Sienkiewicza, lidera zespołu muzycznego Elektryczne Gitary. Przed powstaniem Kwiatu Jabłoni młodzi wokaliści występowali w zespole Hollow Quartet. Katarzyna Sienkiewicz występuje na scenie jako główna wokalistka, a dodatkowo gra na instrumentach klawiszowych; reżyseruje także teledyski do utworów zespołu.

Gościnnie wystąpiła w utworze Pochodnia zespołu T.Love.

John Porter – HELICOPTERS’45

Z okazji 45-lecia albumu „Helicopters” Johna Portera przygotowano wyjątkowy koncert, który zabierze słuchaczy w muzyczną podróż przez czas. Ten jubileusz to nie tylko świętowanie wydania legendarnego albumu, ale również hołd dla długotrwałej kariery artysty, który na stałe wpisał się w historię rocka. Podczas koncertu usłyszymy nie tylko utwory z „Helicopters”, ale również inne klasyki z bogatego repertuaru Johna Portera. Wydarzenie zostanie wzbogacone o nowoczesne aranżacje, tworząc niepowtarzalne doświadczenie dla wszystkich fanów. To doskonała okazja, aby na nowo odkryć magię muzyki Portera i podzielić się tym momentem z innymi miłośnikami jego twórczości. Płyta „Helicopters” uważana jest za podwaliny polskiego rocka lat 80-tych.

Ralph Kaminski & My Best Band In The World

Ralph Kaminski to wokalista, autor tekstów, kompozytor, producent muzyczny oraz reżyser teledysków. Artysta wydał cztery albumy: Morze (2016), Młodość (2019), KORA (2021) oraz Bal u Rafała (2022), a każdy z wymienionych uzyskał status Złotej Płyty. Wielokrotnie nagradzany Kaminski współpracował m.in. z Natalią Przybysz, Quebonafide, Marylą Rodowicz, Darią Zawiałow, Natalią Szroeder, Organkiem, Kwiatem Jabłoni oraz Miuoshem. W 2024 roku Kaminski zadebiutował jako aktor w serialu Lady Love, do którego nagrał również – we współpracy z Andrzejem Smolikiem – cover przeboju lat 80. Cheri, Cheri Lady. Rok 2025 przyniósł współpracę artysty z Męskim Graniem i udział Ralpha w projekcie Męskie Granie Orkiestra, którego liderami byli również: Igor Herbut, Błażej Król i Natalia Przybysz. Wokaliści wespół z producentem DrySkullem stworzyli singiel To bardzo ziemskie, który można było usłyszeć na trasie Męskie Granie 2025.

Pablopavo i Ludziki

Pablopavo, czyli Paweł Sołtys, to człowiek renesansu. Wokalista, radiowy DJ, autor tekstów piosenek i kompozytor, a jednocześnie znakomity pisarz. Nagradzany zarówno za swoją muzykę, jak i za prozę. Od 2003 roku jest jednym z filarów zespołu Vavamuffin. W 2009 roku rozpoczął karierę solową. Jego twórczość muzyczna firmowana pseudonimem Pablopavo jest wszechstronna i trudna do zaliczenia do jednego, konkretnego stylu – tworzył w stylach przenikających takie gatunki, jak warszawski folk, dub, ragga i pop rock. Koncerty Pablopavo i Ludzików zmuszają do bujania się – i do refleksji.

fot. Beata Wencławek

Spięty

fot. Łukasz Bieniecki

Maja Ostaszewska

(ur. 1927) polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna oraz działaczka społeczna, która łączy działalność artystyczną z obroną praw kobiet. Laureatka m.in. dwóch Orłów za role w filmach „Jack Strong” i „Body/Ciało”. Na co dzień wspiera wegetariański i buddaistyczny life style.

Robert Więckiewicz

(ur. 1967 w Nowej Rudzie) – aktor filmowy i teatralny. 

Ukończył technikum budowlane w Legnicy, jest absolwentem Wydziału Aktorskiego we Wrocławiu PWST w Krakowie. W profesjonalnym teatrze zadebiutował w 1991 w adaptacji scenicznej Ani z Zielonego Wzgórza Lucy Maud Montgomery w reżyserii Jana Szurmieja w Teatrze Polskim we Wrocławiu. Był etatowym aktorem Teatru Polskiego w Poznaniu i Teatru Rozmaitości w Warszawie. Wystąpił m.in. w adaptacji Edmonda Davida Mameta (1996) autorstwa Lecha Raczaka, Hamlecie Williama Shakespeare’a (1999) i Bachanatkach Eurypidesa (2001) w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego. Współpracował z Teatrem Montownia, Teatrem Narodowym, występował także w produkcjach Teatru Telewizji. 

W produkcjach filmowych debiutował na początku lat 90. Zagrał główne role w filmach Świadek koronny i Wszystko będzie dobrze, za które otrzymał nagrodę dla najlepszego pierwszoplanowego aktora na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w 2007 roku. W kolejnych latach zagrał w nagradzanych i nominowanych do różnych nagród produkcjach: Ile waży koń trojański?, Lejdis, Dom zły, Różyczka i Pod Mocnym Aniołem.W 2011 został obsadzony jako główny bohater W ciemności Agnieszki Holland, filmu nominowanego do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego. W 2013 zagrał Lecha Wałęsę w filmie Wałęsa. Człowiek z nadziei Andrzeja Wajdy, a w 2021 Czesława Kiszczaka w produkcji Żeby nie było śladów Jana P. Matuszyńskiego.

Czterokrotny laureat Polskiej Nagrody Filmowej.

fot. Jerzy Wypych

Anda Rottenberg, Mirosław Bałka

Anda Rottenberg (ur. 1944) – historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka wystaw, pisarka, organizatorka polskiego życia artystycznego. Badania naukowe w Instytucie Sztuki PAN (1973-1986), dyrektorka Narodowej Galerii Sztuki Zachęta (1993-2001). Współzałożycielka niezależnej Fundacji Egit (1986), Ośrodka Sztuki Współczesnej Fundacji Batorego (1992) i Fundacji Instytut Promocji Sztuki (1998). Ma w swoim dorobku wiele tekstów o sztuce, publikowanych w kilkunastu językach. Była kuratorką licznych wystaw promujących polską sztukę w kraju i za granicą (w tym na biennale w Wenecji i Săo Paulo), a także wystaw problemowych i międzynarodowych od Niemiec i Rosji po USA i Koreę Południową. Wyjątkowym zainteresowaniem publiczności cieszyły się jej ekspozycje: Europa nieznana, Kraków (pod auspicjami UNESCO), 1991, Gdzie jest brat twój Abel (Zachęta, Warszawa 1995), Szare w kolorze 1956–1970 (Zachęta, Warszawa 2000), Warszawa–Moskwa/Moskwa–Warszawa 1900–2000 (Zachęta, Warszawa 2004 –Tretiakowskaja Galeria, Moskwa 2005), Obok. Polska-Niemcy. 1000 lat historii w sztuce (Gropius Bau, Berlin, 2011), Postęp i higiena (Zachęta, Warszawa, 2014), Perspektywa wieku dojrzewania (Muzeum Śląskie, Katowice 2018, OM Museum, Wilno 2021). Autorka powieści Proszę bardzo (2009; 2021), książki Sztuka w Polsce 1945-2005 (2005), zbioru esejów Przeciąg (2009) i Rozrzut (2023), szkiców o artystach polskich Zbliżenia (2020), Trudny wiek (2025), Kosmos. Rozmowy teksty przyjaźń, (2025), – wspólnie z Mirosławem Bałką; dzienników: Berlińska depresja (2017), Lista (2019) i Schyłek (2024); książki poświęconej postaci Haralda Szeemanna From Poland with Love (2019; 2021) oraz książki kucharskiej Kuchnia towarzyska i uczuciowa (2022). Prowadzi z Anną Wacławik cykliczną, cotygodniową audycję Andymateria w radiu Tok FM oraz dział kultury w miesięczniku „Vogue”.

 

Mirosław Bałka urodził się w 1958 roku w Warszawie. Mieszka i pracuje w Otwocku oraz Olivie. Rzeźbiarz, zajmuje się również rysunkiem i filmem eksperymentalnym. W 1985 roku ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie prowadzi Międzywydziałowe Studio Działań. Profesor nominowany przez Prezydenta RP w 2012 roku. Otrzymał Stypendium Miesa van der Rohe przyznawane przez Kunstmuseen w Krefeld. Jest członkiem Akademie der Künste w Berlinie.

Brał udział w ważnych wystawach międzynarodowych m.in.: Biennale w Wenecji (1990, 2003, 2005, 2013; w 1993 reprezentował Polskę), documenta 9 w Kassel (1992), Biennale w Sydney (1992, 2006), The Carnegie International w Pittsburghu (1995), Biennale w São Paulo (1998), Biennale w Liverpoolu (1999), Biennale w Santa Fe (2006). W 2009 roku zrealizował projekt How It Is w Turbine Hall, Tate Modern w Londynie. Jest autorem pomnika ofiar katastrofy promu Estonia w Sztokholmie (1998) a także realizacji przestrzennych, m.in. AUSCHWITZWIELICZKA, Kraków (2010) oraz HEAL, University of California, San Francisco (2009). W 2015 roku stworzył scenografię do opery Pawła Mykietyna Czarodziejska góra. W 2012 roku ukazał się zapis rozmów Mirosława Bałki z Zygmuntem Baumanem. Brał udział w wielu dyskusjach panelowych, m.in. Julianem Heynen, Andą Rottenberg, Kasią Redzisz, Anją Rubik, Josephem Rykwertem i Vicente Todoli.

W latach 1986–1989 razem z Mirosławem Filonikiem i Markiem Kijewskim tworzył grupę artystyczną Świadomość Neue Bieremiennost.

W 2015 roku wystawą Nerw. Konstrukcja w Muzeum Sztuki w Łodzi Bałka zainicjował cykl trzech dużych wystaw indywidualnych. Ich celem była próba retrospektywnego spojrzenia na dotychczasowy, ponad trzydziestoletni okres pracy twórczej. Kolejne wystawy odbyły się w roku 2017: CROSSOVER/S w Pirelli Hangar Bicocca w Mediolanie oraz DIE SPUREN w Museum Morsbroich w Leverkusen.

Wybrane wystawy indywidualne: Freud Museum, Londyn (2014); Centrum Sztuki Współczesnej, Vinzavod, Moskwa (2013); Akademie der Künste, Berlin; Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa (obie 2011); Museo Reina Sofía, Madryt; Staatliche Kunsthalle Karlsruhe (obie 2010); Museu de Arte de São Paulo, Museu de Arte Moderna Rio de Janeiro (obie 2007); Kunstsammlung Nordrhein Westfalen K21, Düsseldorf (2006); Museum of Contemporary Art, Strasburg (2004); Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa; SMAK, Gandawa (obie 2001); National Museum of Art, Osaka (2000); Museu Serralves, Porto (1998); Museet for Samtidskunst, Oslo (1997); Tate Gallery, Londyn (1995); The Lannan Foundation, Los Angeles (1994); Van Abbemuseum, Eindhoven; Renaissance Society – University of Chicago (obie 1992).

Jego prace znajdują się w najważniejszych kolekcjach muzealnych na świecie, m.in.: Tate Modern, Londyn; Van Abbemuseum, Eindhoven; MOCA, Los Angeles; SFMOMA, San Francisco; MOMA, Nowy Jork; Hirshhorn Museum, Waszyngton; The Art Institute of Chicago; The Carnegie Museum of Art, Pittsburgh; Museu Serralves, Porto; Moderna Museet, Sztokholm; Kiasma, Helsinki; Kröller-Müller Museum, Otterlo; EMST The National Museum of Art, Ateny; The National Museum of Art, Osaka; The Israel Museum, Jerozolima; Tel Aviv Museum of Art; Collection Lambert, Awinion; Middelheimmuseum, Antwerpia; Fundación Botín, Santander; Museum of Contemporary Art, Zagrzeb. W Polsce m.in.: Muzeum Sztuki w Łodzi; Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa; Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie; Muzeum Narodowe we Wrocławiu, MOCAK, Kraków; Galeria Labirynt, Lublin; Galeria Arsenał, Białystok; IVAM, Walencja; Museum Narodowe w Warszawie.

Andrzej Seweryn

Maciej Stuhr

Mariusz Szczygieł

 (ur. 1966) – reporter, felietonista, pisarz. 

Oprócz Hanny Krall najczęściej przekładany z żyjących polskich reporterów; jego książki zostały wydane w 21 krajach. Za Gottland zdobył Europejską Nagrodę Literacką 2009, a w Polsce Nike Czytelników. Zdobywca tytułu Dziennikarz Roku 2013 w konkursie Grand Press. Debiutował w wieku 16 lat w tygodniku „Na przełaj”. W latach 90. znany z prowadzenia talk show „Na każdy temat”. Czechofil, autor kilku bestsellerowych książek o Czechach (Gottland, Zrób sobie raj, Laska nebeska). Autor monumentalnej, trzytomowej antologii polskiego reportażu XX wieku 100/XX. Za książkę reporterską Nie ma zdobył literacką nagrodę Nike, oraz Nike czytelników. Laureat nagrody Nike 25-lecia.

Prowadzi autorskie zajęcia w Polskiej Szkole Reportażu. Prezes Fundacji Instytut Reportażu, która prowadzi księgarnio-kawiarnię Wrzenie świata oraz wydawnictwo książkowe Dowody.

fot. Jerzy Wypych | Fundacja Olgi Tokarczuk

Joanna Kuciel-Frydryszak

– absolwentka polonistyki na Uniwersytecie Wrocławskim, pisarka i dziennikarka; debiutowała jako reporterka Polskiego Radia, najdłużej związana była
z wrocławską prasą.

Autorka biografii Antoniego Słonimskiego "Słonimski. Heretyk na ambonie" i Kazimiery Iłłakowiczówny "Iłła", a także bestsellerowych reportaży historycznych "Służące do wszystkiego" i "Chłopki. Opowieść o naszych babkach". Ostatnia książka wywołała społeczny rezonans, stając się jedną z najpopularniejszych książek 25-lecia i osiągając rekordowy nakład. Zdobyła szereg nagród, m.in. Teresy Torańskiej, O'lśnienia Onetu, dwie statuetki Bestsellerów Emipku, tytuł Mądra Książka Roku, nominację do Nike i i nagrody Ryszarda Kapuścińskiego.

