Festiwal Góry Literatury
Festiwal Rzeki Literatury

Goście festiwalu

Olga Tokarczuk

Krystyna Janda

Małgorzata Szejnert

Agnieszka Holland

Ewa Woydyłło

Alberto Manguel

Georgi Gospodinow

Didier Fassin

Anne-Claire Defossez

Hania Rani

Renata Przemyk

Peszek i Wąsik

Kasia Sienkiewicz

John Porter – HELICOPTERS’45

Ralph Kaminski & My Best Band In The World

Pablopavo i Ludziki

Spięty

Joanna Bator

Maja Ostaszewska

Robert Więckiewicz

Anda Rottenberg, Mirosław Bałka

Andrzej Seweryn

Maciej Stuhr

Mariusz Szczygieł

Joanna Kuciel-Frydryszak

Natalia de Barbaro

Michał Rusinek

Adam Wajrak

Sylwia Chutnik

Jaroslav Rudiš

Grzegorz Kasdepke

Magdalena Środa

Anna Bikont

Adam Michnik

Stanisław Obirek i Artur Nowak

Wojciech Tochman

Katarzyna Kasia i Grzegorz Markowski

Radek Rak

Adam Mirek

Ula Zajączkowska

Izabela Dłużyk

Karolina Kuszlewicz

Karolina Ćwiek-Rogalska

Andreas Kossert

Tomasz Grabowski

Tomasz Stawiszyński

Katarzyna Boni

Marek Bieńczyk

Antonina Tosiek

Adam Leszczyński

Kacper Pobłocki

Kazimiera Szczuka 

Sylwia Czubkowska

Adrian Bąk

Maciej Rudziński

Marek Zieliński

Dorota Kotas

Helena Chmielewska-Szlajfer

Katarzyna Kwiatkowska-Moskalewicz

Piotr Tarczyński

Edwin Bendyk

Jacek Dehnel

Paweł Piotr Reszka

Halszka Witkowska

Monika Tadra

Dominika Olejnik (Stewunia)

Grażyna Betlej-Furman

Lisa Palmes i Lothar Quinkenstein

Paweł Goźliński

Aleksandra Korczak

Kornelia Sobczak

Aneta Korycińska (Baba od polskiego)

Krzysztof Łapiński

Boguś Janiszewski

Daniel Morden

Krzysztof Środa

Olga Drenda

Przemysław Sadura

Paweł Sołtys

Dariusz Misiuna

Marcin Wodziński

Przemysław Witkowski

Aleksandra Gliszczyńska-Grabias

Wojciech Tworek

Katarzyna Błażejewska-Stuhr

Klára Vlasáková

Dorin i Rafael Blau

Jonáš Zbořil

Wojciech Bonowicz

Joanna Lech

Katarzyna Jackowska-Enemuo

Jakub Gutkowski

Mateusz Szemraj

Julia Szychowiak

Aneta Kamińska

Robert Król

Dominika Sitnicka

Bożena Szaynok

Krzysztof Siwczyk

Jul Łyskawa

Emilia Konwerska

Agnieszka Dobkiewicz

Mateusz Mykytyszyn

Beata Justa

Agnieszka Taborska

Beata Klich-Kluczewska

Tadeusz Dąbrowski

Jacek Stawiski

Jarosław Syrnyk

Maciej Duda

Helena Piecuch

Zofia Bałdyga

Ola Lewandowska-Ferenc

Alicja Regiewicz

Michał Siermiński

Leszek Kolankiewicz

Anna Kańtoch

Agata Sikora

Małgorzata Omilanowska

Wit Szostak

Bożena Szaynok

Marcin Zaremba

Katarzyna Szaulińska

Grzegorz Motyka

Olga Wróbel

Amelia Sarnowska

Katarzyna Szaulińska

Michalina Drygasiewicz

Sławomir Sierakowski 

Dominik Puchała

Dorota Sumińska

Mirosława Szott

Michał Nogaś

Magdalena Bigaj

Jan Mencwel

Eliza Kącka

Helena Morpho

Monika Bisek-Grąz

Karol Maliszewski

Monika Bisek-Grąz

Jaga Hupało 

Anna Równy

Anna Klimczak

Michał Suchora

Urszula Glensk

Leszek Koczanowicz

Lena Bielska

Monika Braun

Magda Publicewicz

Piotr Florczyk

Małgorzata Kolankowska

Jana Karpienko

Jakub Skurtys

Katarzyna Byłów

Magdalena Barbaruk

Dorota Gruszka

Kasia Janusik

Michał Garapich

Dorota Oczak-Stach

Anna Jochymek

Michalina Dzierżęga

Piotr Jakub Fereński

Michał Derencz

Elżbieta Mirga-Wójtowicz

Lucyna Piwowarska-Dmytrów

Kamil Kijek

Jerzy Starzyński

Noemi Grin

Ewa Satalecki

Marta Godzisz

Anna Morawska

Agnieszka Szpila

Andrzej Dragan

Anna Eichler

Antonia Wolff

Bożenna Biskupska

Jakub Duszyński

Joanna Concejo

Karol Kłaput

Krzysztof Maniak

Natalia Ślusarska

Paweł Nowiński

Sefa Sagir

Szymon Szymankiewicz

Tatiana Tokarczuk

Witek Orski

Zuzanna Gocławska

Zygmunt Rytka

Brunon Szolc 

Achille Piolot

Olga Tokarczuk

(ur. 1962)

– wybitna pisarka, eseistka, poetka i autorka scenariuszy, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury „za wyobraźnię narracyjną, która w połączeniu z encyklopedyczną pasją reprezentuje przekraczanie granic jako formę życia”. Najnowszymi książkami Olgi są Empuzjon (2022) oraz Pan Wyrazisty (2023), powieść graficzna stworzona razem z Joanną Concejo. Na tegorocznym festiwalu noblistka czytać będzie fragmenty swojej nowej książki, która premierę ma w drugiej połowie 2026 roku.

fot. Jana Karpienko

Krystyna Janda

jedna z najznamienitszych polskich aktorek filmowych i teatralnych, autorka felietonów i książek, reżyser teatralny, filmowy, telewizyjny i operowy, kreatorka kultury. Studiowała w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Zadebiutowała już w czasie studiów rolą Maszy Kułyginy w dramacie Trzy siostry Antoniego Czechowa w reżyserii Aleksandra Bardiniego w Teatrze Telewizji (1974), potem przez wiele lat była członkinią zespołu Teatru Ateneum. Równolegle grała w filmach – w 1976 roku w Człowieku z marmuru Andrzeja Wajdy. Po tej roli plan filmowy stał się jej domem. Grała nieprzerwanie, a cztery filmy z Andrzejem Wajdą ustaliły jej pozycję w świecie filmu, także za granicą, gdzie m.in zdobyła nagrodę na najlepszą rolę żeńską na Festiwalu Filmowym w Montrealu za rolę w filmie „Laputa” w reż. Helmy Sanders-Brams (1986). W Polsce uznawana za główną aktorkę tzw. Kina Moralnego Niepokoju. Rola w filmie „Przesłuchanie”, który w Polsce przeleżał 10 lat na półkach, po zmianie ustroju przyniosła jej Srebrną Muszlę w San Sebastian i Złotą Palmę na festiwalu w Cannes. Ma na koncie ponad 30 reżyserii teatralnych, 15 wyreżyserowanych spektakli dla Teatru TV, jeden film fabularny, dwie opery, ponad 180 zagranych ról. Prezeska Fundacji Krystyny Jandy Na Rzecz Kultury, od lat z powodzeniem prowadzi dwa teatry – Polonia i Och-Teatr. Za wybitne zasługi dla kultury narodowej otrzymała m. in. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.  Szczególnie ceni sobie tytuły przyznane jej przez publiczność: najwybitniejszej aktorki XX wieku, Człowieka 25-lecia Wolności RP oraz Aktorki 100–lecia Kinematografii Polskiej.

fot. Krzysztof Opaliński

Małgorzata Szejnert

Małgorzata Szejnert jest polską pisarką i dziennikarką. Urodziła się w Warszawie w 1936 roku. Ukończyła Żeńskie Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Białej Podlaskiej. Studiowała na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Pracowała w tygodniku Literatura. W sierpniu 1980 roku pracowała przy redagowaniu biuletynu strajkowego Stoczni w Szczecinie. Jest współzałożycielką Gazety Wyborczej, gdzie przez niemalże 15 lat pracowała w dziale reportażu. W 2014 roku została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, między innymi za pielęgnowanie wartości, które legły u podstaw polskich przemian demokratycznych. Jest autorką ponad 100 rozpraw, artykułów naukowych, recenzji i prac popularnonaukowych.

Małgorzata Szejnert zadebiutowała w 1972 roku reporterska książką o Amerykańskiej polonii "Borowiki przy ternpajku". Po powrocie ze Stanów Zjednoczonych wydała dwie książki: "Sława i infamia" oraz "Śród żywych duchów". Później poświęciła się pracy dla Gazety Wyborczej, a do pisania powróciła dopiero po przejściu na emeryturę. Wśród najbardziej cenionych dzieł tej autorki znajduje się książka "Czarny ogród" o katowickich dzielnicach Giszowiec i Nikiszowiec. Wkrótce potem ukazała się "Wyspa klucz", "Dom Żółwia" oraz "Usypać góry. Historie z Polesia". Małgorzata Szejnert jest też współautorką wraz z Romanem Załuskim, scenariusza do filmu "Jeśli się odnajdziemy". Wśród wielu nagród Małgorzaty Szejnert, z pewnością zasługują na uwagę nominacje do Literackiej Nagrody Nike za "Borowiki przy ternpajku", „Wyspę klucz, "Dom żółwia, Zanzibar". Otrzymała Nagrodę Mediów Publicznych COGITO oraz Górnośląskiego Tacyta. Książka „Usypać góry otrzymała Nagrodę Miesięcznika Odra za rok 2015. Znalazła się również w finale środkowo-europejskiej nagrody literackiej Angelus w 2008 roku.