Mieszka we Wrocławiu. Należy do stowarzyszenia zawodowego pisarzy Unia Literacka.

fot. Łukasz Rajchert



Natalia de Barbaro

– psycholożka, autorka książki Czuła Przewodniczka, Przędza oraz zbioru wierszy Krwawnik, mniszek, ułudka. Prowadzi autorskie warsztaty Własny Pokój , Dzikie Dziewczynki oraz Czułe Struny. Jej książka Czuła Przewodniczka wydana pod koniec lutego 2021 roku została bestsellerem roku EMPIK w kategorii Rozwój Osobisty i będzie wydana w dziewięciu krajach (Brazylia, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Hiszpania, Litwa, Słowacja, Portugalia, Niemcy). Laureatka wielu nagród.

fot. Tatiana Laurencja-Jachyra



Michał Rusinek

– urodził się w 1972 roku w Krakowie i nadal tam mieszka. Jest profesorem w Katedrze Teorii Komunikacji na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie prowadzi zajęcia z retoryki, teorii pisania, teorii przekładu i creative writing. Bywa tłumaczem z języka angielskiego, zdarza mu się pisywać książki dla dzieci i dorosłych oraz układać wierszyki czy teksty piosenek. Pisuje felietony o książkach i języku. Jest członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, Rady Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk i Polskiego PEN Clubu. Był sekretarzem Wisławy Szymborskiej, obecnie prowadzi jej Fundację.

fot. Jerzy Wypych | Fundacja Olgi Tokarczuk

Adam Wajrak

– jest dziennikarzem Gazety Wyborczej niemll od początku jej istnienia. Zajmuje się tematyką przyrodniczą. Od 1999 roku mieszka w Teremiskach, wiosce położonej w Puszczy Białowieskiej, skąd pochodzą jego liczne korespondencje przyrodnicze.W 2006 roku zainicjował zbieranie podpisów pod petycją w sprawie obrony Doliny Rospudy, za cykl artykułów na ten temat otrzymał w 2007 roku Nagrodę im. Andrzeja Woyciechowskiego za najlepszy materiał dziennikarski, który wpłynął istotnie na życie Polaków. Jest również laureatem Nagrody Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich za tekst specjalistyczny (1998), otrzymał ponadto wyróżnienie Bohatera Europy przyznawane co roku przez amerykański tygodnik „Time” za obronę środowiska naturalnego (2005). Autor książek: „(Za)piski Wajraka” (1995), „Kuna za kaloryferem, czyli nasze przygody ze zwierzętami” – wraz z żoną Nurią Selvą Fernandez,  „Wielka księga prawdziwych tropicieli”, „To zwierzę mnie bierze”, „Zwierzaki Wajraka” i „Wilki”, „Na północ. Jak pokochałem Arktykę”. serii przyrodniczych komiksów dla dzieci  „Umarły Las”, „Nieumarły Las” i „Zew Padliny” oraz nowej serii „Detektyw Wróbel” –  wspólnie z Tomaszem Samojlikiem, powieści dla dzieci „Lolek” (seria Zwierzaki).  Wziął udział w książkowym projekcie  charytatywnym „Wszystkie kolory świata” pisząc opowiadanie pt. „Pan Iglicznia”.

Prowadził w TVP2 program „Wajrak na tropie”, uruchomił autorski kanał na youtube „Tropem Wajraka”. Poza podglądaniem zwierząt w Polsce, uwielbia wyprawy polarne.

fot. Michał Żuberek



Sylwia Chutnik

– urodzona w 1979 roku w Warszawie. Doktor nauk humanistycznych. Z wykształcenia kulturoznawczyni, absolwentka Gender Studies na UW oraz Studiów Polsko-Żydowskich IBL PAN. Pisarka, publicystka, działaczka społeczna i promotorka literatury. Członkini Stowarzyszenia Unia Literacka. Kuratorka festiwali i inicjatyw literackich (Międzynarodowy Festiwal Literacki Apostrof, Kawiarnia Literacka OFF Festival, dyskusje i spotkania autorskie). Wykładowczyni Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu SWPS oraz w szkole pisania Maszyna do Pisania. Felietonistka ,,Polityki", "Czasu Literatury" i wielu portali internetowych. Współprowadziła programy literackie „Cappuccino z książką” i „Zapomniani - odzyskani” w TVP Kultura oraz „Barłóg literacki”. Jej teksty ukazały się w książkach zbiorowych oraz w wielu katalogach do wystaw sztuki współczesnej i programach teatralnych (między innymi Teatru Wielkiego - Opery Narodowej, Galeria Bunkier Sztuki, Muzeum Nobla w Sztokholmie). Publikuje gościnnie na łamach prasy polskiej i zagranicznej. Jej teksty naukowe znalazły się w ponad 25 opracowaniach i książkach zbiorowych. Stypendystka Homines Urbani 2008, Instytutu Books from Lithuania 2009, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2010, Miasta Stołecznego Warszawy 2010, Instytutu Goethego 2010. Laureatka nagród literackich i społecznych. Zasiada między innymi w Kapitule Nagrody im. Olgi Rok, Kapitule Obywatelskiej Naukowych Nagród "Polityki" oraz w Radzie Fundacji Feminoteka. Była wokalistką punkowego zespołu Zimny Maj. Prowadzi podcast Radio Sylwia i Elgiebete TV.

Jaroslav Rudiš

czeski pisarz, dziennikarz, scenarzysta i autor komiksów. Laureat licznych nagród literackich, z wykształcenia germanista i historyk. Debiutował w 2002 r. powieścią Nebe pod Berlínem (pol. Niebo pod Berlinem, 2007), w ciągu ostatnich kilku lat w Polsce ukazały się przekłady jego  Ostatniej podróży Winterberga (2021), Trieste Centrale (2023), Stacja Europa Centralna (2023), 

Boże Narodzenie w Pradze (2024) i  Przez noc (2025). Pisze o Europie Środkowej, jej wspólnej historii, traumie, ważnych dla niej wydarzeniach. Przez wiele lat mieszkał na pograniczu polsko-czeskim. Wspólnie z rysownikiem Jaromírem 99 stworzył postać Aloisa Nebla – kolejarza z czesko-polsko-niemieckiego pogranicza, którego czytelnicy mieli szansę poznać dzięki powieści graficznej (pol. Alois Nebel, Zin Zin Press, 2007) Okazjonalnie występuje z zespołami muzycznymi U-Bahn i The Bombers.  Tworzy literacki kabaret EKG w Praskim Teatrze Archa.



Grzegorz Kasdepke

– autor bestellerów, które trafiły na listę lektur szkolnych, zarówno obowiązkowych i uzupełniających (Detektyw Pozytywka, Co to znaczy, Mity dla dzieci, Wielka Księga Uczuć, Kacperiada) - za swoją twórczość został uhonorowany między innymi tytułami Ambasadora Polszczyzny oraz Kawalera Orderu Uśmiechu.

Magdalena Środa

– dr hab., profesor, pracuje w Zakładzie Etyki Instytutu Filozofii UW, zajmuje się historią idei etycznych, etyką stosowaną, filozofią polityczną i problematyką kobiecą. Jest autorką wielu książek, m.in.: „Idea godności w historii i etyce” (1993), „Indywidualizm i jego krytycy. Współczesne spory między liberałami, komunitarianami i feministkami na temat podmiotu, wspólnoty i płci” (2003), „Kobiety i władza” (2009), „Etyka dla myślących (2010)”, „O gender i innych potworach” (2014), „Obcy, inny, wykluczony” (2020). Obecnie pracuje nad książką poświęconą moralności życia publicznego.

Anna Bikont

Anna Bikont – dziennikarka, reporterka, z wykształcenia psycholożka. Od pierwszego do ostatniego numeru w „Tygodniku Mazowsze”, piśmie podziemnej Solidarności. W 1989 roku współtworzyła „Gazetę Wyborczą. Autorka setek artykułów i kilkunastu książek, w tym My z Jedwabnego (2004, m.in. Europejska Nagroda Książkowa i amerykańska National Jewish Book Award dla książki o tematyce Holocaustu), Sendlerowa. W ukryciu (2017, m.in. Nagroda im. Ryszarda Kapuścińskiego), Cena. W poszukiwaniu żydowskich dzieci po wojnie (2022, nagroda Newsweeka, finalistka Nagrody im. Kapuścińskiego, finalistka Nagrody Nike). W 2017 r. otrzymała doktorat honoris causa Uniwersytetu w Göteborgu. Jej ostania książka Nie koniec nie początek. Powojenne losy polskich Żydów ukazała się w 2025 roku w Wydawnictwie Czarne we współpracy z Muzeum POLIN i jest w piątce finalistów nagrody Kapuścińskiego.

fot. Mateusz Skwarczek | Agencja Gazeta

Adam Michnik

– ur. w 1946 roku, redaktor naczelny Gazety Wyborczej, historyk, eseista, publicysta polityczny. W latach 1968-1989 jeden z czołowych organizatorów nielegalnej, demokratycznej opozycji, członek Komitetu Obrony Robotników. Od 1964 roku studiował na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Dwukrotnie zawieszony, a po Wydarzeniach Marcowych 1968 roku relegowany z uczelni i skazany na trzy lata więzienia. Ukończył studia na Wydziale Historii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 70-tych działał w licznych organizacjach opozycyjnych i brał udział w wydawaniu wielu pism drugiego obiegu. W latach 80-tych dwukrotnie aresztowany za działania przeciwko PZPR i zwalniany na mocy amnestii. Uczestnik obrad Okrągłego Stołu w 1989, członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Uhonorowany licznymi odznaczeniami i tytułami doktora honoris causa. Odznaczony orderem Orła Białego. Autor wielu głośnych publikacji i artykułów w czasopismach z całego świata.

fot. Mateusz Skwarczek / Agencja Wyborcza

Stanisław Obirek i Artur Nowak

Stanisław Obirek

Prof. zw. dr hab. Stanisław Obirek (ur. 1956 r.) wykłada w Uniwersytecie Warszawskim w Ośrodku Studiów Amerykańskich. Studiował filologię polską w Uniwersytecie Jagiellońskim, filozofię i teologię w Neapolu i w Rzymie na Uniwersytecie Gregoriańskim. W 1997 r. habilitował się na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 2002 r. wydał antologię tekstów „Co nas łączy? Dialog z niewierzącymi”, w 2006 „Religia – schronienie czy więzienie?”, w 2008 „Obrzeża katolicyzmu”, w 2009 r. „Catholicism as a Cultural Phenomenon in the Time of Globalization: A Polish Perspective”, w 2010 r. „Uskrzydlony umysł. Antropologia słowa Waltera Onga”, w 2011 „Umysł wyzwolony. W poszukiwaniu dojrzałego katolicyzmu”, razem z Zygmuntem Baumanem w 2013 „O Bogu i człowieku. Rozmowy” i „On the World and Ourselves” w 2015, „Polak katolik?” w 2015, razem z Arturem Nowakiem w 2020 „Wąska ścieżka. Dlaczego odszedłem z Kościoła”, razem z Zygmuntem Baumanem (pośmiertnie) w 2020 „O świecie i sobie samych”, razem z Arno Tausch „Global Catholicism, Tolerance and the Open Society. An Empirical Study of the Value Systems of Roman Catholics”, 2020, „Polak katolik po przejściach” (II rozszerzone wydanie „Polaka katolika?”), razem z Arturem Nowakiem w 2021 „Gomora. Władza, strach i pieniądze w polskim Kościele”, w 2022 „Babilon. Kryminalna historia kościoła”, w 2025 „Gehenna. Kościelna okupacja Polski” i „Antysemickie chrześcijaństwo”, a w 2024 samodzielnie „Wiara dobra, niewiara dobra. Eseje z antropologii myśli postsekularnej”. Bada miejsce religii we współczesnej kulturze, interesuje się dialogiem międzyreligijnym, konsekwencjami Holokaustu i możliwościami przezwyciężenia konfliktów religijnych, cywilizacyjnych i kulturowych. Uwielbia psy, długie spacery, jazz i muzykę klasyczną.

 

Artur Nowak (ur. 1974) – publicysta, pisarz, adwokat. Współautor bestsellerowych reportaży „Babilon. Kryminalna historia Kościoła”, „Gomora. Władza, strach i pieniądze w polskim Kościele”, " Antysemickie chrześcijaństwo"  (wszystkich wraz ze Stanisławem Obirkiem), „Kryminalna historia Watykanu” (wraz z Arkadiuszem Stempinem)  ; "Chrześcijaństwo. Amoralna religia" (wraz z Ireneuszem Ziemińskim) i towarzyszących tym publikacjom, nagradzanych i popularnych podcastów, między innymi bestsellerem empiku. Autor wielu przełomowych książek o problemach Kościoła, m.in. "Plebania"i "Zakrystia". Centralna postać dokumentu braci Sekielskich „Tylko nie mów nikomu”. 2021 roku na kanale Sekielski Brothers Studio prowadzi autorski podcast „Wysłuchanie”.

Wojciech Tochman

Wojciech Tochman – reporter, pisarz związany z Wydawnictwem Literackim, autor kilku książek przełożonych na kilkanaście języków. Trzykrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike. Wolontariusz ukraińskiej organizacji 12 Stróżów, która z obszarów walk ewakuuje zwierzęta. O zwierzętach – ofiarach wojny i ludziach, którzy je ratują opowiada jego najnowszy reportaż „Delfiny i Belzebub” (premiera książki w Polsce i w Ukrainie w maju 2026).

fot. Jerzy Wypych | Fundacja Olgi Tokarczuk

Katarzyna Kasia i Grzegorz Markowski

Katarzyna Kasia – doktorka, filozofka, publicystka. Stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej na Uniwersytecie w Princeton (USA). Pracuje w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na Wydziale Badań Artystycznych i Studiów Kuratorskich. Autorka esejów i książek, tłumaczka tekstów włoskich filozofów. Członkini grupy eksperckiej Team Europe Direct i kolektywu artystycznego Kanał Polska. Współtwórczyni i prowadząca programów „Kwiatki polskie” i „Kwiatki polskie w niedzielę” w TVP info i TVP2. Z Grzegorzem Markowskim współprowadzi czwartkowe poranki w Radiu Nowy Świat, współtworzy podcasty „Poszukiwacze politycznego złota” i „Filozofia jest dla dziewczyn”. Pisze felietony dla tygodnika „Newsweek Polska” i miesięczni- ka „Pani”. Warszawianka roku 2023, w 2024 roku wyróżniona nagrodą im. Mariusza Waltera w kategorii osobowość medialna, Mistrzyni Mowy Polskiej.

Grzegorz Markowski – absolwent Wydziału Socjologii i Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Ekspert w dziedzinie brand consultingu oraz komunikacji marketingowej i społecznej. Zdobywca tytułu Mistrza Mowy Polskiej. Współtwórca satyrycznego spektaklu teatralnego Kanał Polska, w którym występuje do dziś na scenie teatru Komedia w Warszawie. Współautor – wraz z dr. Katarzyną Kasią - książki Siedem życzeń. Rozmowy o źródłach nadziei. Współtwórca i prowadzący programów „Kwiatki Polskie” i „Kwiatki Polskie w niedzielę” nadawanych w TVP Info i TVP2.

 

fot. Jerzy Wypych | Fundacja Olgi Tokarczuk

Radek Rak

Radek Rak – pisarz i lekarz weterynarii. Za powieść "Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli" (Powergraph 2019) otrzymał Nagrodę Nike, Nagrodę im. Janusza A. Zajdla, Nagrodę Jerzego Żuławskiego, Nagrodę Nowej Fantastyki oraz European Science Fiction Society Award w kategorii Best Written Work of Fiction. Autor trylogii „Agla” („Alef” 2022, „Aurora” 2023, „Abraxas” 2025, wszystkie wydane nakładem wydawnictwa Powergraph), a także autor libretta do opery „Baśń o sercu”, nominowanej do Nagrody Fryderyk. Napisał też grę paragrafową „Dunder albo kot z zaświatu” (Muduko 2024) oraz powieść dla dzieci „Maja i czas motyli” (Powergraph 2026). Lubi razem z żoną przeobrażać gąsienice w motyle.

fot. Piotr Tolloczko

Adam Mirek

Doktor inżynierii biomedycznej, popularyzator nauki, autor bestsellerowych książek i założyciel Fundacji Poznawczej. Od 2021 roku aktywnie działa w mediach społecznościowych – jego profil na TikToku śledzi ponad 1,3 miliona użytkowników, treści edukacyjne publikuje także na Instagramie i YouTubie. Jako jedyny Polak trafił na globalną listę TikToka najbardziej angażujących twórców popularyzujących wiedzę. Z pasją opowiada o biologii, chemii i medycynie. Jego misją jest pokazanie, że każdy może zakochać się w nauce lub przynajmniej pomyśleć, że nie jest wcale taka zła. Młodzi kochają go za energię i humor, starsi za wykształcenie zdobyte w Polsce i we Francji.

Ula Zajączkowska

Urszula Zajączkowska – botaniczka, poetka, profesorka w Zakładzie Botaniki Leśnej SGGW. Bada ruch i regenerację roślin, łączy naukę z filmem i literaturą. Autorka instalacji Przednówek (Expo 2025, Osaka), filmu Metamorphosis of Plants oraz książek np. minimum, Patyki, badyle, Piach. Laureatka Nagrody Fundacji Kościelskich. Publikuje w „Dwutygodniku”.

fot. Jerzy Wypych | Fundacja Olgi Tokarczuk

Izabela Dłużyk

Izabela Dłużyk urodziła się 7 maja 1989 roku w Gdańsku. Od urodzenia jest osobą niewidomą. Jak sama przyznaje, może właśnie to wykształciło u niej szczególną wrażliwość na dźwięk. Już w dzieciństwie zaczęła przejawiać zainteresowanie przyrodą, zwłaszcza ptakami i ich głosami. Stopniowe poznawanie dźwiękowego bogactwa natury wkrótce przerodziło się w pasję nagrywania nie tylko ptaków, lecz także innych zwierząt i odgłosów przyrody, która towarzyszy Izabeli do dziś. Podczas studiów wyższych, po latach nagrywania o charakterze wyłącznie amatorskim, Izabela rozpoczęła pracę na w pełni profesjonalnym sprzęcie, z wykorzystaniem mikrofonu specjalnie dostosowanego do rejestrowania odgłosów przyrody. Jednocześnie ukończyła anglistykę i rusycystykę na Uniwersytecie Gdańskim, na którym w roku 2023 obroniła pracę doktorską pt. „Symbolizm dźwiękowy w polskiej, rosyjskiej, brytyjskiej i hiszpańskiej literaturze dziecięcej. Głosy ptaków”.

Współpracuje głównie z australijskim wydawnictwem „Listening Earth”, polskim wydawnictwem „Soliton” oraz słowackim wydawnictwem „LOM”. Koncentruje się raczej na ukazywaniu dźwiękowego uroku przyrody polskiej, jednak ma w swoim dorobku również nagrania z rezerwatu Tambopata w Peru oraz z rezerwatu Ulu Muda w Malezji.

Jak sama mówi, „nagrywająć przyrodę usiłuję uchwycić jej piękno,jej subtelną muzykę I delikatny głos. Usiłuję zrozumieć jej tajemnicę:tajemnicę życia –tego nieopisanego skarbu, który dzielimy ze wszystkimi stworzeniami, tajemnicę ulotnych chwil, smutku i nadziei, które przynoszą nam zmieniające się pory roku... Jestem wdzięczna przyrodzie za to wszystko, czego mnie ze swojej mądrości nauczyła, dlatego bardzo się cieszę, że dzięki moim nagraniom mogę chociaż w niewielkim stopniu dzielić się jej pięknem”.

 

fot. Duco Tellegen



Karolina Kuszlewicz

– adwokatka i założycielka Kancelarii nad Wisłą. Od 13 lat występuje w procesach sądowych w obronie zwierząt i przyrody: karpi, gawronów, mew, saren, niedźwiedzi, wilków, rysi, krokodyli, psów, kotów, świń, Wisły, Puszczy Karpackiej i innych. Autorka prawniczych książek poświęconych ochronie zwierząt oraz wykładowczyni na aplikacji adwokackiej w Warszawie oraz na Uniwersytecie Warszawskim. Przewodnicząca ds. Zwierząt w Polskim Towarzystwie Etycznym. Prowadzi działalność edukacyjną pod nazwą „Kuszlewicz w imieniu”, w ramach której upowszechnia wiedzę o prawie ochrony zwierząt.

fot. Cezary Kowalski

Karolina Ćwiek-Rogalska

Karolina Ćwiek-Rogalska – Doktorka habilitowana kulturoznawstwa, antropolożka i bohemistka. Profesorka w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Laureatka Nagrody Naukowej „Polityki” oraz Narodowego Centrum Nauki. Stypendystka Fundacji na rzecz Nauki Polskiej i Programu Fulbrighta, ma za sobą pobyty naukowe m.in. na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles, Uniwersytecie w Cambridge, Imre Kertész Kolleg w Jenie i Uniwersytecie Karola w Pradze. Doktorat napisała o niewielkiej czeskiej gminie na północnym zachodzie Czech, z której Czesi wysiedlili „swoich” Niemców – z badań powstała monografia Zapamiętane w krajobrazie. Od 2022 roku kieruje grantem Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych: wraz z zespołem śledzi powstawanie nowych kultur na terenach postprzesiedleniowych w Polsce, Czechach i Słowacji. Ziemie to podsumowanie kilkunastu lat jej badań nad pamięcią „Ziem Odzyskanych”.

 

fot. Leszek Zych / Polityka

Andreas Kossert

Andreas Kossert, urodzony w 1970 roku, studiował historię, slawistykę i nauki polityczne. Doktor historii, pracował w Niemieckim Instytucie Historycznym w Warszawie, a od 2010 roku mieszka w Berlinie, gdzie działa jako historyk i autor. Jego książki poświęcone Mazurom (2001) i Prusom Wschodnim (2005) spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem. Ostatnio opublikował bestseller Zimna ojczyzna. Historia niemieckich wypędzonych po 1945 roku (2008), Prusy Wschodnie. Historia pewnego krajobrazu historycznego (2014) oraz Ucieczka. Historia ludzkości (2020). Za swoją twórczość otrzymał Nagrodę Literacką im. Georga Dehia (2008), Nagrodę NDR Kultur dla najlepszej książki non-fiction (2020) oraz nagrodę „Książka Polityczna Roku” Fundacji Friedricha Eberta (2021).

We wrześniu 2026 roku ukaże się jego nowa książka Elsas Welt – osobista opowieść o poszukiwaniu śladów rodzinnej historii autora w Łodzi.

Tomasz Stawiszyński

Tomasz Stawiszyński – eseista, pisarz, filozof, autor bestsellerowych książek „Potyczki z Freudem. Mity, pokusy i pułapki psychoterapii”, „Co robić przed końcem świata”, „Ucieczka od bezradności”, „Misja Sowy. Tosia, Franek i sekrety filozofii”, „Spotkanie z Filozofią”, „Reguły na czas chaosu”, „Powrót fatum”, „Ćwiczenia z dysonansu” i „Czynnik alchemiczny” (premiera 20 maja 2026); twórca podcastu „Skądinąd” (www.patronite.pl/skadinad); stały felietonista „Tygodnika Powszechnego.

fot. Karolina Golis

Katarzyna Boni

Katarzyna Boni – pisarka i reporterka. Autorka książek non-ficton, m.in. Ganbare! Warsztaty umierania i Auroville. Miasto z marzeń, esejów i opowiadań, a także książki dla dzieci o oceanie i jego stworzeniach Ośmiornica Zośka. Pisze o traumie, żałobie i nadziei. Opisuje losy uchodźców wojennych, osób dotkniętych traumą po katastrofach naturalnych oraz tych, którzy znaleźli się w samym centrum kryzysu klimatycznego. Od kilku lat pisze o zmianach klimatu i o tym, jak wprowadza ją nas one w nową rzeczywistość. Jest autorką trzech książek non-fiction dla dorosłych, książki dla dzieci o oceanie i jego stworzeniach, wielu esejów oraz kilku opowiadań. Jej twórczość została wyróżniona kilkoma polskimi nagrodami i nominacjami oraz międzynarodowymi, w tym nagrodą European Press Prize 2025 za tekst „Matki na końcu świata”.

 

fot. Dominika Płońska

Marek Bieńczyk

Marek Bieńczyk (1956). Prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz literatury francuskiej (Milan Kundera, Emile Cioran, Roland Barthes, Marcel Proust i inni). Opublikował kilkanaście książek, wśród nich powieści („Terminal”, „Tworki”), książki łączące esej i prozę (m.in. „Melancholia. O tych, co nigdy nie odnajdą straty”, „Przezroczystość”, „Kontener”), zbiory esejów (m.in. „Oczy Dűrera”, „Jabłko Olgi, stopy Dawida”), książki dla dzieci-dorosłych (m.in. „Książę w cukierni”) oraz kroniki winiarskie. Za powieść „Tworki” otrzymał Paszport Polityki oraz nagrodę im. Reymonta (2000), za zbiór esejów „Książka Twarzy” nagrodę Nike, za książkę „Przezroczystość” nagrodę im. Andrzeja Siemka (2008); w roku 2023 otrzymał nagrodę im. Juliana Tuwima za całokształt twórczości.,  a w roku 2025 nagrodę Twórca Warszawski. Jego ostatnia publikacja „Rondo Wiatraczna” (2025) została uznana przez redakcję „Nowych Książek” za książkę roku.

fot. Krzysztof Dubiel

Antonina Tosiek

– badaczka XX-wiecznej diarystyki ludowej, poetka i krytyczka. Doktorantka ostatniego roku Szkoły Doktorskiej Nauk o Języku i Literaturze UAM. Laureatka Studenckiego Nobla w kategorii literatura i dziennikarstwo. Członkini redakcji naukowej kwartalnika „Czas Kultury”. Autorka książek storytelling (Biuro Literackie, 2021) oraz żertwy (Biuro Literackie, 2024). Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet, Czarne, 2025).

II nagroda w Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim „O liść konwalii” im. Zbigniewa Herberta (2018), wyróżnienie w XV Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. Michała Kajki (2019), nominacja do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius w kategorii debiut za Storytelling (2022), Nagroda im. Wisławy Szymborskiej za żertwy (2025), Nagroda Literacka m.st. Warszawy za żertwy (2025), nominacja do Poznańskiej Nagrody Literackiej za żertwy (2025), nominacja do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet (2026) oraz Nagroda Historyczna „Polityki” im. Mariana Turskiego za 2025 w kategorii prac popularnonaukowych za Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet.

fot. Adrian Wykrota

Adam Leszczyński

Adam Leszczyński — historyk, socjolog i dziennikarz. Profesor Uniwersytetu SWPS w Warszawie. Współzałożyciel portalu OKO.press oraz członek zespołu „Krytyki Politycznej”, wieloletni publicysta „Gazety Wyborczej” (2005-2017). Autor nagradzanych książek reporterskich — m.in. „Naznaczeni. Afryka i AIDS” (2003) oraz „Zbawcy mórz” (2013). Autor książek naukowych o historii społecznej PRL oraz o problemach modernizacji peryferyjnej („Skok w nowoczesność”, 2013) i polityce rozwojowej. Publikował m.in. w „Polityce”, „Newsweeku”, „Krytyce Politycznej” czy „Tygodniku Powszechnym”, a za granicą m.in. w „the Guardian” i „El Pais”. W 2017 roku nakładem Wydawnictwa W.A.B. ukazała się jego książka „No dno po prostu jest Polska. Dlaczego Polacy tak bardzo nie lubią swojego kraju i innych Polaków”.

Kacper Pobłocki

Kacper Pobłocki – antropolog społeczny, pisarz, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Jego książka Kapitalizm. Historia krótkiego trwania (2017) otrzymała Nagrodę „Economicus” dla najlepszej polskiej książki ekonomicznej roku, a Chamstwo (2021) znalazło się  w finale Nagrody im. Marcina Króla oraz w finale w Nagrody Literackiej „Nike".

 

fot. Mikołaj Starzyński

Sylwia Czubkowska

Dziennikarka specjalizująca się w tematyce technologii, cyfryzacji i wpływu big techów na gospodarkę oraz społeczeństwo. Przez lata związana z czołowymi polskimi redakcjami, m.in. „Gazetą Wyborczą”, „Dziennikiem Gazetą Prawną” i „Przekrojem”. Twórczyni i wieloletnia redaktorka prowadząca magazynu Spider’s Web+, analizującego technologie w kontekście społecznym i biznesowym. 