Agnieszka Holland

(ur. 1948 w Warszawie)

– ukończyła praską uczelnię filmową FAMU w 1971 roku. Swoją karierę filmową rozpoczęła współpracą z Krzysztofem Zanussim oraz ze swoim mentorem Andrzejem Wajdą. Jako reżyser zadebiutowała filmem telewizyjnym „Wieczór u Abdona” (1975). Jej pierwszy film kinowy to „Aktorzy prowincjonalni” (1978), jeden ze sztandarowych filmów tzw. „kina moralnego niepokoju”, nagrodzony w Cannes nagrodą FIPRESCI w 1980 roku. W 1981, po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego, wyemigrowała do Francji.

Zrealizowała wiele filmów w koprodukcjach międzynarodowych: wśród nich „Europa, Europa” (1990), wyróżniony nominacją do Oskara za najlepszy scenariusz. Nominacje do Oskara otrzymała również w 1985 i 2012 – obie w kategorii najlepszego filmu nieanglojęzycznego – za filmy „Gorzkie żniwa” oraz „W ciemności”. Ze swoim przyjacielem, Krzysztofem Kieślowskim, współpracowała nad scenariuszem jego trylogii „Trzy kolory”.

Inne jej filmy to między innymi „Gorączka” (1980), „Kobieta samotna” (1981), „Zabić księdza” (1988), „Olivier, Olivier” (1991), „Tajemniczy ogród” (1993), „Całkowite zaćmienie” (1995), „Plac Waszyngtona” (1997), „Trzeci cud” (1999), „Strzał w serce” (2001), „Julia wraca do domu” (2002), „Kopia mistrza” (2005), „Pokot” (2017), „Gareth Jones” (2019).

Formatowała i realizowała poszczególne odcinki kilku znaczących serii telewizyjnych w USA (m.in. „The Wire”, „Treme”, „The Killing”, „House of Cards”).

Wyreżyserowała miniserie: „Gorejący krzew” dla HBO Europe, inspirowaną samobójczą śmiercią Jana Palacha, 21-letniego studenta, który podpalił się w Pradze w ramach protestu przeciw reżimowi komunistycznemu i okupacji Czechosłowacji przez wojska Układu Warszawskiego, a także „Dziecko Rosemary”, realizowane dla amerykańskiego kanału NBC. Jest jedną z reżyserek pierwszego polskiego serialu dla Netflix – „1983”.

Jej ostatni film „Szarlatan”, który miał swoją premierę na 70. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie, do polskich kin wszedł jesienią 2020.

fot.: Jacek Poremba / KMBO Films

Ewa Woydyłło

– jako psycholog zajmuje się leczeniem uzależnień w Ośrodku Terapii Uzależnień Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. W ramach Fundacji im. Stefana Batorego kieruje Regionalnym Programem Przeciwdziałania Uzależnieniom. Jej dziełem jest rozpowszechnienie w Polsce leczenia według tzw. modelu Minnesota, opartego na filozofii Anonimowych Alkoholików.

Pisze książki pełne wiary w nieskończone możliwości, jakie możemy w sobie odkryć, aby świadomie i z powodzeniem kierować swoim życiem.

Autorka m. in.: Zaproszenie do życia, Wyzdrowieć z uzależnienia, Sekrety kobiet, My-rodzice dorosłych dzieci. W zgodzie ze sobą, Podnieś głowę, Rak duszy. O alkoholizmie, Buty szczęścia. Za książkę Rak duszy została nagrodzona przez czytelników „Charakterów” Nagrodą Teofrasta.

Alberto Manguel

(ur. 1948, Buenos Aires, Argentyna) argetyńsko-kanadyjski pisarz, antolog, tłumacz, eseista, korektor, laureat wielu nagród literackich i były dyrektor National Library of Argentina. Jest szeroko rozumianym poliglotą, który żył w wielu krajach, m.in. Portugalii, USA, UK, Francji czy we Włoszech. Kiedy był jeszcze nastolatkiem, spotkał pisarza Jorge Luis Borgesa, klienta anglo-niemieckiej księgarni Pygmalion w Buenos Aires, w której pracował. Ponieważ Borges był prawie niewidomy, prosił innych, żeby mu czytali na głos, a Manguel stał się jednym z jego czytelników i którego wpływy widać w jego dziełach do dziś.

fot. Patrick Imbert

Georgi Gospodinow

– jeden z najchętniej tłumaczonych na języki obce pisarz bułgarski. Autor m.in. Fizyki smutku, która przyniosła mu Literacką Nagrodę Europy Środkowej „Angelus”, Nagrodę Literacką im. Jana Michalskiego oraz Uznamską Nagrodę Literacką. Jego książki zostały przełożone na ponad 25 języków. Laureat Międzynarodowej Nagrody Bookera 2023 za Schron przeciwczasowy. Powieść otrzymała również najważniejsze włoskie wyróżnienie Premio Strega Europeo (2021).

fot. Phelia Baruh

Didier Fassin

– antropolog, socjolog i lekarz, profesor Collège de France, gdzie kieruje katedrą „Pytania moralne i problemy polityczne we współczesnych społeczeństwach”. Jest również profesorem w Institute for Advanced Study w Princeton oraz dyrektorem studiów w École des Hautes Études en Sciences Sociales w Paryżu.

Prowadził badania w Senegalu, Republice Południowej Afryki, Ekwadorze i Francji, rozwijając antropologię polityczną i moralną. Jego zainteresowania badawcze obejmują m.in. kwestie nierówności społecznych, wymiar sprawiedliwości, migracje i los uchodźców. Obecnie bada sytuację migrantów na pograniczu włosko-francuskim.

Jest autorem dwudziestu książek przetłumaczonych na siedem języków oraz redaktorem dwudziestu siedmiu prac zbiorowych. Był wiceprezesem organizacji Lekarze bez Granic, a obecnie przewodniczy Francuskiemu Komitetowi Medycznemu ds. Uchodźców. Regularnie zabiera głos w debacie publicznej i publikuje m.in. na łamach „The New York Times”, „The Guardian” i „Le Monde”.

Anne-Claire Defossez

(ur. 1956) niemiecka socjolożka, stypendystka badawcza w Institute for Advanced Study w Princeton, współredaktorka książki Mujeres de los Andes. Od pięciu lat prowadzi badania nad migracjami na granicy między Włochami a Francją. Na podstawie tej etnografii jej praca koncentruje się na praktykach solidarności wobec osób wygnanych oraz ich ewolucji w kontekście rosnących represyjnych polityk. Jako asystentka badawcza w Institut des Hautes Études d’Amérique Latine po raz pierwszy prowadziła badania nad dziećmi ulicy w Kolumbii w ramach byłego projektu Orstom oraz nad zdrowiem kobiet w Ekwadorze w ramach programu Inserm. Następnie pracowała jako konsultantka w dziedzinie polityki społecznej, edukacji i zatrudnienia dla władz lokalnych, francuskich ministerstw i Unii Europejskiej, zanim objęła stanowiska kierownicze w dwóch dużych miastach w regionie paryskim, odpowiadając przede wszystkim za politykę kulturalną i współpracę międzynarodową. Od czasu dołączenia do Institute for Advanced Study prowadzi badania nad kobietami i polityką we Francji.

Hania Rani

– pianistka, kompozytorka, producentka autorka tekstów i wokalistka dzielącą życie między Warszawę, którą uczyniła swoim domem, i Berlin, gdzie studiowała i gdzie często wraca pracować nad kolejnymi projektami. W instrumentarium jej dzieł znajdziemy smyczki, fortepian, głos, elektronikę, perkusję i kontrabas.

Na swoim koncie ma dwie solowe płyty: „Esja” (5.04.2019) i „Home” (29.05.2020). Obie zostały wydane przez prestiżową brytyjską wytwórnię Gondwana Records (Portico Quartet, Go Go Penguins, Matthew Halsall). W 2021 roku ukazała się płyta „Inner Symphonies” nagrana z Dobrawa Czocher, a wydana przez Deutsche Grammophon.

Artystka została doceniona również w Polsce otrzymując nagrodę „Gazety Wyborczej” za „Sanki” (2019), przyznawaną przez dziennikarzy dla najciekawszej nowej twarzy na rodzimym rynku muzycznym, nominację do Paszportów Polityki, oraz Bestsellery EMPiKu „Odkrycie roku”. Otrzymała również 5 nominacji do nagrody Fryderyk 2020, a w 2022 roku zdobyła Fryderyka w kategorii Producentka Roku. Została nagrodzona 4 za Album Roku Alternatywa, Debiut Roku, Kompozytor Roku i Najlepsze Nowe Wykonanie z Melą Koteluk za utwór „Odprowadź”.

Na 45. Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni otrzymała nagrodę za najlepszą muzykę do filmu Piotra Domalewskiego „Jak najdalej stąd”.

W 2021 roku odebrała Fryderyka dla Kompozytora Roku oraz nagrodę Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Transatlantyk – Transatlantyk Golden Ark Best Polish Young Composer 2021.

Jej muzyka zainspirowała również jedną z najważniejszych polskich reżyserek filmowych, Małgorzatę Szumowską, która postanowiła wykorzystać utwór „Eden” jako ścieżkę dźwiękową do swojego krótkiego filmu dla Miu-Miu #MiuMiuWomensTales.

Fot.: Olivia Wunsche

Renata Przemyk

(ur. 1966) – wokalistka i kompozytorka, z wykształcenia bohemistka. Zaczęła śpiewać jako nastolatka, inspirowała się Tomem Waitsem, Talking Heads, Niną Hagen i Frankiem Zappą. W 1989 roku nagrała płytę z awangardowym zespołem Ya Honza. Później rozpoczęła karierę solową. Wydała płyty: „Mało zdolna szansonistka" (1992), „Tylko kobieta” (1994), „Andergrant” (1996), „Hormon” (1999), „Blizna” (2001). Na kompilacji „The best of” z 2003 roku znalazł się zaśpiewany w duecie z Kasią Nosowską utwór „Kochana”, który szturmem zdobył szczyty list przebojów. Komponowała muzykę dla teatru, m.in. spektakli „Szyc” wg Hanocha Levina w Teatrze Barakah w Krakowie (2010) i „Monsters. Pieśni morderczyń” w Teatrze Rampa w Warszawie (2012). W 2014 wypuściła autorski książek „Rzeźba dnia”, następnie wydała też płyty z muzyką akustyczną i z piosenkami Agnieszki Osieckiej. Większość jej płyt uzyskało status złotych, wielokrotnie były nominowane i nagradzane, przeważnie za indywidualność artystyczną. Występowała na legendarnym festiwalu w Jarocinie w 1989 roku, na Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu, Przystanku Woodstock, ale też w kameralnych klubowych i teatralnych przestrzeniach. Jej muzyka jest trudna do jednoznacznego określenia, skupiona na emocjach, jest tam rock, poruszające teksty, elementy etniczne, czasem mocna sekcja rytmiczna, czasem dynamiczny głos z samym basem, ale też ironia i głos biały.

Peszek i Wąsik

Kasia Sienkiewicz

Katarzyna Sienkiewicz (ur. 18 października 1992 w Warszawie) – polska muzykolog, piosenkarka, autorka tekstów piosenek, dziennikarka muzyczna i aktorka dubbingowa.

Wraz ze swoim bratem Jackiem tworzy grupę folk-popową Kwiat Jabłoni, która oficjalnie funkcjonuje od marca 2018 roku. Jest córką piosenkarza Jakuba Sienkiewicza, lidera zespołu muzycznego Elektryczne Gitary. Przed powstaniem Kwiatu Jabłoni młodzi wokaliści występowali w zespole Hollow Quartet. Katarzyna Sienkiewicz występuje na scenie jako główna wokalistka, a dodatkowo gra na instrumentach klawiszowych; reżyseruje także teledyski do utworów zespołu.

Gościnnie wystąpiła w utworze Pochodnia zespołu T.Love.

John Porter – HELICOPTERS’45

Z okazji 45-lecia albumu „Helicopters” Johna Portera przygotowano wyjątkowy koncert, który zabierze słuchaczy w muzyczną podróż przez czas. Ten jubileusz to nie tylko świętowanie wydania legendarnego albumu, ale również hołd dla długotrwałej kariery artysty, który na stałe wpisał się w historię rocka. Podczas koncertu usłyszymy nie tylko utwory z „Helicopters”, ale również inne klasyki z bogatego repertuaru Johna Portera. Wydarzenie zostanie wzbogacone o nowoczesne aranżacje, tworząc niepowtarzalne doświadczenie dla wszystkich fanów. To doskonała okazja, aby na nowo odkryć magię muzyki Portera i podzielić się tym momentem z innymi miłośnikami jego twórczości. Płyta „Helicopters” uważana jest za podwaliny polskiego rocka lat 80-tych.

Ralph Kaminski & My Best Band In The World

Ralph Kaminski to wokalista, autor tekstów, kompozytor, producent muzyczny oraz reżyser teledysków. Artysta wydał cztery albumy: Morze (2016), Młodość (2019), KORA (2021) oraz Bal u Rafała (2022), a każdy z wymienionych uzyskał status Złotej Płyty. Wielokrotnie nagradzany Kaminski współpracował m.in. z Natalią Przybysz, Quebonafide, Marylą Rodowicz, Darią Zawiałow, Natalią Szroeder, Organkiem, Kwiatem Jabłoni oraz Miuoshem. W 2024 roku Kaminski zadebiutował jako aktor w serialu Lady Love, do którego nagrał również – we współpracy z Andrzejem Smolikiem – cover przeboju lat 80. Cheri, Cheri Lady. Rok 2025 przyniósł współpracę artysty z Męskim Graniem i udział Ralpha w projekcie Męskie Granie Orkiestra, którego liderami byli również: Igor Herbut, Błażej Król i Natalia Przybysz. Wokaliści wespół z producentem DrySkullem stworzyli singiel To bardzo ziemskie, który można było usłyszeć na trasie Męskie Granie 2025.

Pablopavo i Ludziki

Pablopavo, czyli Paweł Sołtys, to człowiek renesansu. Wokalista, radiowy DJ, autor tekstów piosenek i kompozytor, a jednocześnie znakomity pisarz. Nagradzany zarówno za swoją muzykę, jak i za prozę. Od 2003 roku jest jednym z filarów zespołu Vavamuffin. W 2009 roku rozpoczął karierę solową. Jego twórczość muzyczna firmowana pseudonimem Pablopavo jest wszechstronna i trudna do zaliczenia do jednego, konkretnego stylu – tworzył w stylach przenikających takie gatunki, jak warszawski folk, dub, ragga i pop rock. Koncerty Pablopavo i Ludzików zmuszają do bujania się – i do refleksji.

fot. Beata Wencławek

Spięty

fot. Łukasz Bieniecki

Joanna Bator

(ur. 1968 w Wałbrzychu) – pisarka, kulturoznawczyni, autorka powieści, esejów i prac naukowych, jedna z najważniejszych współczesnych polskich autorek. W swojej twórczości podejmuje tematy tożsamości, pamięci, rodzinnych historii i miejsca Polski we współczesnym świecie. Jej charakterystyczny styl łączy realizm z elementami symbolicznymi, baśniowymi i onirycznymi, a inspiracje czerpie m.in. z historii Dolnego Śląska, własnych doświadczeń i podróży.

Do jej najważniejszych książek należą „Piaskowa Góra”, „Chmurdalia” i „Ciemno, prawie noc”. Za tę ostatnią otrzymała w 2013 roku Literacką Nagrodę Nike. „Japoński wachlarz” został uhonorowany Nagrodą im. Beaty Pawlak, przekład „Piaskowej Góry” znalazł się w finale Międzynarodowej Niemieckiej Nagrody Literackiej, a „Chmurdalia” zdobyła szwajcarską Spycher Prize. W 2024 roku pisarka otrzymała Austriacką Nagrodę Państwową dla Twórców Literatury Europejskiej.

fot. Magda Hueckel

Maja Ostaszewska

(ur. 1972) polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna oraz działaczka społeczna, która łączy działalność artystyczną z obroną praw kobiet. Laureatka m.in. dwóch Orłów za role w filmach „Jack Strong” i „Body/Ciało”. Na co dzień wspiera wegetariański i buddaistyczny life style.

Robert Więckiewicz

(ur. 1967 w Nowej Rudzie) – aktor filmowy i teatralny. 

Ukończył technikum budowlane w Legnicy, jest absolwentem Wydziału Aktorskiego we Wrocławiu PWST w Krakowie. W profesjonalnym teatrze zadebiutował w 1991 w adaptacji scenicznej Ani z Zielonego Wzgórza Lucy Maud Montgomery w reżyserii Jana Szurmieja w Teatrze Polskim we Wrocławiu. Był etatowym aktorem Teatru Polskiego w Poznaniu i Teatru Rozmaitości w Warszawie. Wystąpił m.in. w adaptacji Edmonda Davida Mameta (1996) autorstwa Lecha Raczaka, Hamlecie Williama Shakespeare’a (1999) i Bachanatkach Eurypidesa (2001) w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego. Współpracował z Teatrem Montownia, Teatrem Narodowym, występował także w produkcjach Teatru Telewizji. 

W produkcjach filmowych debiutował na początku lat 90. Zagrał główne role w filmach Świadek koronny i Wszystko będzie dobrze, za które otrzymał nagrodę dla najlepszego pierwszoplanowego aktora na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w 2007 roku. W kolejnych latach zagrał w nagradzanych i nominowanych do różnych nagród produkcjach: Ile waży koń trojański?, Lejdis, Dom zły, Różyczka i Pod Mocnym Aniołem.W 2011 został obsadzony jako główny bohater W ciemności Agnieszki Holland, filmu nominowanego do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego. W 2013 zagrał Lecha Wałęsę w filmie Wałęsa. Człowiek z nadziei Andrzeja Wajdy, a w 2021 Czesława Kiszczaka w produkcji Żeby nie było śladów Jana P. Matuszyńskiego.