Autorka książek reporterskich, w tym „Chińczycy trzymają nas mocno” oraz „Bóg techy”, poświęconych globalnym wpływom firm technologicznych. Laureatka licznych nagród dziennikarskich, w tym czterokrotna zdobywczyni nagrody Prezesa Urzędu Patentowego za publikacje o innowacjach. 

Współprowadzi popularny podcast „Techstorie” w TOK FM, gdzie komentuje najważniejsze zjawiska związane z technologią i sztuczną inteligencją. Jej praca koncentruje się na krytycznej analizie relacji między technologią, polityką i biznesem.

fot. Marek Wiśniewski



Adrian Bąk

Dziennikarz i reporter specjalizujący się w tematyce międzynarodowej oraz nowych technologii. Związany z Radiem 357 oraz projektem „Raport o stanie świata”, dla którego przygotowuje reportaże i analizy globalnych procesów społecznych i politycznych. 

Wcześniej przez wiele lat pracował w Polskim Radiu jako reporter i wydawca w redakcji międzynarodowej, realizując materiały z kraju i zagranicy. 

Jest gospodarzem podcastu „Raport o sztucznej inteligencji”, w którym porządkuje wiedzę o AI, analizuje jej wpływ na społeczeństwo i gospodarkę oraz konfrontuje najważniejsze mity i obawy związane z rozwojem tej technologii. 

Łączy warsztat reporterski z umiejętnością tłumaczenia złożonych zjawisk w sposób przystępny i osadzony w kontekście globalnych przemian.

 

fot. Grażyna Makara

 

Maciej Rudziński

Badacz sztucznej inteligencji i specjalista w dziedzinie neuronauki oraz neurokognitywistyki. Zajmuje się analizą interakcji człowieka z systemami AI oraz badaniami nad poznawczymi i emocjonalnymi aspektami relacji człowiek–technologia. 

W swojej pracy łączy perspektywę naukową z refleksją nad społecznymi konsekwencjami rozwoju AI. Występuje jako ekspert w mediach, komentując m.in. wpływ chatbotów i systemów AI na ludzkie emocje, relacje i procesy decyzyjne. 

Uczestniczy w projektach badawczych dotyczących „psychologii sztucznej inteligencji” oraz nowych form interakcji między człowiekiem a technologią, wskazując zarówno na potencjał, jak i ryzyka wynikające z rozwoju zaawansowanych systemów AI. 

Jego działalność koncentruje się na zrozumieniu, w jaki sposób AI nie tylko wspiera procesy biznesowe, ale również wpływa na sposób myślenia, komunikacji i funkcjonowania człowieka w świecie coraz silniej kształtowanym przez technologię. Łączy obszar technologii i medycyny.

fot. Mikołaj Starzyński

Marek Zieliński

dr hab. Marek Zieliński – Rektor Collegium Da Vinci w Poznaniu, naukowiec, dydaktyk i praktyk z wieloletnim doświadczeniem w łączeniu świata nauki z biznesem. W swojej pracy naukowej koncentruje się na relacjach biznesowych, które badał z perspektywy zaufania, dzielenia się wiedzą oraz adaptacji. Aktualnie jego badania dotyczą wykorzystywania nowych technologii w edukacji, szczególnie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji oraz ich wpływie na procesy uczenia się i nauczania.

Autor licznych publikacji naukowych dotyczących budowania więzi opartych na zaufaniu i wymianie wiedzy, relacji B2B oraz roli AI w kształtowaniu nowoczesnego modelu edukacji. Współautor raportów „AI w edukacji. Między zachwytem a namysłem” oraz „Polska edukacji w cieniu AI”. Inicjator projektu futurologicznego „PoznAI przyszłość: O umyśle i nauce”, poświęconego wizji edukacji przyszłości.

W swojej działalności promuje idee praktycznego podejścia do nauki oraz rozwijania kompetencji odpowiadających na dynamicznie zmieniające się potrzeby rynku pracy.



Dorota Kotas

Dorota Kotas jest pisarką, autorką Pustostanów (2019), książki nagrodzonej Nagrodą Literacką Gdynia w kategorii proza, Nagrodą Conrada za najlepszy debiut oraz nominacją do Nagrody im. Witolda Gombrowicza. Jest również autorką Cukrów (2021) i Czerwonego Młoteczka (2023). Mieszka w Warszawie.

fot. Paulina Kuszneruk

Helena Chmielewska-Szlajfer

Dr hab. Helena Chmielewska-Szlajfer jest socjolożką, Profesorem Akademii Leona Koźmińskiego i Visiting Fellow w London School of Economics and Political Science, doktorat z socjologii obroniła w The New School for Social Research, za który otrzymała Albert Salomon Memorial Award in Sociology, habilitację uzyskała w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Autorka m.in. (Not) Kidding: Politics in Online Tabloids (Brill, 2024; Haymarket 2025), Reshaping Poland’s Community after Communism: Ordinary Celebrations (Palgrave, 2019), Kazimierz Kelles-Krauz: Marksizm a socjologia (Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2014; wersja angielska Brill, 2018). Bada codzienne praktyki obywatelskie, politykę i media informacyjne w internecie, a także unikanie newsów i alternatywne źródła informacji.

 

fot. Kasia Bobula

Katarzyna Kwiatkowska-Moskalewicz

doktora historii i badaczka specjalizująca się w problematyce Europy Wschodniej. Pracuje w Instytucie Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza oraz Instytucie Studiów Politycznych PAN. Stypendystka Bekker NAWA w Katedrze Historii Europy Wschodniej na Uniwersytecie w Heidelbergu (2023–2024) oraz Wayne Vucinich Fellowship na Uniwersytecie Stanforda (2026). Laureatka m.in. grantu Narodowego Centrum Nauki oraz nagrody Pióro Nadziei Amnesty International. Tłumaczka z języków białoruskiego i rosyjskiego.

 

fot. Mateusz Skwarczek

Piotr Tarczyński

(ur. 1983 r.) – pisarz, tłumacz z języka angielskiego, amerykanista, politolog. Od 2020 roku prowadzi wspólnie z Łukaszem Pawłowskim Podkast amerykański – jeden z najpopularniejszych podcastów w Polsce. Teksty dotyczące relacji między kulturą popularną a polityką publikował m.in. w „Gazecie Wyborczej”, „Tygodniku Powszechnym” czy „Przekroju”. Współautor (z mężem, Jackiem Dehnelem) cyklu powieści kryminalnych osadzonych w realiach Krakowa z przełomu XIX i XX wieku, publikowanych pod pseudonimem Maryla Szymiczkowa. Mieszka w Berlinie.

fot. Albert Zawada

Jacek Dehnel

(ur. w 1980 r. w Gdańsku) – poeta, prozaik, tłumacz. Wydał m.in. dziesięć tomów poetyckich, przekłady (Larkin, James, Verdins, Fitzgerald, White, Coetzee), pięć powieści (Lala, Saturn, Matka Makryna, Krivoklat, Ale z naszymi umarłymi) i kilka tomów krótszych próz, a wspólnie z mężem, Piotrem Tarczyńskim – serię kryminałów o profesorowej Szczupaczyńskiej (pod pseudonimem Maryla Szymiczkowa). Laureat m.in. Nagrody Kościelskich (2005) i Paszportu Polityki (2006), był pięciokrotnie nominowany do nagrody Nike, trzykrotnie do Angelusa, raz do Nagrody Szymborskiej. Prowadzi bloga www.tajnydetektyw.blogspot.com i portal z kolekcją starej fotografii www.awers-rewers.pl. Mieszka w Berlinie.

Paweł Piotr Reszka

(ur. 1977)

Reporter, autor książek: „Diabeł i tabliczka czekolady” (2015), za którą zdobył Nagrodę im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki, i „Płuczki. Poszukiwacze żydowskiego złota” (2019), która znalazła się między innymi w finale Nagrody Literackiej Nike 2020, Nagrody Literackiej Gdynia 2020 i Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2020. W dorobku ma również zbiór reportaży „Białe płatki, złoty środek. Historie rodzinne” (2021). W czerwcu 2026 ukazała się jego najnowsza książka „W tym domu już nie straszy. Reportaże o Żydach, Polakach i fatum” (Wydawnictwo Agora).

Absolwent historii na Uniwersytecie im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz podyplomowych studiów dziennikarskich na Uniwersytecie Warszawskim.

Fot: Dawid Żuchowicz/Agencja Wyborcza.pl



Halszka Witkowska

Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego, suicydolog, konsultant kryzysowy, Prezes Fundacji Życie warte jest rozmowy, Wykładowca na Wydziale Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego, Pomysłodawczyni i koordynatorka pierwszego w Polsce serwisu edukacyjno-pomocowego dla osób w kryzysie samobójczym i ich bliskich www.zwjr.pl Jest członkiem Zespołu Roboczego ds. prewencji samobójstw i depresji przy Radzie ds. Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia. Wprowadzała Pierwszy w Polsce Krajowy Program Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym  realizowany przez Ministerstwo Zdrowia w którym była liderem aż 4 zadań w latach 2021-2025 w ramach Narodowego Programu Zdrowia.  Dyrektorka pierwszego w Polsce Instytutu Suicydologii na Uniwersytecie VIZJA,  Autorka książek „Samobójstwo w kulturze dzisiejszej. Listy samobójców jako gatunek wypowiedzi i fakt kulturowy” oraz wydanej w 2022 roku „Życie mimo wszystko. Rozmowy o samobójstwie”, a także współautorką wydanej w 2024 roku książki „Niewysłuchani. O śmierci samobójczej i tych którzy pozostali” oraz „Przywróceni do życia. Pokonać samobójstwo”(2025). A także współredaktorką monografii zbiorowej „Autodestrukcja. Sytuacje graniczne we współczesnej kulturze”  „Nikt nie chce umierać. Autodestrukcja w perspektywie kulturowej”, „Nie mam siły żyć! Autodestrukcja w kulturze” oraz „Poradnika dla moderatorów i administratorów serwisów internetowych”, a także poradnika „Interwencje po śmierci samobójczej – o znaczeniu i potrzebie działań postwencyjnych w szkole” oraz poradnik „Samouszkodzenia – zrozumieć aby zapobiec”. Współautorka standardów i rekomendacji dla mediów dotyczących bezpiecznego informowania o zachowaniach samobójczych, stworzonych w ramach Krajowego Programu Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym realizowanego przez Ministerstwo Zdrowia, a także współautorka rekomendacji z zakresu zapobiegania zachowaniom samobójczym dla osób duchownych. W 2024 roku uhonorowana nagrodą BohateON w kategorii „Osoba publiczna”, nominowana do tytułu Warszawianki roku (2024). Mówca na Tedex  Warsaw 2025. W 2025 roku odznaczona Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Ma na swoim koncie szereg publikacji naukowych z zakresu suicydologii, a także liczne wystąpienia na konferencjach oraz w mediach.

fot. Karol Paciorek

Monika Tadra

Monika Tadra – absolwentka Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Od 2020 roku prowadzi stronę internetową www.swiatspotkan.pl, gdzie zamieszcza zapisy rozmów z takimi osobami, jak Katarzyna Karpowicz, Agata Tuszyńska, Nula Stankiewicz, Joanna Heidtman, Marcin Kydryński czy Mikołaj Grynberg. Jej pierwsza książka To nie nasza wina(2023) to zapis jedenastu rozmów z dorosłymi wychowankami domów dziecka. Kolejną książkę Niewysłuchani. O śmierci samobójczej i tych, którzy pozostali (2024) napisała wspólnie z dr Halszką Witkowską. Zebrała w niej trzynaście opowieści o bólu, żalu i gniewie, a przede wszystkim poczuciu winy tych, którzy zostali po śmierci samobójczej bliskiej osoby. Współautorka, z Rafałem Tadrą, albumu z fotografią przyrodniczą Poezja barw Lubelszczyzny (2024). W 2025 roku, ponownie z dr Halszką Witkowską, napisała książkę Przywróceni do życia. Pokonać samobójstwo, której bohaterowie z cierpienia, samotności i bezsilności byli o krok od odebrania sobie życia.

Wierzy w moc słowa oraz sens podejmowania trudnych, ważnych społecznie tematów, a największe zainteresowanie wzbudza w niej człowiek.



Dominika Olejnik (Stewunia)

– udowadnia, że kuchnia wegańska może być smaczna, dostępna, prosta i ciekawa, czym przeczy powszechnie znanym prawom fizyki. Tworzy niesamowite przetwory, a kuchenne eksperymenty robi dla zaspokojenia ciekawości i kubków smakowych (dokładnie w tej kolejności!). Od kilku lat jest RODowitą Działkarką, a jej względy można sobie zaskarbić, pytając, czym są papryfiutki i cucamelony.

Grażyna Betlej-Furman

Urodzona w Międzyrzeczu Wielkopolski. Od 1970 mieszka w Ropkach, rodzinnej wsi na Łemkowszczyźnie. Studiowała w Krakowie wychowanie plastyczne (Uniwersytet Pedagogiczny) oraz ukończyła filologię ukraińską (Uniwersytet Jagieloński). 

Prowadzi gospodarstwo agroturystyczne Swystowy Sad w Ropkach. Jest animatorką lokalnego środowiska i depozytariuszką tradycji łemkowskiej .

Autorka książki Łemkowska kuchnia z Ropek. Częstujcie się opisującej tradycje kulinarne z rodzinnego, łemkowskiego domu w Ropkach, pojmowane jako niematerialne dziedzictwo kulturowe.

Lisa Palmes i Lothar Quinkenstein

Lothar Quinkenstein – ur. w 1967 r. w Bayreuth. Studiował germanistykę i etnologię we Fryburgu Bryzgowijskim. W 1994 r. przeprowadził się do Polski, gdzie mieszkał przez kolejnych 17 lat. Od 2011 r. mieszka w Berlinie. Literaturoznawca, pisarz, poeta, tłumacz literatury polskiej. Od 2017 r. jest jednym z tłumaczy Olgi Tokarczuk, często w tandemie z Lisą Palmes. 

1999–2024 pracownik Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. 2012–2024 wykładał w Collegium Polonicum w Słubicach. 

Wydał kilka tomów poezji i prozy, w tym dwie powieści. Publikuje w renomowanych czasopismach niemieckich i polskich. Ostatnio ukazał się jego tom z esejami Am Tag zuvor, am Tag danach (2024). 

Inicjator oraz współredaktor serii wydawniczej Bibliothek der polnischen Holocaustliteratur, która przedstawia niemieckiemu czytelnikowi znaczące dzieła polskiej literatury o Holokauście. W 2017 r. otrzymał Nagrodę Jabłonowskich za zasługi na rzecz polsko-niemieckiego porozumienia. W tym samym roku otrzymał Spiegelungen-Preis für Lyrik za cykl poetycki Die Brücke aus PapierW 2024 r. otrzymał prestiżową nagrodę im. Karla Dedeciusa. W 2026 r. otrzymał razem z Lisą Palmes Uznamską Nagrodę dla Tłumaczy – za wspólne tłumaczenie Lalki Bolesława Prusa. 

Główne zainteresowania to obszary pogranicza, procesy transferu kulturowego, literatura fluktuujących tożsamości.

Lisa Palmes – 1995-1996 studia na kierunku filozofii, socjologii i nauk politycznych w Wiedniu, 1996-2001 nauka fryzjerstwa a następnie praca w tym zawodzie w Wiedniu i w Berlinie, 2001-2007 studia na wydziale polonistyki i germanistyki ze specjalizacją językoznawczą w Berlinie i Warszawie. Od 2008 tłumaczka literatury polskiej z wolnej stopy, w roku 2013 współorganizatorka serii rozmów z polskimi reportażystami pod hasłem „Reportaże bez Granic” w księgarni polsko-niemieckiej Buchbund w Berlinie.

Aleksandra Korczak

Nauczycielka języka polskiego, etyki i filozofii wyróżniona w Konkursie Nauczyciela Roku, nominowana do nagrody Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata”, a także do nagrody prof. Romana Czerneckiego za publicystykę na rzecz polskiej oświaty. Zasiadała w jury literackim Polskiej Sekcji IBBY, jest członkinią Pracowni Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży na Uniwersytecie Warszawskim oraz współdziałaczką SOS dla Edukacji. Jako ekspertka do spraw lektur szkolnych oraz edukacji antydyskryminacyjnej współpracowała m.in. z Centrum Edukacji Obywatelskiej, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Alternatywną Listą Lektur, Fundacją Wolne Lektury, Szkołą w Chmurze, Młodymi Horyzontami, Nowym Teatrem. Autorka książki Bezradne i romantyczne. Bohaterki lektur dla szkoły podstawowej (2025).

fot. J. Szafrański



Kornelia Sobczak

– doktor kulturoznawstwa (Instytut Kultury Polskiej UW), publicysta, autor książki Zośka i Rudy. O miłości, przyjaźnie i Polsce (Warszawa 2026), współautorka książki Chopinowskie igrzysko. Historia Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina 1927–2015 (Warszawa 2020), autorka rozdziałów w monografiach zbiorowych (m.in. Ślady Holokaustu w imaginarium kultury polskiej, Nienormatywne historie Polski, Nasz Dom 1919–2019. Pedagogiki społeczne, miasto i dzieciństwo w praktyce Naszego Domu i tomów serii Topo-grafie, poświęconych Warszawie w twórczości polskich pisarzy), artykułów naukowych i nienaukowych. Redaktor miesięcznika „Dialog”, a wcześniej serwisów sportowych. Kurator (wraz z Weroniką Parfianowicz) cyklu rozmów i wykładów wokół katastrofy klimatycznej „Przed końcem” (2019­–2024). Członek Zespołu Badań Pamięci o Zagładzie oraz Pracowni Studiów Miejskich przy IKP UW. Pochodzi z Kołobrzegu, mieszka w Warszawie. 

Aneta Korycińska (Baba od polskiego)

– mgr filologii polskiej, nauczycielka, redaktorka, oligofrenopedagożka, podcasterka i popularyzatorka języka. Zwyciężczyni konkursu VIVELO Top Creators 2024 w kategorii Education oraz laureatka nagrody za upowszechnianie czytelnictwa w konkursie Książka Roku 2024 Polskiej Sekcji IBBY. Prowadząca autorski podcast Polskiego Radia „Matura po godzinach. Podcast Baby od polskiego”, w którym łączy literaturę, językoznawstwo i kulturę współczesną. Członkini Unii Literackiej. Publikowała w „Ryms”, „Musick Magazine”, „Tygodniku Powszechnym”, E-teatr.pl. Autorka książki „Radio w mojej głowie. Opowieści o ADHD” (wyd. Prószyński i S-ka), serii edukacyjnej „Nauka z audiobooka” (wyd. Harde), tomu poetyckiego „Czego nie powiem swojej córce” (Fundacja Duży Format) oraz posłowi do serii klasyki literatury polskiej „Kiedyś Przeczytam” (wyd. Powergraph). Twórczyni gier edukacyjnych, m.in. „Mam słowo” (wyd. Egmont) - wyróżnionej tytułem Zabawka Roku 2025, oraz inicjatorka i organizatorka Romantykonu – konwentu miłośników romantyzmu. Ambasadorka akcji „Ratownicy Czytelnictwa” Fundacji Powszechnego Czytania oraz plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku Wydawnictwa Naukowego PWN. Współpracuje z Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, gdzie zajmuje się analizą zjawisk językowych i kulturowych w komunikacji młodych pokoleń. Ekspertka w zakresie edukacji polonistycznej, dydaktyki języka polskiego i komunikacji, współpracująca z mediami, instytucjami kultury i wydawnictwami (m.in. Filmoteką Narodową, Muzeum Narodowym w Krakowie, Zamkiem Królewskim w Warszawie, Muzeum Narodowym w Warszawie, projektem Film w Szkole, Fundacją Kino Szkoła). W ramach autorskiej marki Baba od polskiego prowadzi działalność edukacyjną w mediach społecznościowych, przygotowuje uczniów do egzaminów, tworzy kursy, webinary i podcasty. Jej działania łączą literaturę, językoznawstwo i popkulturę w duchu inkluzywnej dydaktyki. Zajmuje się wspomaganiem procesu uczenia się uczniów z niepełnosprawnością intelektualną oraz w spektrum autyzmu, opracowując autorskie strategie lingwodydaktyczne. Autorka i współautorka projektów edukacyjnych łączących literaturę, film i kulturę młodzieżową, m.in. „Film w Szkole”, „Romantykon”, „Namiot Włóczykija” – podcastowego cyklu o Muminkach. Jej działania naukowe koncentrują się wokół dyskursu młodomowy, literatury Young Adult oraz wspierania neuroróżnorodnych uczniów w edukacji humanistycznej.

WWW: www.babaodpolskiego.pl
FB: https://www.facebook.com/babaodpolskiego
IG: https://www.instagram.com/babaodpolskiego/
TT: https://www.tiktok.com/@babaodpolskiego
YT: https://www.youtube.com/babaodpolskiego



Boguś Janiszewski

Absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pisarz, ekspert związany ze środowiskiem edukacji niepublicznej. Autor licznych, stworzonych wspólnie z ilustratorami: Maksem Skorwiderem i Nikolą Kucharską popularnonaukowych książek dla dzieci i młodzieży.

fot. Sobieska

Daniel Morden

– autor książek, od 1989 roku zawodowy gawędziarz. Podróżuje po świecie, zbierając i opowiadając tradycyjne podania. W jego repertuarze znajdują się zarówno mity Greków i Rzymian, jak i opowieści sowizdrzalskie i grozy. Jego prelekcje-opowieści otwierały m.in. Sydney Writers Festival, a jego ustne wersje klasycznych tekstów w tradycji homeryckiej, m.in. Iliady, Odysei, ale także opowieści o Orfeuszu, Midasie, Demeter i Persefonie przyniosły mu nagrody i uznanie środowisk badaczy i miłośników literatury antycznej. Za wkład w literaturę opartą na tradycyjnych opowieściach uhonorowany medalem Hay Festival. Doświadczony nauczyciel, prowadzi zajęcia m.in. w National Theatre (Wielka Brytania), Ty Newydd Writer’s Centre, University of South Wales, Newport Film School oraz na University of Falmouth.

Przemysław Witkowski

(1982), adiunkt w Uniwersytecie Civitas; autor książek: „Chwała Supermanom. Ideologia a popkultura” (2017), “Laboratorium Przemocy. Polityczna historia Romów” (2020), „Faszyzm, który nadchodzi” (2023) oraz “Partia Rosyjska” (2023); były doradca Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i członek gabinetu politycznego MKiDN; od 2024 r. zastępca dyrektora Instytutu Myśli Politycznej imienia Gabriela Narutowicza.

Aleksandra Gliszczyńska-Grabias

jest profesorem w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. W swojej pracy badawczej i eksperckiej zajmuje sięzagadnieniami prawa konstytucjonalnego porównawczego, prawa antydyskryminacyjnego, wolności słowa i praw pamięci. Współredaktorka i współautorka książek Constitutionalism under Stress(OUP, 2020) i Law and Memory: Towards Legal Governance of History(CUP, 2017). Stypendystka uniwersytetów New York University, Cambridge, Yale oraz European University Institute. Ekspertka Rady Europy w programach dotyczących prawa antydyskryminacyjnego. Współkieruje międzynarodowymi projektami badawczymi, w tym ‘The Challenge of Populist Memory Politics for Europe: Towards Effective Responses to Militant Legislation on the Past’ (2021 – 2025) oraz ‘Rethinking Militant Democracy Doctrine’ (2024-2027). i. Od marca 2025 jest delegatką do międzyrządowej organizacji Międzynarodowy Sojusz na rzecz Pamięci o Holokauście. Jest również polską członkinią Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji Rady Europy.

fot. Dawid Płaczek

Wojciech Tworek

Wojciech Tworek jest kierownikiem Katedry Judaistyki im. Tadeusza Taubego na Uniwersytecie Wrocławskim. Jest autorem szeregu publikacji o historii i kulturze chasydyzmu, w tym monografii The Polish Exile: Chabad Hasidism in the Interwar Years (McGill-Queen's University Press, 2026), oraz współredaktorem (z Marcinem Wodzińskim) Opowieści chasydzkich: antologii (Ossolineum, 2025).

Klára Vlasáková

– zadebiutowała powieścią Wyrwy (Dowody 2024, tłum. Anna Radwan-Żbikowska), nominowaną m.in. do nagrody im. Jiříego Ortena. Jej druga powieść, Těla (2023), porusza tematy macierzyństwa i emancypacji. W grudniu 2023, głosami czytelników i jury czeskiego Deník N poll wybrana książką roku. Jej powieści zostały do tej pory przetłumaczone na języki arabski, serbski, polski i słowacki, kolejne ich przekłady powstają m.in. w języku niemieckim, duńskim, litewskim, i węgierskim. Klára Vlasáková tworzy także scenariusze filmowe, słuchowiska i sztuki teatralne. Jest feministką.  

Jonáš Zbořil

(ur. 1988) – czeski poeta, autor zbioru wierszy Podolí, za który otrzymał nominację do nagrody im. Jiříego Ortena oraz nagrody Magnesia Literia w kategorii „odkrycie roku”. W 2019 roku wydał drugi tom poetycki, Nova divočina (Nowa głusza,, tłum. Zofia Bałdyga 2025. W Polsce, poza tomem poetyckim, ukazał się właśnie jego debiut prozatorski Flora (tłum. Anna Radwan-Żbikowska, 2026). Redaktor i moderator czeskiego Radia Wave. Współprowadzi m.in. program Liberatura, jest redaktorem działu kulturalnego w Seznam Zprávy.



Wojciech Bonowicz

(*1967) - poeta, publicysta. Stały współpracownik "Tygodnika Powszechnego" i miesięcznika "Znak" (gdzie prowadzi rubrykę poświęconą poezji). Ostatnio wydał: "Dziennik pocieszenia" (2024), wywiad-rzekę z Michałem Hellerem "Siedem ważnych słów" (2026) oraz tom wierszy "Bardzo" (2026).

Joanna Lech

– ur. 1984 w Rzeszowie. Pisarka i poetka. Debiutowała powieścią Sztuczki (Nisza) nominowaną w 2017 r. do Nagrody Literackiej Nike i Nagrody Literackiej Gdynia. W 2019 wydała także powieść Kokon, a w 2025 „Drapieżcy chmur” (W.A.B.). Redaktorka antologii „Znowu pragnę ciemnej miłości” (W.A.B. 2018). Autorka pięciu tomów wierszy, nominowanych m.in. do Nagrody Poetyckiej Silesius i Nagrody literackiej Nike. Laureatka wielu prestiżowych konkursów literackich, w tym nagród głównych w konkursach: im. R. M. Rilkego, im. Jacka Bierezina oraz PTWK. Stypendystka m.in. Miasta Krakowa i Fundacji Grazella, rezydentka m.in. Domu Pisarzy Ventspils, Wyszehradzkich Rezydencji Literackich, Czeskiego Centrum Literackiego, Praga UNESCO i Tartu UNESCO. Mieszka w Krakowie.

Katarzyna Jackowska-Enemuo

Antropologini kultury, muzykantka, opowiadaczka historii, kompozytorka i pisarka. Od ponad dwudziestu lat zajmuje się w praktyce muzyką dawną i tradycyjną z różnych stron Europy, komponuje również własną muzykę. Tworzy muzykę i piosenki do spektakli teatralnych (m.in. dla Teatru Małe Mi, Teatru Pinokio w Łodzi oraz Teatru Ludowego w Krakowie). Autorka audycji radiowych i słuchowisk (m.in. “Między Światem a Zaświatem” dla II programu PR, a także dla Muzeum Polin). Współzałożycielka zespołu Jazgodki. Współzałożycielka Projektu Migawki, z którym tworzy spektakle w dwóch 

językach polskich – fonicznym i migowym. Autorka koncertu „Nieuchronne”, na który składają się piosenki stworzone w odpowiedzi na doświadczenie straty, a także nagranej w pandemii płyty “Muzyka Ratunkowa” (wyłącznie w sieci). Koncertuje, gra do tańca, opowiada historie i gra spektakle - zarówno na najważniejszych festiwalach w kraju, jak też w podwórkach, więzieniach i pociągach. Prowadzi warsztaty śpiewu, tańca i opowieści dla dużych i małych, dla profesjonalistów i amatorów. Tropi tradycje społecznego świętowania, a także tworzy i prowadzi wydarzenia artystyczne i społeczne w całym kraju. 