Czterokrotny laureat Polskiej Nagrody Filmowej.

fot. Jerzy Wypych

Anda Rottenberg, Mirosław Bałka

Anda Rottenberg (ur. 1944) – historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka wystaw, pisarka, organizatorka polskiego życia artystycznego. Badania naukowe w Instytucie Sztuki PAN (1973-1986), dyrektorka Narodowej Galerii Sztuki Zachęta (1993-2001). Współzałożycielka niezależnej Fundacji Egit (1986), Ośrodka Sztuki Współczesnej Fundacji Batorego (1992) i Fundacji Instytut Promocji Sztuki (1998). Ma w swoim dorobku wiele tekstów o sztuce, publikowanych w kilkunastu językach. Była kuratorką licznych wystaw promujących polską sztukę w kraju i za granicą (w tym na biennale w Wenecji i Săo Paulo), a także wystaw problemowych i międzynarodowych od Niemiec i Rosji po USA i Koreę Południową. Wyjątkowym zainteresowaniem publiczności cieszyły się jej ekspozycje: Europa nieznana, Kraków (pod auspicjami UNESCO), 1991, Gdzie jest brat twój Abel (Zachęta, Warszawa 1995), Szare w kolorze 1956–1970 (Zachęta, Warszawa 2000), Warszawa–Moskwa/Moskwa–Warszawa 1900–2000 (Zachęta, Warszawa 2004 –Tretiakowskaja Galeria, Moskwa 2005), Obok. Polska-Niemcy. 1000 lat historii w sztuce (Gropius Bau, Berlin, 2011), Postęp i higiena (Zachęta, Warszawa, 2014), Perspektywa wieku dojrzewania (Muzeum Śląskie, Katowice 2018, OM Museum, Wilno 2021). Autorka powieści Proszę bardzo (2009; 2021), książki Sztuka w Polsce 1945-2005 (2005), zbioru esejów Przeciąg (2009) i Rozrzut (2023), szkiców o artystach polskich Zbliżenia (2020), Trudny wiek (2025), Kosmos. Rozmowy teksty przyjaźń, (2025), – wspólnie z Mirosławem Bałką; dzienników: Berlińska depresja (2017), Lista (2019) i Schyłek (2024); książki poświęconej postaci Haralda Szeemanna From Poland with Love (2019; 2021) oraz książki kucharskiej Kuchnia towarzyska i uczuciowa (2022). Prowadzi z Anną Wacławik cykliczną, cotygodniową audycję Andymateria w radiu Tok FM oraz dział kultury w miesięczniku „Vogue”.

 

Mirosław Bałka urodził się w 1958 roku w Warszawie. Mieszka i pracuje w Otwocku oraz Olivie. Rzeźbiarz, zajmuje się również rysunkiem i filmem eksperymentalnym. W 1985 roku ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie prowadzi Międzywydziałowe Studio Działań. Profesor nominowany przez Prezydenta RP w 2012 roku. Otrzymał Stypendium Miesa van der Rohe przyznawane przez Kunstmuseen w Krefeld. Jest członkiem Akademie der Künste w Berlinie.

Brał udział w ważnych wystawach międzynarodowych m.in.: Biennale w Wenecji (1990, 2003, 2005, 2013; w 1993 reprezentował Polskę), documenta 9 w Kassel (1992), Biennale w Sydney (1992, 2006), The Carnegie International w Pittsburghu (1995), Biennale w São Paulo (1998), Biennale w Liverpoolu (1999), Biennale w Santa Fe (2006). W 2009 roku zrealizował projekt How It Is w Turbine Hall, Tate Modern w Londynie. Jest autorem pomnika ofiar katastrofy promu Estonia w Sztokholmie (1998) a także realizacji przestrzennych, m.in. AUSCHWITZWIELICZKA, Kraków (2010) oraz HEAL, University of California, San Francisco (2009). W 2015 roku stworzył scenografię do opery Pawła Mykietyna Czarodziejska góra. W 2012 roku ukazał się zapis rozmów Mirosława Bałki z Zygmuntem Baumanem. Brał udział w wielu dyskusjach panelowych, m.in. Julianem Heynen, Andą Rottenberg, Kasią Redzisz, Anją Rubik, Josephem Rykwertem i Vicente Todoli.

W latach 1986–1989 razem z Mirosławem Filonikiem i Markiem Kijewskim tworzył grupę artystyczną Świadomość Neue Bieremiennost.

W 2015 roku wystawą Nerw. Konstrukcja w Muzeum Sztuki w Łodzi Bałka zainicjował cykl trzech dużych wystaw indywidualnych. Ich celem była próba retrospektywnego spojrzenia na dotychczasowy, ponad trzydziestoletni okres pracy twórczej. Kolejne wystawy odbyły się w roku 2017: CROSSOVER/S w Pirelli Hangar Bicocca w Mediolanie oraz DIE SPUREN w Museum Morsbroich w Leverkusen.

Wybrane wystawy indywidualne: Freud Museum, Londyn (2014); Centrum Sztuki Współczesnej, Vinzavod, Moskwa (2013); Akademie der Künste, Berlin; Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa (obie 2011); Museo Reina Sofía, Madryt; Staatliche Kunsthalle Karlsruhe (obie 2010); Museu de Arte de São Paulo, Museu de Arte Moderna Rio de Janeiro (obie 2007); Kunstsammlung Nordrhein Westfalen K21, Düsseldorf (2006); Museum of Contemporary Art, Strasburg (2004); Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa; SMAK, Gandawa (obie 2001); National Museum of Art, Osaka (2000); Museu Serralves, Porto (1998); Museet for Samtidskunst, Oslo (1997); Tate Gallery, Londyn (1995); The Lannan Foundation, Los Angeles (1994); Van Abbemuseum, Eindhoven; Renaissance Society – University of Chicago (obie 1992).

Jego prace znajdują się w najważniejszych kolekcjach muzealnych na świecie, m.in.: Tate Modern, Londyn; Van Abbemuseum, Eindhoven; MOCA, Los Angeles; SFMOMA, San Francisco; MOMA, Nowy Jork; Hirshhorn Museum, Waszyngton; The Art Institute of Chicago; The Carnegie Museum of Art, Pittsburgh; Museu Serralves, Porto; Moderna Museet, Sztokholm; Kiasma, Helsinki; Kröller-Müller Museum, Otterlo; EMST The National Museum of Art, Ateny; The National Museum of Art, Osaka; The Israel Museum, Jerozolima; Tel Aviv Museum of Art; Collection Lambert, Awinion; Middelheimmuseum, Antwerpia; Fundación Botín, Santander; Museum of Contemporary Art, Zagrzeb. W Polsce m.in.: Muzeum Sztuki w Łodzi; Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa; Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie; Muzeum Narodowe we Wrocławiu, MOCAK, Kraków; Galeria Labirynt, Lublin; Galeria Arsenał, Białystok; IVAM, Walencja; Museum Narodowe w Warszawie.

Andrzej Seweryn

Maciej Stuhr

Mariusz Szczygieł

 (ur. 1966) – reporter, felietonista, pisarz. 

Oprócz Hanny Krall najczęściej przekładany z żyjących polskich reporterów; jego książki zostały wydane w 21 krajach. Za Gottland zdobył Europejską Nagrodę Literacką 2009, a w Polsce Nike Czytelników. Zdobywca tytułu Dziennikarz Roku 2013 w konkursie Grand Press. Debiutował w wieku 16 lat w tygodniku „Na przełaj”. W latach 90. znany z prowadzenia talk show „Na każdy temat”. Czechofil, autor kilku bestsellerowych książek o Czechach (Gottland, Zrób sobie raj, Laska nebeska). Autor monumentalnej, trzytomowej antologii polskiego reportażu XX wieku 100/XX. Za książkę reporterską Nie ma zdobył literacką nagrodę Nike, oraz Nike czytelników. Laureat nagrody Nike 25-lecia.

Prowadzi autorskie zajęcia w Polskiej Szkole Reportażu. Prezes Fundacji Instytut Reportażu, która prowadzi księgarnio-kawiarnię Wrzenie świata oraz wydawnictwo książkowe Dowody.

fot. Jerzy Wypych | Fundacja Olgi Tokarczuk

Joanna Kuciel-Frydryszak

– absolwentka polonistyki na Uniwersytecie Wrocławskim, pisarka i dziennikarka; debiutowała jako reporterka Polskiego Radia, najdłużej związana była
z wrocławską prasą.

Autorka biografii Antoniego Słonimskiego "Słonimski. Heretyk na ambonie" i Kazimiery Iłłakowiczówny "Iłła", a także bestsellerowych reportaży historycznych "Służące do wszystkiego" i "Chłopki. Opowieść o naszych babkach". Ostatnia książka wywołała społeczny rezonans, stając się jedną z najpopularniejszych książek 25-lecia i osiągając rekordowy nakład. Zdobyła szereg nagród, m.in. Teresy Torańskiej, O'lśnienia Onetu, dwie statuetki Bestsellerów Emipku, tytuł Mądra Książka Roku, nominację do Nike i i nagrody Ryszarda Kapuścińskiego.

Mieszka we Wrocławiu. Należy do stowarzyszenia zawodowego pisarzy Unia Literacka.

fot. Łukasz Rajchert



Natalia de Barbaro

– psycholożka, autorka książki Czuła Przewodniczka, Przędza oraz zbioru wierszy Krwawnik, mniszek, ułudka. Prowadzi autorskie warsztaty Własny Pokój , Dzikie Dziewczynki oraz Czułe Struny. Jej książka Czuła Przewodniczka wydana pod koniec lutego 2021 roku została bestsellerem roku EMPIK w kategorii Rozwój Osobisty i będzie wydana w dziewięciu krajach (Brazylia, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Hiszpania, Litwa, Słowacja, Portugalia, Niemcy). Laureatka wielu nagród.

fot. Tatiana Laurencja-Jachyra



Michał Rusinek

– urodził się w 1972 roku w Krakowie i nadal tam mieszka. Jest profesorem w Katedrze Teorii Komunikacji na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie prowadzi zajęcia z retoryki, teorii pisania, teorii przekładu i creative writing. Bywa tłumaczem z języka angielskiego, zdarza mu się pisywać książki dla dzieci i dorosłych oraz układać wierszyki czy teksty piosenek. Pisuje felietony o książkach i języku. Jest członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, Rady Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk i Polskiego PEN Clubu. Był sekretarzem Wisławy Szymborskiej, obecnie prowadzi jej Fundację.

fot. Jerzy Wypych | Fundacja Olgi Tokarczuk

Adam Wajrak

– jest dziennikarzem Gazety Wyborczej niemll od początku jej istnienia. Zajmuje się tematyką przyrodniczą. Od 1999 roku mieszka w Teremiskach, wiosce położonej w Puszczy Białowieskiej, skąd pochodzą jego liczne korespondencje przyrodnicze.W 2006 roku zainicjował zbieranie podpisów pod petycją w sprawie obrony Doliny Rospudy, za cykl artykułów na ten temat otrzymał w 2007 roku Nagrodę im. Andrzeja Woyciechowskiego za najlepszy materiał dziennikarski, który wpłynął istotnie na życie Polaków. Jest również laureatem Nagrody Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich za tekst specjalistyczny (1998), otrzymał ponadto wyróżnienie Bohatera Europy przyznawane co roku przez amerykański tygodnik „Time” za obronę środowiska naturalnego (2005). Autor książek: „(Za)piski Wajraka” (1995), „Kuna za kaloryferem, czyli nasze przygody ze zwierzętami” – wraz z żoną Nurią Selvą Fernandez,  „Wielka księga prawdziwych tropicieli”, „To zwierzę mnie bierze”, „Zwierzaki Wajraka” i „Wilki”, „Na północ. Jak pokochałem Arktykę”. serii przyrodniczych komiksów dla dzieci  „Umarły Las”, „Nieumarły Las” i „Zew Padliny” oraz nowej serii „Detektyw Wróbel” –  wspólnie z Tomaszem Samojlikiem, powieści dla dzieci „Lolek” (seria Zwierzaki).  Wziął udział w książkowym projekcie  charytatywnym „Wszystkie kolory świata” pisząc opowiadanie pt. „Pan Iglicznia”.

Prowadził w TVP2 program „Wajrak na tropie”, uruchomił autorski kanał na youtube „Tropem Wajraka”. Poza podglądaniem zwierząt w Polsce, uwielbia wyprawy polarne.

fot. Michał Żuberek



Sylwia Chutnik

– urodzona w 1979 roku w Warszawie. Doktor nauk humanistycznych. Z wykształcenia kulturoznawczyni, absolwentka Gender Studies na UW oraz Studiów Polsko-Żydowskich IBL PAN. Pisarka, publicystka, działaczka społeczna i promotorka literatury. Członkini Stowarzyszenia Unia Literacka. Kuratorka festiwali i inicjatyw literackich (Międzynarodowy Festiwal Literacki Apostrof, Kawiarnia Literacka OFF Festival, dyskusje i spotkania autorskie). Wykładowczyni Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu SWPS oraz w szkole pisania Maszyna do Pisania. Felietonistka ,,Polityki", "Czasu Literatury" i wielu portali internetowych. Współprowadziła programy literackie „Cappuccino z książką” i „Zapomniani - odzyskani” w TVP Kultura oraz „Barłóg literacki”. Jej teksty ukazały się w książkach zbiorowych oraz w wielu katalogach do wystaw sztuki współczesnej i programach teatralnych (między innymi Teatru Wielkiego - Opery Narodowej, Galeria Bunkier Sztuki, Muzeum Nobla w Sztokholmie). Publikuje gościnnie na łamach prasy polskiej i zagranicznej. Jej teksty naukowe znalazły się w ponad 25 opracowaniach i książkach zbiorowych. Stypendystka Homines Urbani 2008, Instytutu Books from Lithuania 2009, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2010, Miasta Stołecznego Warszawy 2010, Instytutu Goethego 2010. Laureatka nagród literackich i społecznych. Zasiada między innymi w Kapitule Nagrody im. Olgi Rok, Kapitule Obywatelskiej Naukowych Nagród "Polityki" oraz w Radzie Fundacji Feminoteka. Była wokalistką punkowego zespołu Zimny Maj. Prowadzi podcast Radio Sylwia i Elgiebete TV.

Jaroslav Rudiš

czeski pisarz, dziennikarz, scenarzysta i autor komiksów. Laureat licznych nagród literackich, z wykształcenia germanista i historyk. Debiutował w 2002 r. powieścią Nebe pod Berlínem (pol. Niebo pod Berlinem, 2007), w ciągu ostatnich kilku lat w Polsce ukazały się przekłady jego  Ostatniej podróży Winterberga (2021), Trieste Centrale (2023), Stacja Europa Centralna (2023), 

Boże Narodzenie w Pradze (2024) i  Przez noc (2025). Pisze o Europie Środkowej, jej wspólnej historii, traumie, ważnych dla niej wydarzeniach. Przez wiele lat mieszkał na pograniczu polsko-czeskim. Wspólnie z rysownikiem Jaromírem 99 stworzył postać Aloisa Nebla – kolejarza z czesko-polsko-niemieckiego pogranicza, którego czytelnicy mieli szansę poznać dzięki powieści graficznej (pol. Alois Nebel, Zin Zin Press, 2007) Okazjonalnie występuje z zespołami muzycznymi U-Bahn i The Bombers.  Tworzy literacki kabaret EKG w Praskim Teatrze Archa.



Grzegorz Kasdepke

– autor bestellerów, które trafiły na listę lektur szkolnych, zarówno obowiązkowych i uzupełniających (Detektyw Pozytywka, Co to znaczy, Mity dla dzieci, Wielka Księga Uczuć, Kacperiada) - za swoją twórczość został uhonorowany między innymi tytułami Ambasadora Polszczyzny oraz Kawalera Orderu Uśmiechu.

Magdalena Środa

– dr hab., profesor, pracuje w Zakładzie Etyki Instytutu Filozofii UW, zajmuje się historią idei etycznych, etyką stosowaną, filozofią polityczną i problematyką kobiecą. Jest autorką wielu książek, m.in.: „Idea godności w historii i etyce” (1993), „Indywidualizm i jego krytycy. Współczesne spory między liberałami, komunitarianami i feministkami na temat podmiotu, wspólnoty i płci” (2003), „Kobiety i władza” (2009), „Etyka dla myślących (2010)”, „O gender i innych potworach” (2014), „Obcy, inny, wykluczony” (2020). Obecnie pracuje nad książką poświęconą moralności życia publicznego.

Anna Bikont

Anna Bikont – dziennikarka, reporterka, z wykształcenia psycholożka. Od pierwszego do ostatniego numeru w „Tygodniku Mazowsze”, piśmie podziemnej Solidarności. W 1989 roku współtworzyła „Gazetę Wyborczą. Autorka setek artykułów i kilkunastu książek, w tym My z Jedwabnego (2004, m.in. Europejska Nagroda Książkowa i amerykańska National Jewish Book Award dla książki o tematyce Holocaustu), Sendlerowa. W ukryciu (2017, m.in. Nagroda im. Ryszarda Kapuścińskiego), Cena. W poszukiwaniu żydowskich dzieci po wojnie (2022, nagroda Newsweeka, finalistka Nagrody im. Kapuścińskiego, finalistka Nagrody Nike). W 2017 r. otrzymała doktorat honoris causa Uniwersytetu w Göteborgu. Jej ostania książka Nie koniec nie początek. Powojenne losy polskich Żydów ukazała się w 2025 roku w Wydawnictwie Czarne we współpracy z Muzeum POLIN i jest w piątce finalistów nagrody Kapuścińskiego.

fot. Mateusz Skwarczek | Agencja Gazeta

Adam Michnik

– ur. w 1946 roku, redaktor naczelny Gazety Wyborczej, historyk, eseista, publicysta polityczny. W latach 1968-1989 jeden z czołowych organizatorów nielegalnej, demokratycznej opozycji, członek Komitetu Obrony Robotników. Od 1964 roku studiował na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Dwukrotnie zawieszony, a po Wydarzeniach Marcowych 1968 roku relegowany z uczelni i skazany na trzy lata więzienia. Ukończył studia na Wydziale Historii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 70-tych działał w licznych organizacjach opozycyjnych i brał udział w wydawaniu wielu pism drugiego obiegu. W latach 80-tych dwukrotnie aresztowany za działania przeciwko PZPR i zwalniany na mocy amnestii. Uczestnik obrad Okrągłego Stołu w 1989, członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Uhonorowany licznymi odznaczeniami i tytułami doktora honoris causa. Odznaczony orderem Orła Białego. Autor wielu głośnych publikacji i artykułów w czasopismach z całego świata.

fot. Mateusz Skwarczek / Agencja Wyborcza

Stanisław Obirek i Artur Nowak

Stanisław Obirek

Prof. zw. dr hab. Stanisław Obirek (ur. 1956 r.) wykłada w Uniwersytecie Warszawskim w Ośrodku Studiów Amerykańskich. Studiował filologię polską w Uniwersytecie Jagiellońskim, filozofię i teologię w Neapolu i w Rzymie na Uniwersytecie Gregoriańskim. W 1997 r. habilitował się na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 2002 r. wydał antologię tekstów „Co nas łączy? Dialog z niewierzącymi”, w 2006 „Religia – schronienie czy więzienie?”, w 2008 „Obrzeża katolicyzmu”, w 2009 r. „Catholicism as a Cultural Phenomenon in the Time of Globalization: A Polish Perspective”, w 2010 r. „Uskrzydlony umysł. Antropologia słowa Waltera Onga”, w 2011 „Umysł wyzwolony. W poszukiwaniu dojrzałego katolicyzmu”, razem z Zygmuntem Baumanem w 2013 „O Bogu i człowieku. Rozmowy” i „On the World and Ourselves” w 2015, „Polak katolik?” w 2015, razem z Arturem Nowakiem w 2020 „Wąska ścieżka. Dlaczego odszedłem z Kościoła”, razem z Zygmuntem Baumanem (pośmiertnie) w 2020 „O świecie i sobie samych”, razem z Arno Tausch „Global Catholicism, Tolerance and the Open Society. An Empirical Study of the Value Systems of Roman Catholics”, 2020, „Polak katolik po przejściach” (II rozszerzone wydanie „Polaka katolika?”), razem z Arturem Nowakiem w 2021 „Gomora. Władza, strach i pieniądze w polskim Kościele”, w 2022 „Babilon. Kryminalna historia kościoła”, w 2025 „Gehenna. Kościelna okupacja Polski” i „Antysemickie chrześcijaństwo”, a w 2024 samodzielnie „Wiara dobra, niewiara dobra. Eseje z antropologii myśli postsekularnej”. Bada miejsce religii we współczesnej kulturze, interesuje się dialogiem międzyreligijnym, konsekwencjami Holokaustu i możliwościami przezwyciężenia konfliktów religijnych, cywilizacyjnych i kulturowych. Uwielbia psy, długie spacery, jazz i muzykę klasyczną.