W ramach inicjatywy “Przemiany” tworzy i prowadzi osobiste i społeczne obrzędy przejścia związane z różnymi istotnymi momentami w życiu. Jest członkinią kolektywu Instytut Dobrej Śmierci i prowadzi działania edukacyjne w temacie śmierci i żałoby. A kiedy trzeba - tworzy i prowadzi ceremonie pogrzebowe, pomaga w opiece nad ciałem zmarłej osoby, oraz towarzyszy ludziom w czasie po stracie. Jest autorką notesu dla nastolatków (ale również dorosłych) “Od Ż do A. Żałoba, życie i ja”, wydanego przez Hospicjum Dutkiewicza w Gdańsku. Wraz z Hospicjum w Bramkach prowadzi warsztaty dla dzieci i młodzieży szkolnej związane z oswajaniem tematu chorób terminalnych, śmierci, straty i działalności hospicjów. 

Jej książka “Tkaczka Chmur” (wyd. Albus, 2021; ilustracje: Marianna Sztyma) została nagrodzona w plebiscycie blogerów Lokomotywa oraz zdobyła Nagrodę Literacką M. St. Warszawy. Ukazały się jej adaptacje teatralne w Polsce i Czechach, została też wydana w Szwecji i Chinach. Druga książka pt. “Między Światem a Zaświatem” (wyd. Albus; ilustracje: Nika Jaworowska-Duchlińska), to laureatka plebiscytu Lokomotywa w 2023 roku, w kategorii “Od A do Z”. W 2024 ukazał się jej trzeci zbiór baśni, pt.: “Między Ziemią a Niebem” (wyd. Albus, ilustracje: Nika Jaworowska-Duchlińska).

fot. Bartek Żurawski

Mateusz Szemraj

Mateusz Szemraj – muzyk multiinstrumentalista, a przede wszystkim lutnista, gitarzysta i cymbalista. Specjalizuje się w grze na archaicznych instrumentach bliskowschodnich, takich jak na przykład oud, rubab czy saz. Od dwudziestu lat, jako zawodowy muzyk współpracuje z różnymi artystami i współtworzy wiele zespołów z nurtu muzyki tradycyjnej, etno-folk, orientalnej, żydowskiej oraz etno-jazzowej i improwizowanej, choć porusza się sprawnie również w innych nurtach muzycznych.Wśród zespołów, z którymi współpracuje są między innymi: Lomi Lomi, Mosaik, Wielbłądy, Milo Ensemble, Karolina Cicha i Spółka, Hamdam, a także artyści i twórcy tacy jak Adeb Chamoun, Phillip Bracken, Dariush Rasouli, Karolina Skrzyńska, Katarzyna Jackowska-Enemuo, Rasm Al Mashan, Mateusz Pospieszalski. Wykonuje również muzykę teatralną, m. in. w teatrach Dramatycznym, Polskim, Ateneum, Collegium Nobilium, Teatrze 6 piętro. 

Koncertuje w Polsce, w wielu krajach europejskich, a także na świecie, m.in. w Pakistanie, Indiach, Chinach.

Ma na koncie kilkadziesiąt wydawnictw płytowych z różnymi artystami, nagrania do wielu produkcji filmowych i seriali oraz udział w festiwalach takich jak m.in. Opener, Męskie Granie, Skrzyżowanie Kultur, Ethnoport, Globaltica, Off Festival i innych. 

fot. Justyna Żądło 

Aneta Kamińska

– poetka i tłumaczka poezji ukraińskiej. Autorka książek poetyckich: zapisz zmiany (2004), czary i mary (hipertekst) (2007), autoportret z martwą naturą. ostatnie wiersze nazara honczara napisane przez anetę kamińską (2018, nominacja do Nagrody Nike 2019), więzy krwi (2018), czernowitz czarowidz (2021), teraz zaraz (2022), wschodniki / zachodniki (2022), pokój z widokiem na wojnę (2023, nominacja do Nagrody Orfeusza), pokój z widokiem na wojnę 2 (2024, nominacja do Nagrody Orfeusza), pokój z widokiem na wojnę 3 (2025) i pokój z widokiem na wojnę 4 (2026).

Wydała wybory przekładów wierszy: Nazara Honczara Gdybym (2007), Hałyny Tkaczuk Ja i inne piękności (2011), Chrystii Wenhryniuk Długie oczy (2013), Borysa Humeniuka Wiersze z wojny (2016), Lubow Jakymczuk Morele Donbasu (2018) i Produkcja czułości (2023), Julii Stachiwskiej Wszystkie możliwe rzeczy (2019, nagroda „Literatury na Świecie” za przekład) i Odbicie (2024), Wasyla Hołoborodki Tęcza na murze (2020, nominacja do ukraińskiej Nagrody Drahomana za przekład), Emmy Andijewskiej Atrakcje z orbitami i bez (2021), Kateryny Kałytko Nikt nas tu nie zna i my – nikogo (2022; finalistka nagrody Europejski Poeta Wolności), Hałyny Kruk Żywica (2022), Julii Musakowskiej Żelazo(2022) i Wiersze kłopotliwe (2025), Iryny Wikyrczak Algometria (2022), Ołeha Kocarewa Ewakuacja (2022), Ii Kiwy czarne róże czasu (2022) i Wędrowny ptak wojny (2024), Iryny Szuwałowej niewyrażalne (2022), Marianny Kijanowskiej Fotosynteza (2023) i Błyskawica napotyka wodę i wiatr (2025; wspólnie z Adamem Pomorskim), Łesyka Panasiuka Rozrzucone twarze (2023), Daryny Hładun i Łesyka Panasiuka Portret słońca w schronie przeciwbombowym (2023), Jaryny Czornohuz Koło wojny (2024), Maksyma Krywcowa Talk-show Wojna (2024), Ołeha Kocarewa Zawartość męskiej kieszeni (2024), Wiktorii Ameliny Świadectwo (2034), Kateryny Michalicyny Odłamki światła (2025), oraz prozę poetycką Olafa Clemensena Lato ATO (2020), a także trzy autorskie antologie: Cząstki pomarańczy. Nowa poezja ukraińska (2011), 30 wierszy zza granicy. Młoda poezja ukraińska (2012) oraz Wschód – Zachód. Wiersze z Ukrainy i dla Ukrainy (2014).

Robert Król

(ur. 1981 w Jaśle), poeta. Ukończył filologię polską i public relations na Uniwersytecie Jagiellońskim. Autor książek: Gatunki śniegu (kolekcja Ha!art, 2003), Lida (Biblioteka Tyskiej Zimy Poetyckiej, 2004), Habitat (Korporacja Ha!art, 2005), Pamięć podręczna (Korporacja Ha!art 2009), Czternastki (Wielkopolska Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury 2010), O wchodzeniu w ogień (WBPiCAK, 2014), Polka (Mikrooficyna Ówże, 2018), Dixieland. Widzenia beskidzko-nowojorskie (Ówże, 2021), Życie jest droższe (Ówże, 2025).

Stypendysta Miasta Jasła (2006, 2018), Miasta Krakowa (2009, 2021), Narodowego Centrum Kultury w Programie Młoda Polska (2016), Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2022) oraz Visegrad Literary Residency Programme w Bratysławie (2025). W 2019 nominowany do Nagrody im. Wisławy Szymborskiej za poemat Polka. Laureat Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO (2024). Publikował m.in. w: Odrze, Ricie Baum, Fragile, Kartkach, Nowej Okolicy Poetów, Toposie, Ha!arcie, Gazecie Wyborczej i Wizjach.

Mieszka i pracuje w Krakowie.



Krzysztof Siwczyk

(ur. 1977) – poeta i eseista, autor osiemnastu tomów poetyckich, w tym: Dzikie dzieci (1995), Emil i my (1999), Dane dni (2001), Wiersze dla palących (2001), Zdania z treścią (2003), W państwie środka (2005), List otwarty (1995–2005) (wiersze zebrane, 2006), Centrum likwidacji szkód (2008), Koncentrat (2010), Gdzie indziej jest teraz (wiersze wybrane, 2011), Gody (2012), Dokąd bądź (2014), Jasnopis (2016), Mediany (2018), Osobnikt (2020), Krematoria I/Krematoria II (2021), Krematoria III (2022) oraz Ludzie z taksydermii (2024). Jest także autorem książek krytycznoliterackich i eseistycznych: Ulotne obiekty ataku (2010), Kinkiety w piekle (2012), Koło miejsca/Elementarz(2016), Bezduch (2018), Manuał (2020), Sygnał w zenicie (2022) i Manuał II (2024).

Jego poezja ukazała się również w przekładach na języki obce, m.in. w tomach: Im Reich der Mitte (Lipsk, 2007), Preveč videnja (Maribor, 2012), Ailleurs est maintenant (Montpellier, 2015), Europ’oètes, Cinq voix de la poésie européenne(Paryż, 2016), Disnomia (Faloppio, 2018), Defense Mechanism (Los Angeles, 2021), Klarskrift och andra dikter(Johanneshov, 2022), Auf nächtlicher Reise (Kolonia, 2022) oraz Offener Brief (Lipsk, 2023).

Zagrał również główne role w dwóch filmach fabularnych: Wojaczek w reżyserii Lecha Majewskiego (1999) oraz Wydalony w reżyserii Adama Sikory (2010). Laureat Nagrody Fundacji Kościelskich, Nagrody Literackiej Gdynia i Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius, finalista francuskiej nagrody Prix de la Revue NUNC oraz laureat międzynarodowej Nagrody Václava Buriana. Jest felietonistą tygodnika „Polityka”, członkiem jury Nagrody Literackiej Nike i mieszka w Gliwicach.

 

fot. Lorenzo Castore

Jul Łyskawa

Urodzony w 1984 roku w Warszawie, autor książek „Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców” oraz „Wyprawa siedmiu zim przeciw krainie jazgarza”. Lubi długie tytuły.

Emilia Konwerska

– poetka, literaturoznawczyni, kuratorka. Jej teksty ukazywały się między innymi na łamach „Krytyki Politycznej”, „Vogue”, miesięcznika „Znak” i „Tygodnika Powszechnego”. Redaktorka „Notatnika Literackiego”. Autorka dwóch książek poetyckich – „112” (wydawnictwo papierwdole) i „Ostatni i pierwszy kajman” (Wydawnictwo J). Dwukrotnie nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia. W ubiegłym roku nakładem wydawnictwa ArtRage ukazał się zbiór jej opowiadań pod tytułem „Rzeczy robione specjalnie”, który został nominowany do nagrody Odkrycia Empiku. Jej wiersze były tłumaczone między innymi na hiszpański, mandaryński i czeski, a książki ukazały się w Ukrainie i Serbii.

Agnieszka Dobkiewicz

Mieszkanka Dolnego Śląska, pisarka, publicystka i dziennikarka. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Prezeska Fundacji IDEA, która promuje dziedzictwo historyczne i kulturowe Dolnego Śląska, a także wydaje Świdnicki Portal Historyczny.

Autorka tłumaczonych na język czeski książek: Mała Norymberga. Historie katów z Gross-Rosen, Dziewczyny z Gross-Rosen. Zapomniane historie z obozowego piekła i Pożydowskie. Niewygodna pamięć. Porusza tematy związane z pamięcią, tożsamością i losem ludzi na pograniczu Polski, Czech i Niemiec.

W 2025 roku została uhonorowana tytułem Zasłużonej dla Miasta Świdnicy. W 2026 roku wybrano ją na jedną z liderek Szlaku Dolnoślązaczek, inicjatywy ukazującej kobiety związane z Dolnym Śląskiem, które mają istotny wpływ na rozwój regionu i współtworzą jego historię.

Mateusz Mykytyszyn

Regionalista i działacz kultury związany z Dolnym Śląskiem. Prezes Fundacji Księżnej Daisy von Pless. Pracownik merytoryczny, specjalista ds. komunikacji i kontaktów międzynarodowych Zamku Książ.

Pomysłodawca polskiego wydania pamiętników księżnej Daisy. Twórca filmu Tutejsi, od Waldenburga do Wałbrzycha. Współautor wydanego w 2019 roku albumu Zamek Książ w Wałbrzychu. Cud Polski. Autor i kurator otwartej w 2021 roku w Apartamentach Cesarskich w Książu wystawy Z albumu Księcia oraz wirtualnej wystawy Zamek Książ w technikolorze: www.wtechnikolorze.ksiaz.walbrzych.pl.

Wysłuchał wspomnień księcia Bolka von Pless i w 2022 roku je opublikował. Jest także współautorem książek dla dzieci: Być jak księżna Daisy i Być jak książę Bolko.

 

Beata Justa

– malarka, performerka, malOgrodniczka

Po studiach na ASP we Wrocławiu, a później w Wolnej Szkole Sztuki w Hamburgu, krążyła między Altoną (gdzie wiodła życie artystycznej bohemy), Pragą (tam odkrywała, że „Czechy to nie kraj, a ogród”) a rodzinną Kamienną Górą (z „poniemieckim” dziedzictwem), dokąd wciąż wracała.

Poddając się działaniu tej siły, która ściągała ją uparcie w rodzime Karkonosze, odnalazła w nich swoje miejsce.

Zafascynowana mitami, historią, pięknem gór; tworząc artystyczną księgę Ale Gake, wyznaje miłość do Karkonoszy.

Wyrysowując subtelną kreską mapy regionu na styku trzech krain, wędruje po nich jak po wstędze Möbiusa w zapętleniu, do nieskończoności.

Przechadza się po ogrodach Rubenczy BezOgródek. Opisując je, oprowadza i dzieli się z czytelnikiem swoim zachwytem.

fot. Wera Pełczyńska



Agnieszka Taborska

– pisarka, romanistka, historyczka sztuki, tłumaczka.  Autorka ponad 20 książek: literackich mistyfikacji, zbiorów opowiadań i aforyzmów, esejów o podróżach, rozpraw o surrealizmie, nagradzanych w Polsce i Niemczech baśni dla dzieci i dorosłych. Jej książki tłumaczone są na angielski, francuski, niemiecki, hiszpański, słowacki, ukraiński, koreański i japoński.