 

Artur Nowak (ur. 1974) – publicysta, pisarz, adwokat. Współautor bestsellerowych reportaży „Babilon. Kryminalna historia Kościoła”, „Gomora. Władza, strach i pieniądze w polskim Kościele”, " Antysemickie chrześcijaństwo"  (wszystkich wraz ze Stanisławem Obirkiem), „Kryminalna historia Watykanu” (wraz z Arkadiuszem Stempinem)  ; "Chrześcijaństwo. Amoralna religia" (wraz z Ireneuszem Ziemińskim) i towarzyszących tym publikacjom, nagradzanych i popularnych podcastów, między innymi bestsellerem empiku. Autor wielu przełomowych książek o problemach Kościoła, m.in. "Plebania"i "Zakrystia". Centralna postać dokumentu braci Sekielskich „Tylko nie mów nikomu”. 2021 roku na kanale Sekielski Brothers Studio prowadzi autorski podcast „Wysłuchanie”.

Wojciech Tochman

Wojciech Tochman – reporter, pisarz związany z Wydawnictwem Literackim, autor kilku książek przełożonych na kilkanaście języków. Trzykrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike. Wolontariusz ukraińskiej organizacji 12 Stróżów, która z obszarów walk ewakuuje zwierzęta. O zwierzętach – ofiarach wojny i ludziach, którzy je ratują opowiada jego najnowszy reportaż „Delfiny i Belzebub” (premiera książki w Polsce i w Ukrainie w maju 2026).

fot. Jerzy Wypych | Fundacja Olgi Tokarczuk

Katarzyna Kasia i Grzegorz Markowski

Katarzyna Kasia – doktorka, filozofka, publicystka. Stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej na Uniwersytecie w Princeton (USA). Pracuje w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na Wydziale Badań Artystycznych i Studiów Kuratorskich. Autorka esejów i książek, tłumaczka tekstów włoskich filozofów. Członkini grupy eksperckiej Team Europe Direct i kolektywu artystycznego Kanał Polska. Współtwórczyni i prowadząca programów „Kwiatki polskie” i „Kwiatki polskie w niedzielę” w TVP info i TVP2. Z Grzegorzem Markowskim współprowadzi czwartkowe poranki w Radiu Nowy Świat, współtworzy podcasty „Poszukiwacze politycznego złota” i „Filozofia jest dla dziewczyn”. Pisze felietony dla tygodnika „Newsweek Polska” i miesięczni- ka „Pani”. Warszawianka roku 2023, w 2024 roku wyróżniona nagrodą im. Mariusza Waltera w kategorii osobowość medialna, Mistrzyni Mowy Polskiej.

Grzegorz Markowski – absolwent Wydziału Socjologii i Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Ekspert w dziedzinie brand consultingu oraz komunikacji marketingowej i społecznej. Zdobywca tytułu Mistrza Mowy Polskiej. Współtwórca satyrycznego spektaklu teatralnego Kanał Polska, w którym występuje do dziś na scenie teatru Komedia w Warszawie. Współautor – wraz z dr. Katarzyną Kasią - książki Siedem życzeń. Rozmowy o źródłach nadziei. Współtwórca i prowadzący programów „Kwiatki Polskie” i „Kwiatki Polskie w niedzielę” nadawanych w TVP Info i TVP2.

 

fot. Jerzy Wypych | Fundacja Olgi Tokarczuk

Radek Rak

Radek Rak – pisarz i lekarz weterynarii. Za powieść "Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli" (Powergraph 2019) otrzymał Nagrodę Nike, Nagrodę im. Janusza A. Zajdla, Nagrodę Jerzego Żuławskiego, Nagrodę Nowej Fantastyki oraz European Science Fiction Society Award w kategorii Best Written Work of Fiction. Autor trylogii „Agla” („Alef” 2022, „Aurora” 2023, „Abraxas” 2025, wszystkie wydane nakładem wydawnictwa Powergraph), a także autor libretta do opery „Baśń o sercu”, nominowanej do Nagrody Fryderyk. Napisał też grę paragrafową „Dunder albo kot z zaświatu” (Muduko 2024) oraz powieść dla dzieci „Maja i czas motyli” (Powergraph 2026). Lubi razem z żoną przeobrażać gąsienice w motyle.

fot. Piotr Tolloczko

Adam Mirek

Doktor inżynierii biomedycznej, popularyzator nauki, autor bestsellerowych książek i założyciel Fundacji Poznawczej. Od 2021 roku aktywnie działa w mediach społecznościowych – jego profil na TikToku śledzi ponad 1,3 miliona użytkowników, treści edukacyjne publikuje także na Instagramie i YouTubie. Jako jedyny Polak trafił na globalną listę TikToka najbardziej angażujących twórców popularyzujących wiedzę. Z pasją opowiada o biologii, chemii i medycynie. Jego misją jest pokazanie, że każdy może zakochać się w nauce lub przynajmniej pomyśleć, że nie jest wcale taka zła. Młodzi kochają go za energię i humor, starsi za wykształcenie zdobyte w Polsce i we Francji.

Ula Zajączkowska

Urszula Zajączkowska – botaniczka, poetka, profesorka w Zakładzie Botaniki Leśnej SGGW. Bada ruch i regenerację roślin, łączy naukę z filmem i literaturą. Autorka instalacji Przednówek (Expo 2025, Osaka), filmu Metamorphosis of Plants oraz książek np. minimum, Patyki, badyle, Piach. Laureatka Nagrody Fundacji Kościelskich. Publikuje w „Dwutygodniku”.

fot. Jerzy Wypych | Fundacja Olgi Tokarczuk

Izabela Dłużyk

Izabela Dłużyk urodziła się 7 maja 1989 roku w Gdańsku. Od urodzenia jest osobą niewidomą. Jak sama przyznaje, może właśnie to wykształciło u niej szczególną wrażliwość na dźwięk. Już w dzieciństwie zaczęła przejawiać zainteresowanie przyrodą, zwłaszcza ptakami i ich głosami. Stopniowe poznawanie dźwiękowego bogactwa natury wkrótce przerodziło się w pasję nagrywania nie tylko ptaków, lecz także innych zwierząt i odgłosów przyrody, która towarzyszy Izabeli do dziś. Podczas studiów wyższych, po latach nagrywania o charakterze wyłącznie amatorskim, Izabela rozpoczęła pracę na w pełni profesjonalnym sprzęcie, z wykorzystaniem mikrofonu specjalnie dostosowanego do rejestrowania odgłosów przyrody. Jednocześnie ukończyła anglistykę i rusycystykę na Uniwersytecie Gdańskim, na którym w roku 2023 obroniła pracę doktorską pt. „Symbolizm dźwiękowy w polskiej, rosyjskiej, brytyjskiej i hiszpańskiej literaturze dziecięcej. Głosy ptaków”.

Współpracuje głównie z australijskim wydawnictwem „Listening Earth”, polskim wydawnictwem „Soliton” oraz słowackim wydawnictwem „LOM”. Koncentruje się raczej na ukazywaniu dźwiękowego uroku przyrody polskiej, jednak ma w swoim dorobku również nagrania z rezerwatu Tambopata w Peru oraz z rezerwatu Ulu Muda w Malezji.

Jak sama mówi, „nagrywająć przyrodę usiłuję uchwycić jej piękno,jej subtelną muzykę I delikatny głos. Usiłuję zrozumieć jej tajemnicę:tajemnicę życia –tego nieopisanego skarbu, który dzielimy ze wszystkimi stworzeniami, tajemnicę ulotnych chwil, smutku i nadziei, które przynoszą nam zmieniające się pory roku... Jestem wdzięczna przyrodzie za to wszystko, czego mnie ze swojej mądrości nauczyła, dlatego bardzo się cieszę, że dzięki moim nagraniom mogę chociaż w niewielkim stopniu dzielić się jej pięknem”.