 

fot. Jarosław Brzeziński

Tadeusz Dąbrowski

– ur. w 1979 r. Poeta, eseista, krytyk, redaktor naczelny dwumiesięcznika literackiego „Topos”. Członek Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung (Niemieckiej Akademii Języka i Poezji). Publikuje m.in. w „The New Yorker”, „Paris Review”, „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, „Neue Zürcher Zeitung”, „Twórczości”, „Odrze”, „Piśmie”. Jego wiersze ukazywały się również w „Tygodniku Powszechnym”, „Zeszytach Literackich”, „Gazecie Wyborczej”. Należy do najbardziej znanych w świecie polskich poetów współczesnych. W Radiu Gdańsk współprowadził audycję poetycką „Po pierwsze wiersze” (2017–2024). W latach 2012–2019 był dyrektorem artystycznym festiwalu Europejski Poeta Wolności. Autor powieści Bezbronna kreska (2016) oraz dziesięciu zbiorów wierszy, m.in. Te Deum(2005), Czarny kwadrat (2009) i Scrabble (2020). W 2022 r. ukazał się tom jego wierszy zebranych pt. To jest fajka(PIW), a w 2024 zbiór szkiców o poezji „W metaforze” (PIW). Stypendysta Yaddo (USA), Literaturhaus Zürich i Literarisches Colloquium Berlin. Laureat dziesiątków nagród polskich i zagranicznych, m.in. Hubert-Burda-Preis (2008), Nagrody Kościelskich (2009), Horst-Bienek-Preis (2014) oraz „Małego Berła” Fundacji Kultury Polskiej (2006), które otrzymał od Tadeusza Różewicza. Tłumaczony na 30 języków. Jego najnowszy tom wierszy PUK ukazał się niedawno nakładem PIW. Mieszka w Gdańsku.

 

fot. Isolde Ohlbaum

Zofia Bałdyga

Zofia Bałdyga, 1987, Warszawa. 

Poetka, tłumaczka, pracownica socjalna. Autorka książek poetyckich „Passe-partout” (Warszawa 2006), „Współgłoski” ( Nowa Ruda 2010) „Kto kupi tak małe kraje” (Warszawa 2017), „Klimat kontynentalny” (Poznań 2021), „Nauka oddychania” (Wrocław 2025) oraz „Poslední cestopisy” (Praga 2023, nominacja do nagrody Magnesia Litera w kategorii poezja). Pisze po polsku i po czesku. Absolwentka Instytutu Slawistyki Zachodniej i Południowej UW. Tłumaczka najnowszej poezji czeskiej i słowackiej. Autorka antologii poezji kobiet „Sąsiadki. 10 poetek czeskich” (2020) oraz „Sąsiadki. 10 poetek słowackich” (2022). Za działalność translatorską uhonorowana Nagrodą „Literatury na Świecie” w kategorii „Młoda twarz” (2021). Mieszka w Pradze. Zawodowo zajmuje się doradztwem społecznym, pracuje z osobami z doświadczeniem migracyjnym.

fot. Jan Heller



Ola Lewandowska-Ferenc

– poetka, autorka książki poetyckiej „jesteśmy pierwszą ciemnością tego lata" (Biuro Literackie 2024), nominowanej do Nagrody im. Wiesławy Szymborskiej. Tlenuje „Tlenowi Literackiemu” i współtworzy kolektyw „Sfinga girls”. Mieszka w Warszawie i lubi lato w mieście.

fot. Mateusz Ferenc

Alicja Regiewicz

Alicja Regiewicz (ur. 1997) – publikowała m.in. w „Twórczości”, „Dwutygodniku”, „Odrze”, „Czasie Literatury”. Dwukrotnie nominowana do nagrody głównej w Konkursie Poetyckim Fundacji Duży Format. W marcu 2025 roku zadebiutowała książką poetycką Wykrzywnik twarzy (wyd. Ostatnia Sobota Lata), wyróżnioną w XXII Ogólnopolskim Konkursie Literackim na Debiut Poetycki „Złoty Środek” im. Artura Fryza. Autorka adaptacji do spektaklu Teatru Telewizji Dzień listopadowy, na podstawie opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza, w reżyserii Jana Kidawy-Błońskiego (2026). Współautorka tekstu musicalu Human (AST Wrocław, 2026). Redaktorka portalu filmowego Adapter dla osób niewidomych i niesłyszących, flagowego projektu Fundacji Katarynka.

Michał Siermiński

(1989) historyk idei, filozof i matematyk. Jego zainteresowania naukowe obejmują przede wszystkim historię lewicy, zwłaszcza marksizmu, historię ruchów rewolucyjnych, historię opozycji w PRL, ze szczególnym uwzględnieniem rewolucji „Solidarności”, historię opozycji w innych krajach bloku radzieckiego, filozofię społeczną i polityczną oraz historię stosunków polsko-żydowskich.



Leszek Kolankiewicz

– kulturoznawca, inicjator tzw. warszawskiej szkoły antropologii widowisk. Emerytowany profesor w Instytucie Kultury Polskiej UW, którego był dyrektorem w latach 2005–2012. Od 2012 do 2016 dyrektor Centre de civilisation polonaise na Sorbonie. Prowadzi badania nad widowiskami kulturowymi, szczególnie obrzędami kultów posesywnych, nad performansami społecznymi i nad przedstawieniami teatralnymi, zwłaszcza awangardowymi i neoawangardowymi. W swoich badaniach kulturoznawczych łączy metody antropologii widowisk, performatyki oraz nauki o teatrze.

Anna Kańtoch

– z wykształcenia orientalistka, autorka książek fantastycznych oraz kryminalnych. Pięciokrotna laureatka Nagrody im. Janusza A. Zajdla, w 2013 roku wyróżniona także Nagrodą Literacką im. Jerzego Żuławskiego za powieść Czarne. Jej pierwsza książka pozbawiona elementów fantastycznych, Łaska, została nominowana do Nagrody Wielkiego Kalibru oraz zdobyła nagrodę „Kryminalnej Piły”. Kolejna, Wiara, otrzymała podczas Międzynarodowego Festiwalu Kryminału 2018 Nagrodę Specjalną im. Janiny Paradowskiej. Nagrodę Wielkiego Kalibru otrzymał pierwszy tom trylogii – Wiosna zaginionych (2020), kolejne tomy – Lato utraconych (2021) i Jesień zapomnianych(2022) spotkały się ze znakomitym przyjęciem, a do całej trylogii sprzedano prawa filmowe. W 2023 ukazał się jej kryminał Samotnia, w 2025 Trzecia osoba, a w 2026 kontynuacja trylogii – Zima pożegnanych.

fot. Dawid Grzelak



Agata Sikora

Agata Sikora, eseistka, autorka książek Jak wyjść z siebie. O złudzeniu niezależności i sile społecznych więzi, Wolność, równość, przemoc. Czego nie chcemy sobie powiedzieć (nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia) i Szczerość. O wyłanianiu się nowoczesnego porządku komunikacyjnego. Stale współpracuje z "Dwutygodnikiem", "Oko.press" i "Znakiem", czasem konsultuje scenariusze teatralne i filmowe. Interesują ją paradoksy kulturowe wpisane w naszą codzienność. Mieszka w Londynie.

fot. T. Kaczor

Wit Szostak

Wit Szostak jest polskim pisarzem, autorem powieści, opowiadań, dramatów i esejów. Opublikował kilkanaście książek literackich. Jego powieści były nominowane do nagród literackich: nagrody literackiej NIKE (Fuga 2013, Szczelinami 2023) oraz Paszportów „Polityki” (Sto dni bez słońca 2015). Powieść Dumanowski doczekała się adaptacji radiowej  Jana Klaty oraz dwóch teatralnych w Narodowym Starym Teatrze. Jego dramaty (Pogłosy i Obrzędy) były wystawiane we Wrocławiu, Lublinie i Łodzi. Ostatnio wydał Wylinkę (2025), pierwszą książkę napisaną dla dzieci, uznaną za Książkę Roku przez Polską Sekcję IBBY. W kwietniu tego roku ukazała się jego najnowsza powieść Suche strugi.

Z wykształcenia jest filozofem, pracuje jako profesor uczelni na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Jako Dobrosław Kot – Szostak jest pseudonimem literackim – ostatnio wydał Dorzecza i dociekania (2025), filozoficzny esej o rzekach, źródłach i ujściach, w których pyta o samą rzekę i śledzi rzeczne metafory w języku.  

Wit Szostak mieszka w Krakowie z żoną i trójką dzieci.

fot. Piotr Tołłoczko

Bożena Szaynok

Bożena Szaynok, prof. UWr., specjalizuje się w zakresie najnowszej historii Polski (Żydzi w Polsce po 1945 roku, stosunki polsko-żydowskie, stanowisko Kościoła katolickiego wobec kwestii żydowskiej w Polsce po 1945 r.,  historia społeczna Polski, ) oraz stosunków międzynarodowych ( Polska-Izrael 1948-1967). 

Autorka książek, m.in. : „Pogrom Żydów w Kielcach. 4. VII 1946 r.”, „Ludność żydowska na Dolnym Śląsku 1945-1950”, „Z historią i Moskwą w tle. Polska a Izrael 1944-1968” „Duszpasterz. Rozmowy z ojcem Ludwikiem Wiśniewskim”. W najbliższym czasie ukaże się jej książka „Rachunek sumienia. Kościół katolicki w Polsce i Żydzi. 1944-1989”.

Stypendystka, m.in. Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej Fundacji im. Batorego,  Fundacji Kościuszkowskiej,  członkini polsko – izraelskich projektów naukowych, Międzynarodowej Rady Muzeum Historii Żydów Polskich, jury nagrody historycznej „Polityki”. 

Odznaczona Krzyżem Wolności i Solidarności. 

Społecznie prezeska Fundacji Hospicyjnej we Wrocławiu.

Marcin Zaremba

prof. ucz. (1966), absolwent historii i socjologii UW. Pracuję na Wydziale Historii UW. Interesuje się historią społeczną PRL. Autor m.in.: „Wielka Trwoga. Ludowa rekcja na kryzys. Polska 1944-1947” i „Wielkie rozczarowanie. Geneza rewolucji Solidarności”. Współpracownik tygodnika „Polityka”.

fot. Leszek Zych / Polityka

Grzegorz Motyka

– prof. dr hab. Grzegorz Motyka, Historyk, politolog, dyrektor Wojskowego Biura Historycznego, pracownik Instytutu Studiów Politycznych PAN. Zajmuje się problematyką stosunków polsko-ukraińskich po 1939 roku oraz kwestią antykomunistycznego oporu w Europie Środkowej po 1944 r. Napisał między innymi: Od rzezi wołyńskiej do akcji >>Wisła<<. Konflikt polsko-ukraiński 1943-1947 (Kraków 2011) oraz Na białych Polaków obława. Wojska NKWD w walce z polskim podziemiem 1944-1953 (Kraków 2014). Ostatnio wydał: Akcja >>Wisła<< '47. Komunistyczna czystka etniczna, (Kraków 2023). Członek Kolegium IPN wybrany w 2023 r. przez Senat RP.

Katarzyna Szaulińska

– pisarka, psychiatrka i psychoterapeutka. Autorka nominowanego do Nagrody Literackiej Nike zbioru opowiadań Czarna ręka zsiadłe mleko (Filtry, 2022), książek poetyckich Druga osoba (Biuro Literackie, 2020)  i Kryptodom (Biuro Literackie, 2023), który otrzymał nominację do Studenckiej Nagrody Literackiej Z BUTA dla najlepszej zaangażowanej książki roku. Laureatka Nagrody Głównej w III edycji Konkursu Dramaturgicznego im. Tadeusza Różewicza za dramat Kret/Mara. Twórczyni scenariusza komiksu o depresji Czarne fale i monodramu Córcia wystawianego w Teatrze WARSawy. Zbiory angielskich tłumaczeń jej wierszy autorstwa Marka Tardiego zostały wydane w USA w chapbooku Faith in Strangers (Toad Press/Veliz Press, 2021) i antologii Viscera: Eight Voices from Poland (Litmus Press, 2024). Hiszpańskie tłumaczenie opowiadania Kasztanek autorstwa Katarzyny Mołoniewicz i Abela Murcii ukazało się w antologii Animales de razas pequeñas (La Caja Books, 2025).  Urodziła się w Kołobrzegu, mieszka w Warszawie.

Michalina Drygasiewicz

Edukatorka filmowa związana ze Stowarzyszeniem Nowe Horyzonty.

Od 2015 roku programuje Filmowe Poranki w Kinie Nowe Horyzonty oraz koordynuje i prowadzi warsztaty kreatywne realizowane w ramach wydarzeń cyklicznych i festiwali we Wrocławiu. Aktywnie uczestniczy w programie Edukacja Młode Horyzonty, prowadząc prelekcje oraz tworząc materiały wideo i interaktywne prezentacje wprowadzające dzieci w tematykę filmową. Jej wideoprelekcje można zobaczyć w 80 kinach uczestniczących w programie Edukacja Młode Horyzonty.Współtworzy i wspiera bezpieczną przestrzeń dla dzieci i młodzieży podczas festiwali, takich jak Festiwal Nowe Horyzonty, Festiwal Młode Horyzonty oraz Letnia Akademia Filmowa w Zwierzyńcu. Swoją wiedzą i doświadczeniem dzieli się, prowadząc wykłady oraz warsztaty dla koordynatorów programów edukacji filmowej z całej Polski.

W ramach autorskiej działalności pod nazwą NIGDY NUDY prowadzi interdyscyplinarne warsztaty dla dzieci i młodzieży. Projekt obejmuje zarówno warsztaty naukowo-chemiczne, jak i zajęcia związane z fotografią, animacją poklatkową, filmem oraz eksperymentalnymi działaniami wykorzystującymi fotografię i obraz. W ramach NIGDY NUDY łączy zamiłowanie do filmów, edukacji i nauki, tworząc autorskie scenanariusze zajęć, których celem jest motywowanie dzieci do kreatywnego myślenia i wspieranie ich ciekawości świata.



Festiwal Góry Literatury 2026 odbędzie się pod hasłem Terytoria

„Podczas gdy Terytorium domaga się lojalności, Terroir domaga się uważności. Terytorium żąda, by za nie umierać, Terroir prosi zaś jedynie, by je szanować, nie eksploatować ponad miarę, nie traktować jak surowca” – zainspirowani rozróżnieniem zaproponowanym przez Olgę Tokarczuk, zapraszamy na tegoroczny Festiwal Góry Literatury. 12. edycja odbędzie się w dniach 10–18 lipca 2026 roku w 30 lokalizacjach ziemi kłodzkiej, aglomeracji wałbrzyskiej i Kotliny Dzierżoniowskiej.

Po raz pierwszy zorganizujemy nasze wydarzenie we współpracy z nową Fundacją Festiwal Góry Literatury, powołaną przez nas do życia w zeszłym roku jako odrębna organizacja pozarządowa, która będzie się specjalizować w realizacji dużych imprez festiwalowych.

A Festiwal Góry Literatury nie przestaje się rozrastać. To będzie kolejna rekordowa edycja wydarzenia – w tym roku przygotowaliśmy dla Państwa… ponad 170 wydarzeń! Odbędą się one w największej z dotychczasowych liczbie lokalizacji. Odwiedzi nas – skromnie licząc – 240 gości, spośród których największą liczbę stanowią oczywiście pisarki i pisarze, a oprócz nich: sztukmistrzowie z Lublina, artystki i artyści wizualni, akademiczki i akademicy, zespoły muzyczne, młodzieżowe teatry amatorskie, aktorki i aktorzy, dziennikarki i dziennikarze, aktywistki i aktywiści.

Rekordowe będą również pasmo poetyckie i pasma edukacyjne: Małe Góry Literatury (dla dzieci i młodzieży) oraz Latający Uniwersytet Ludowy (dla dorosłych). Te działania są dla nas szczególnie ważne, a podczas zeszłorocznej edycji często brakowało miejsc warsztatowych dla wszystkich chętnych. Wsłuchując się w głosy uczestników i uczestniczek poprzednich festiwali, przygotowaliśmy największą w naszej historii liczbę spacerów przyrodniczych – będących szczególną formą komentarza do tematu przewodniego festiwalu: Terytoriów. Nie zabraknie też głośnych lektur w wykonaniu wybitnych aktorów i aktorek, a także autorek. Pokażemy ważne filmy i spotkamy się z ich twórcami. Tradycyjnie zaprosimy teatry amatorskie do występów na scenach profesjonalnych. Ponadto raz pierwszy zorganizujemy pasmo filmowe dla dzieci. Nie zapomnimy też oczywiście o istotnych rocznicach.

Powtórzmy: tematem przewodnim wydarzenia będą Terytoria. Przyjrzymy się temu pojęciu na różne sposoby, często dalekie od jednoznaczności i oczywistości. Zacytujmy początek sławnego wykładu, który Olga Tokarczuk wygłosiła w grudniu zeszłego roku na konferencji „Tu jest Polska” w Wałbrzychu. Nawet ten krótki fragment zawiera w sobie mnóstwo inspiracji, które każą nam myśleć o terytorium jako zjawisku niepokojąco złożonym.

Urodziłam się kilkanaście lat po wojnie w Sulechowie (Züllichau) na północnych krańcach historycznego Śląska. Przez pierwszą dekadę życia mieszkałam w Klenicy (Kleinitz) na ziemi lubuskiej, a potem w Kietrzu (Katscher) na Śląsku Opolskim. Później na sześć lat wyjechałam na studia do Warszawy i była to wyprawa nie tylko do innej strefy klimatycznej i środowiskowej, ale także do krainy nieznanych mi wcześniej niuansów mowy. Następnie wróciłam do Wrocławia (Breslau) i Wałbrzycha (Waldenburg), żeby w końcu znaleźć swoje miejsce w okolicach Nowej Rudy (Neurode).

Próba zrozumienia szczególnego charakteru Ziem Zachodnich i Północnych oraz ich powojennych losów będzie nam oczywiście towarzyszyć przez cały festiwal. Zacznie się od głośnej lektury fragmentów nowej, niepublikowanej jeszcze powieści Olgi Tokarczuk w wykonaniu autorki. Niemniej rozmowa o fenomenie terminu „terytoria” wykroczy daleko poza namysł nad tak zwanymi Ziemiami Odzyskanymi. One znakomicie egzemplifikują problem, lecz znana wszystkim i intuicyjnie rozumiana definicja terytorium domaga się w naszym przekonaniu odarcia z pozorów i nowej analizy w ujęciu globalnym oraz – przede wszystkim – wielowymiarowym. Pomyśleliśmy, że należy przyjrzeć się znaczeniu wielu związków frazeologicznych, które zawierają w sobie tę kategorię. Terytorium państwowe, zależne, sporne, chronione, okupowane, moje, twoje, nasze… Co to tak naprawdę oznacza? I czy jako ludzie nie daliśmy się wmanipulować w to pojęcie jako jedyne, które dookreśla nasze miejsce na Ziemi?

Oddajmy znowu głos Oldze Tokarczuk. W wykładzie wygłoszonym w maju tego roku we Florencji dokonała ona niezwykle istotnego i bardzo nas inspirującego rozróżnienia pomiędzy Terytorium a znacznie bardziej niejednoznaczną przestrzenią, w której tak naprawdę żyjemy, a którą nazwała – korzystając ze słownika winiarzy i producentów oliwy czy kawy – Terroirem.

Granica ma za zadanie wyznaczyć wielkość terytorium. Opasać konstrukcję, która udaje naturalną, i przedstawiać ją tak, jakby istniała od zawsze, choć w rzeczywistości jest efektem negocjacji, konfliktów, aktów prawnych i przemocy. Idea terytorium zakłada, że ziemia jest tylko tłem dla ludzkiego działania, sceną, na której rozgrywają się człowiecze fobie: polityka, gospodarka, historia. Gdyż terytorium staje się bytem dopiero wówczas, kiedy ludzie aktem dzielenia i wyznaczania granic nadają mu sens i znaczenie. (…) Tak stworzył się akt nadrzędnej tożsamości i zapanowała zgoda, że wszyscy należymy do jakiegoś terytorium.

A o Terroirze pisarka mówi w tym wykładzie tak:

Każda rzecz na Ziemi jest wytworem swojego Terroir – niepowtarzalnej i skomplikowanej cechy jakiegoś miejsca, z jego glebą, wodą, powietrzem, stosunkiem do pór roku i wędrówki słońca po niebie, klimatu, wiatru, żywych organizmów i kultury człowieka. Przede wszystkim zaś tym, co nieuchwytne, niepojęte – historią i pamięcią. Każde miejsce ma swoją jakość, podobnie jak człowiek należący do tego miejsca – jego ciało i zmysły, jego opowieści, kultura, subtelna tożsamość, której często nie da się wyrazić odpowiednim słowem.

Esej – wykład zawiera też porównanie obu pojęć-przestrzeni:

Terytorium lubi język prawa, porozumiewa się paragrafami, traktatami, aktami własności. Jest liczbą, powierzchnią, statystyką. Można je podzielić, sprzedać, odzyskać, stracić. W tym sensie jest zawsze potencjalnie tymczasowe, zawsze może przejść w ręce innych, nawet jeśli deklaruje własną wieczność i niezmienność. Terroir odwołuje się do naszych pięciu zmysłów i do intuicji jako zmysłu szóstego, mówi poprzez współuczestnictwo, wyraża się przez opowieści.

W tym napięciu ujawnia się polityczny wymiar obu pojęć. Podczas gdy Terytorium domaga się lojalności, Terroir domaga się uważności. Terytorium żąda, by za nie umierać, Terroir prosi zaś jedynie, by je szanować, nie eksploatować ponad miarę, nie traktować jak surowca. Można kochać Terytorium abstrakcyjnie, nie znając go. Terroir nie pozwala na taką zdystansowaną miłość – wymaga bliskości i cierpliwości, chce przywiązania.

Forma tego wstępu do naszego wydarzenia nie pozwala na szerokie omówienie idei Terroiru, szczególnie że cytowany esej Olgi Tokarczuk nie ukazał się jeszcze drukiem, a trudno debatować o tekście publicznie nieznanym, z którego możemy zaczerpnąć raptem kilka króciutkich fragmentów. Przygotowując się zatem do przyszłej dyskusji o pojęciu Terroiru, w czasie festiwalu postaramy się skupić na diagnozie obecnego stanu Terytorium.

Wprowadzeniem do tych rozważań będzie wspomniana, otwierająca tegoroczny Festiwal Góry Literatury, głośna lektura fragmentu nowej powieści Olgi Tokarczuk w wykonaniu autorki. Słowa noblistki zabrzmią ponownie w interpretacji Mai Ostaszewskiej, Marii Peszek, Andrzeja Seweryna i Macieja Stuhra, którzy przeczytają fragmenty powieści Anna In w grobowcach świata. Ostatnią z głośnych lektur będzie opowiadanie Przeprawa Wiesława Dymnego z tomu Droga na Dziki Zachód w wykonaniu Roberta Więckiewicza.

Odwiedzą nas autorki i autorzy polscy i zagraniczni. Georgi Gospodinow, bułgarski pisarz okrzyknięty przyszłym noblistą, przyjedzie ze swoją najnowszą książką I wszystko stało się księżycem. Z naszą publicznością spotka się też Alberto Manguel, argentyński pisarz i badacz, autor Historii czytania.

Porozmawiamy o książkach – najnowszych, nadchodzących, ale i tych, które rezonują wciąż po latach: Joanny Bator, Marka Bieńczyka, Anny Bikont, Katarzyny Boni, Karoliny Ćwiek-Rogalskiej, Jacka Dehnela, Joanny Kuciel-Frydryszak, Radka Raka, Pawła Piotra Reszki, Andy Rottenberg i Mirosława Bałki, Pawła Sołtysa, Mariusza Szczygła, Małgorzaty Szejnert, Wita Szostaka, Agnieszki Taborskiej, Piotra Tarczyńskiego i Wojciecha Tochmana.

Na naszych scenach zagoszczą także m.in. Natalia de Barbaro, Krzysztof Łapiński, Adam Michnik, Artur Nowak, Stanisław Obirek, Kacper Pobłocki, Kazimiera Szczuka, Tomasz Stawiszyński, Antonina Tosiek i Ewa Woydyłło.

Zorganizujemy panele o sztucznej inteligencji, o teoriach spiskowych, o mrocznych stronach duchowości, o migracjach jako sposobie na życie. Do rozmów zainspirują nas 30. Rocznica przyznania Nobla Wisławie Szymborskiej 100. rocznicaurodzin Marii Janion.

Tradycyjnie zapraszamy na pasmo czeskie – w tym roku odwiedzą nas Jaroslav Rudiš, Klára Vlasáková i Jonáš Zbořil.

W kuratorowanym przez Karola Maliszewskiego paśmie poetyckim posłuchamy m.in. Zofii Bałdygi, Wojciecha Bonowicza, Sylwii Chutnik, Jula Łyskawy, Krzysztofa Siwczyka i Julii Szychowiak.

Spotkania z naszymi gośćmi i gościniami poprowadzą m.in.: Urszula Glensk, Paweł Goźliński, Jana Karpienko, Katarzyna Kasia, Eliza Kącka, Leszek Koczanowicz, Aneta Korycińska, Grzegorz Markowski, Michał Nogaś, Małgorzata Omilanowska, Amelia Sarnowska, Sławomir Sierakowski, Jakub Skurtys i Olga Wróbel.

Temat przewodni tegorocznego Festiwalu pojawi się nie tylko podczas spotkań autorskich, paneli i debat, lecz także podczas niezwykle istotnego dla nas pasma edukacyjnego, czyli Latającego Uniwersytetu Ludowego. Wśród tegorocznych prowadzących wykłady i seminaria, a także spacery przyrodnicze będą m.in. Edwin Bendyk, Karolina Kuszlewicz, Radek Rak, Dorota Sumińska, Katarzyna Szaulińska, Wit Szostak, Magdalena Środa, Adam Wajrak, Halszka Witkowska czy Urszula Zajączkowska.

W równie istotnym paśmie Małe Góry Literatury, skierowanym do dzieci i młodzieży, zapraszamy na spotkania, warsztaty i lekcje m.in. z Bogusiem Janiszewskim, Roksaną Jędrzejewską-Wróbel, Krzysztofem Łapińskim, Joanną Rusinek i Michałem Rusinkiem. Ponadto z Magdaleną Bigaj i Adamem Mirkiem porozmawiamy o dzieciach w sieci, a także zaprosimy na projekcje bajek połączone z zajęciami na temat obejrzanych obrazów.

Jak co roku pokażemy również arcydzieła filmowe: Człowieka z marmuru w 100. rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy, o którym porozmawiamy z Krystyną Jandą, oraz Franza Kafkę, czyli ostatni film Agnieszki Holland, która także będzie naszą gościnią.

Zagramy 9 koncertów. Wystąpią Hania Rani, Ralph Kamiński, Kasia Sienkiewicz, Renata Przemyk, Spięty orazPablopavo i Ludziki. Maria Peszek i Bartek Wąsik zaprezentują (dwukrotnie) projekt „Pieśń nocy letniej”, czyli interpretację Pieśni świętojańskiej o Sobótce Jana Kochanowskiego na głos i fortepian, a John Porter będzie świętować 45-lecie kultowego albumu Helicopters.

Pasmo sztuki będzie skupione wokół zbiorowej wystawy Kamień, papier, nożyce, kuratorowanej przez Michała Suchorę we współpracy z Jagą Hupało, Anną Klimczak, Sylwią Krzemianowską, Magdą Publicewicz, Sefą Sagirem oraz Jakubem Duszyńskim.

Zaprezentujemy różnorodne działania teatralne: od przedstawień połączonych z warsztatami dla dzieci, przez spektakl w wykonaniu dzieci z domów dziecka w towarzystwie Żanety Łabudzkiej, Czesława Mozila i Andrzeja Seweryna, po plenerowo-cyrkowe widowisko inspirowane prozą noblisty Isaaca Bashevisa Singera.

W tym roku nasze warsztaty kreatywnego pisania są skierowane do młodzieży w wieku 14–19 lat, a poprowadzi je Sylwia Chutnik. Poprzedza je konkurs pod hasłem „Kiedyś to będzie”, które odnosi się do refleksji nad przyszłością oraz prób wyobrażenia sobie świata w roku 2046 – rzeczywistości kształtowanej przez zmiany klimatyczne, rozwój technologii cyfrowych, media społecznościowe oraz dynamicznie zmieniające się relacje społeczne. Jeszcze do 7 czerwca można nadsyłać teksty będące autorską interpretacją hasła konkursowego. Spośród wszystkich zgłoszeń jury wyłoni 20 osób, które wezmą udział w warsztatach.

Zapraszamy!

Organizatorzy

Mecenasi Festiwalu Góry Literatury

Partner Podróży

Partnerzy Festiwalu Góry Literatury

Partnerzy Małych Gór Literatury

Interreg svgMKIDN logo Panstwowy fundysz celowy

 

 

 

 

Partnerzy
Latającego Uniwersytetu Ludowego

Interreg svgMKIDN logo Panstwowy fundysz celowy

Instytut Narutowicza

Partnerzy pasma sztuki

Partner główny

PJATK

 

Partnerzy

Partnerzy pasma sztuki FGL2026_02

 

Partner medialny

 

 

Partnerzy pasma czeskiego

Interreg svg

Patroni medialni