 

fot. Duco Tellegen



Karolina Kuszlewicz

– adwokatka i założycielka Kancelarii nad Wisłą. Od 13 lat występuje w procesach sądowych w obronie zwierząt i przyrody: karpi, gawronów, mew, saren, niedźwiedzi, wilków, rysi, krokodyli, psów, kotów, świń, Wisły, Puszczy Karpackiej i innych. Autorka prawniczych książek poświęconych ochronie zwierząt oraz wykładowczyni na aplikacji adwokackiej w Warszawie oraz na Uniwersytecie Warszawskim. Przewodnicząca ds. Zwierząt w Polskim Towarzystwie Etycznym. Prowadzi działalność edukacyjną pod nazwą „Kuszlewicz w imieniu”, w ramach której upowszechnia wiedzę o prawie ochrony zwierząt.

fot. Cezary Kowalski

Karolina Ćwiek-Rogalska

Karolina Ćwiek-Rogalska – Doktorka habilitowana kulturoznawstwa, antropolożka i bohemistka. Profesorka w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Laureatka Nagrody Naukowej „Polityki” oraz Narodowego Centrum Nauki. Stypendystka Fundacji na rzecz Nauki Polskiej i Programu Fulbrighta, ma za sobą pobyty naukowe m.in. na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles, Uniwersytecie w Cambridge, Imre Kertész Kolleg w Jenie i Uniwersytecie Karola w Pradze. Doktorat napisała o niewielkiej czeskiej gminie na północnym zachodzie Czech, z której Czesi wysiedlili „swoich” Niemców – z badań powstała monografia Zapamiętane w krajobrazie. Od 2022 roku kieruje grantem Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych: wraz z zespołem śledzi powstawanie nowych kultur na terenach postprzesiedleniowych w Polsce, Czechach i Słowacji. Ziemie to podsumowanie kilkunastu lat jej badań nad pamięcią „Ziem Odzyskanych”.

 

fot. Leszek Zych / Polityka

Andreas Kossert

Andreas Kossert, urodzony w 1970 roku, studiował historię, slawistykę i nauki polityczne. Doktor historii, pracował w Niemieckim Instytucie Historycznym w Warszawie, a od 2010 roku mieszka w Berlinie, gdzie działa jako historyk i autor. Jego książki poświęcone Mazurom (2001) i Prusom Wschodnim (2005) spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem. Ostatnio opublikował bestseller Zimna ojczyzna. Historia niemieckich wypędzonych po 1945 roku (2008), Prusy Wschodnie. Historia pewnego krajobrazu historycznego (2014) oraz Ucieczka. Historia ludzkości (2020). Za swoją twórczość otrzymał Nagrodę Literacką im. Georga Dehia (2008), Nagrodę NDR Kultur dla najlepszej książki non-fiction (2020) oraz nagrodę „Książka Polityczna Roku” Fundacji Friedricha Eberta (2021).

We wrześniu 2026 roku ukaże się jego nowa książka Elsas Welt – osobista opowieść o poszukiwaniu śladów rodzinnej historii autora w Łodzi.

Tomasz Grabowski

Tomasz Stawiszyński

Tomasz Stawiszyński – eseista, pisarz, filozof, autor bestsellerowych książek „Potyczki z Freudem. Mity, pokusy i pułapki psychoterapii”, „Co robić przed końcem świata”, „Ucieczka od bezradności”, „Misja Sowy. Tosia, Franek i sekrety filozofii”, „Spotkanie z Filozofią”, „Reguły na czas chaosu”, „Powrót fatum”, „Ćwiczenia z dysonansu” i „Czynnik alchemiczny” (premiera 20 maja 2026); twórca podcastu „Skądinąd” (www.patronite.pl/skadinad); stały felietonista „Tygodnika Powszechnego.

fot. Karolina Golis

Katarzyna Boni

Katarzyna Boni – pisarka i reporterka. Autorka książek non-ficton, m.in. Ganbare! Warsztaty umierania i Auroville. Miasto z marzeń, esejów i opowiadań, a także książki dla dzieci o oceanie i jego stworzeniach Ośmiornica Zośka. Pisze o traumie, żałobie i nadziei. Opisuje losy uchodźców wojennych, osób dotkniętych traumą po katastrofach naturalnych oraz tych, którzy znaleźli się w samym centrum kryzysu klimatycznego. Od kilku lat pisze o zmianach klimatu i o tym, jak wprowadza ją nas one w nową rzeczywistość. Jest autorką trzech książek non-fiction dla dorosłych, książki dla dzieci o oceanie i jego stworzeniach, wielu esejów oraz kilku opowiadań. Jej twórczość została wyróżniona kilkoma polskimi nagrodami i nominacjami oraz międzynarodowymi, w tym nagrodą European Press Prize 2025 za tekst „Matki na końcu świata”.

 

fot. Dominika Płońska

Marek Bieńczyk

Marek Bieńczyk (1956). Prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz literatury francuskiej (Milan Kundera, Emile Cioran, Roland Barthes, Marcel Proust i inni). Opublikował kilkanaście książek, wśród nich powieści („Terminal”, „Tworki”), książki łączące esej i prozę (m.in. „Melancholia. O tych, co nigdy nie odnajdą straty”, „Przezroczystość”, „Kontener”), zbiory esejów (m.in. „Oczy Dűrera”, „Jabłko Olgi, stopy Dawida”), książki dla dzieci-dorosłych (m.in. „Książę w cukierni”) oraz kroniki winiarskie. Za powieść „Tworki” otrzymał Paszport Polityki oraz nagrodę im. Reymonta (2000), za zbiór esejów „Książka Twarzy” nagrodę Nike, za książkę „Przezroczystość” nagrodę im. Andrzeja Siemka (2008); w roku 2023 otrzymał nagrodę im. Juliana Tuwima za całokształt twórczości.,  a w roku 2025 nagrodę Twórca Warszawski. Jego ostatnia publikacja „Rondo Wiatraczna” (2025) została uznana przez redakcję „Nowych Książek” za książkę roku.

fot. Krzysztof Dubiel

Antonina Tosiek

– badaczka XX-wiecznej diarystyki ludowej, poetka i krytyczka. Doktorantka ostatniego roku Szkoły Doktorskiej Nauk o Języku i Literaturze UAM. Laureatka Studenckiego Nobla w kategorii literatura i dziennikarstwo. Członkini redakcji naukowej kwartalnika „Czas Kultury”. Autorka książek storytelling (Biuro Literackie, 2021) oraz żertwy (Biuro Literackie, 2024). Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet, Czarne, 2025).

II nagroda w Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim „O liść konwalii” im. Zbigniewa Herberta (2018), wyróżnienie w XV Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. Michała Kajki (2019), nominacja do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius w kategorii debiut za Storytelling (2022), Nagroda im. Wisławy Szymborskiej za żertwy (2025), Nagroda Literacka m.st. Warszawy za żertwy (2025), nominacja do Poznańskiej Nagrody Literackiej za żertwy (2025), nominacja do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet (2026) oraz Nagroda Historyczna „Polityki” im. Mariana Turskiego za 2025 w kategorii prac popularnonaukowych za Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet.

fot. Adrian Wykrota

Adam Leszczyński

Adam Leszczyński — historyk, socjolog i dziennikarz. Profesor Uniwersytetu SWPS w Warszawie. Współzałożyciel portalu OKO.press oraz członek zespołu „Krytyki Politycznej”, wieloletni publicysta „Gazety Wyborczej” (2005-2017). Autor nagradzanych książek reporterskich — m.in. „Naznaczeni. Afryka i AIDS” (2003) oraz „Zbawcy mórz” (2013). Autor książek naukowych o historii społecznej PRL oraz o problemach modernizacji peryferyjnej („Skok w nowoczesność”, 2013) i polityce rozwojowej. Publikował m.in. w „Polityce”, „Newsweeku”, „Krytyce Politycznej” czy „Tygodniku Powszechnym”, a za granicą m.in. w „the Guardian” i „El Pais”. W 2017 roku nakładem Wydawnictwa W.A.B. ukazała się jego książka „No dno po prostu jest Polska. Dlaczego Polacy tak bardzo nie lubią swojego kraju i innych Polaków”.

Kacper Pobłocki

Kacper Pobłocki – antropolog społeczny, pisarz, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Jego książka Kapitalizm. Historia krótkiego trwania (2017) otrzymała Nagrodę „Economicus” dla najlepszej polskiej książki ekonomicznej roku, a Chamstwo (2021) znalazło się  w finale Nagrody im. Marcina Króla oraz w finale w Nagrody Literackiej „Nike".

 

fot. Mikołaj Starzyński

Kazimiera Szczuka 

(ur. 1966) krytyczka literacka, historyczka literatury, dziennikarka, prezenterka telewizyjna, nauczycielka akademicka oraz działaczka feministyczna. 

Jest absolwentką Uniwersytetu Warszawskiego, uczestniczyła w seminarium magisterskim prowadzonym przez Marię Janion. Publikowała w takich gazetach i czasopismach jak „Gazeta Wyborcza”, „Res Publica Nowa”, „Teksty Drugie”, „Zadra” oraz „Pismo Ośrodka Informacji Środowisk Kobiecych”. Została wykładowczynią gender studies w Instytucie Badań Literackich PAN oraz na wydziale reżyserii Akademii Teatralnej w Warszawie.

W swojej książce Milczenie owieczek postulowała o prawa do aborcji, antykoncepcji i edukacji seksualnej. W 2004 wraz z Krzysztofem Kłosińskim została prowadzącą program poświęcony książkom i literaturze pt. Wydanie II poprawione, za który otrzymała nagrodę PIK-owy Laur.

fot. Rafał Latoszek

Sylwia Czubkowska

Dziennikarka specjalizująca się w tematyce technologii, cyfryzacji i wpływu big techów na gospodarkę oraz społeczeństwo. Przez lata związana z czołowymi polskimi redakcjami, m.in. „Gazetą Wyborczą”, „Dziennikiem Gazetą Prawną” i „Przekrojem”. Twórczyni i wieloletnia redaktorka prowadząca magazynu Spider’s Web+, analizującego technologie w kontekście społecznym i biznesowym. 

Autorka książek reporterskich, w tym „Chińczycy trzymają nas mocno” oraz „Bóg techy”, poświęconych globalnym wpływom firm technologicznych. Laureatka licznych nagród dziennikarskich, w tym czterokrotna zdobywczyni nagrody Prezesa Urzędu Patentowego za publikacje o innowacjach. 

Współprowadzi popularny podcast „Techstorie” w TOK FM, gdzie komentuje najważniejsze zjawiska związane z technologią i sztuczną inteligencją. Jej praca koncentruje się na krytycznej analizie relacji między technologią, polityką i biznesem.

fot. Marek Wiśniewski



Adrian Bąk

Dziennikarz i reporter specjalizujący się w tematyce międzynarodowej oraz nowych technologii. Związany z Radiem 357 oraz projektem „Raport o stanie świata”, dla którego przygotowuje reportaże i analizy globalnych procesów społecznych i politycznych. 

Wcześniej przez wiele lat pracował w Polskim Radiu jako reporter i wydawca w redakcji międzynarodowej, realizując materiały z kraju i zagranicy. 

Jest gospodarzem podcastu „Raport o sztucznej inteligencji”, w którym porządkuje wiedzę o AI, analizuje jej wpływ na społeczeństwo i gospodarkę oraz konfrontuje najważniejsze mity i obawy związane z rozwojem tej technologii. 

Łączy warsztat reporterski z umiejętnością tłumaczenia złożonych zjawisk w sposób przystępny i osadzony w kontekście globalnych przemian.

 

fot. Grażyna Makara

 

Maciej Rudziński

Badacz sztucznej inteligencji i specjalista w dziedzinie neuronauki oraz neurokognitywistyki. Zajmuje się analizą interakcji człowieka z systemami AI oraz badaniami nad poznawczymi i emocjonalnymi aspektami relacji człowiek–technologia. 

W swojej pracy łączy perspektywę naukową z refleksją nad społecznymi konsekwencjami rozwoju AI. Występuje jako ekspert w mediach, komentując m.in. wpływ chatbotów i systemów AI na ludzkie emocje, relacje i procesy decyzyjne. 

Uczestniczy w projektach badawczych dotyczących „psychologii sztucznej inteligencji” oraz nowych form interakcji między człowiekiem a technologią, wskazując zarówno na potencjał, jak i ryzyka wynikające z rozwoju zaawansowanych systemów AI. 

Jego działalność koncentruje się na zrozumieniu, w jaki sposób AI nie tylko wspiera procesy biznesowe, ale również wpływa na sposób myślenia, komunikacji i funkcjonowania człowieka w świecie coraz silniej kształtowanym przez technologię. Łączy obszar technologii i medycyny.

fot. Mikołaj Starzyński

Marek Zieliński

dr hab. Marek Zieliński – Rektor Collegium Da Vinci w Poznaniu, naukowiec, dydaktyk i praktyk z wieloletnim doświadczeniem w łączeniu świata nauki z biznesem. W swojej pracy naukowej koncentruje się na relacjach biznesowych, które badał z perspektywy zaufania, dzielenia się wiedzą oraz adaptacji. Aktualnie jego badania dotyczą wykorzystywania nowych technologii w edukacji, szczególnie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji oraz ich wpływie na procesy uczenia się i nauczania.

Autor licznych publikacji naukowych dotyczących budowania więzi opartych na zaufaniu i wymianie wiedzy, relacji B2B oraz roli AI w kształtowaniu nowoczesnego modelu edukacji. Współautor raportów „AI w edukacji. Między zachwytem a namysłem” oraz „Polska edukacji w cieniu AI”. Inicjator projektu futurologicznego „PoznAI przyszłość: O umyśle i nauce”, poświęconego wizji edukacji przyszłości.

W swojej działalności promuje idee praktycznego podejścia do nauki oraz rozwijania kompetencji odpowiadających na dynamicznie zmieniające się potrzeby rynku pracy.



Dorota Kotas

Dorota Kotas jest pisarką, autorką Pustostanów (2019), książki nagrodzonej Nagrodą Literacką Gdynia w kategorii proza, Nagrodą Conrada za najlepszy debiut oraz nominacją do Nagrody im. Witolda Gombrowicza. Jest również autorką Cukrów (2021) i Czerwonego Młoteczka (2023). Mieszka w Warszawie.

fot. Paulina Kuszneruk

Helena Chmielewska-Szlajfer

Dr hab. Helena Chmielewska-Szlajfer jest socjolożką, Profesorem Akademii Leona Koźmińskiego i Visiting Fellow w London School of Economics and Political Science, doktorat z socjologii obroniła w The New School for Social Research, za który otrzymała Albert Salomon Memorial Award in Sociology, habilitację uzyskała w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Autorka m.in. (Not) Kidding: Politics in Online Tabloids (Brill, 2024; Haymarket 2025), Reshaping Poland’s Community after Communism: Ordinary Celebrations (Palgrave, 2019), Kazimierz Kelles-Krauz: Marksizm a socjologia (Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2014; wersja angielska Brill, 2018). Bada codzienne praktyki obywatelskie, politykę i media informacyjne w internecie, a także unikanie newsów i alternatywne źródła informacji.

 

fot. Kasia Bobula

Katarzyna Kwiatkowska-Moskalewicz

doktora historii i badaczka specjalizująca się w problematyce Europy Wschodniej. Pracuje w Instytucie Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza oraz Instytucie Studiów Politycznych PAN. Stypendystka Bekker NAWA w Katedrze Historii Europy Wschodniej na Uniwersytecie w Heidelbergu (2023–2024) oraz Wayne Vucinich Fellowship na Uniwersytecie Stanforda (2026). Laureatka m.in. grantu Narodowego Centrum Nauki oraz nagrody Pióro Nadziei Amnesty International. Tłumaczka z języków białoruskiego i rosyjskiego.

 

fot. Mateusz Skwarczek

Piotr Tarczyński

(ur. 1983 r.) – pisarz, tłumacz z języka angielskiego, amerykanista, politolog. Od 2020 roku prowadzi wspólnie z Łukaszem Pawłowskim Podkast amerykański – jeden z najpopularniejszych podcastów w Polsce. Teksty dotyczące relacji między kulturą popularną a polityką publikował m.in. w „Gazecie Wyborczej”, „Tygodniku Powszechnym” czy „Przekroju”. Współautor (z mężem, Jackiem Dehnelem) cyklu powieści kryminalnych osadzonych w realiach Krakowa z przełomu XIX i XX wieku, publikowanych pod pseudonimem Maryla Szymiczkowa. Mieszka w Berlinie.

fot. Albert Zawada

Edwin Bendyk

(ur. 1965)

– prezes zarządu Fundacji im. Stefana Batorego. Zawodowo dziennikarz i pisarz, publicysta tygodnika „Polityka”, zajmuje się tematyką cywilizacyjną oraz relacjami między nauką i techniką a polityką, gospodarką, kulturą, życiem społecznym. Autor wielu książek, w tym „Zatrutej studni” nominowanej do Nagrody Literackiej Nike w 2003 roku. W 2020 wydał „W Polsce, czyli wszędzie. Rzecz o upadku i przyszłości świata”. Kurator programu Miasto przyszłości/Laboratorium Wrocław podczas Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. Współorganizator Kongresu Kultury w 2016 roku, wraz z Irkiem Grinem kurator projektu Ex-centrum zainicjowanego przez Olgę Tokarczuk. Wykłada w Collegium Civitas i Graduate School for Social Research Polskiej Akademii Nauk. Członek Polskiego PEN-Clubu. Członek European Council on Foreign Relations.Prowadzi blog „Antymatrix”.

Jacek Dehnel

(ur. w 1980 r. w Gdańsku) – poeta, prozaik, tłumacz. Wydał m.in. dziesięć tomów poetyckich, przekłady (Larkin, James, Verdins, Fitzgerald, White, Coetzee), pięć powieści (Lala, Saturn, Matka Makryna, Krivoklat, Ale z naszymi umarłymi) i kilka tomów krótszych próz, a wspólnie z mężem, Piotrem Tarczyńskim – serię kryminałów o profesorowej Szczupaczyńskiej (pod pseudonimem Maryla Szymiczkowa). Laureat m.in. Nagrody Kościelskich (2005) i Paszportu Polityki (2006), był pięciokrotnie nominowany do nagrody Nike, trzykrotnie do Angelusa, raz do Nagrody Szymborskiej. Prowadzi bloga www.tajnydetektyw.blogspot.com i portal z kolekcją starej fotografii www.awers-rewers.pl. Mieszka w Berlinie.

Paweł Piotr Reszka

(ur. 1977)

Reporter, autor książek: „Diabeł i tabliczka czekolady” (2015), za którą zdobył Nagrodę im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki, i „Płuczki. Poszukiwacze żydowskiego złota” (2019), która znalazła się między innymi w finale Nagrody Literackiej Nike 2020, Nagrody Literackiej Gdynia 2020 i Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2020. W dorobku ma również zbiór reportaży „Białe płatki, złoty środek. Historie rodzinne” (2021). W czerwcu 2026 ukazała się jego najnowsza książka „W tym domu już nie straszy. Reportaże o Żydach, Polakach i fatum” (Wydawnictwo Agora).

Absolwent historii na Uniwersytecie im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz podyplomowych studiów dziennikarskich na Uniwersytecie Warszawskim.

Fot: Dawid Żuchowicz/Agencja Wyborcza.pl



Halszka Witkowska

Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego, suicydolog, konsultant kryzysowy, Prezes Fundacji Życie warte jest rozmowy, Wykładowca na Wydziale Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego, Pomysłodawczyni i koordynatorka pierwszego w Polsce serwisu edukacyjno-pomocowego dla osób w kryzysie samobójczym i ich bliskich www.zwjr.pl Jest członkiem Zespołu Roboczego ds. prewencji samobójstw i depresji przy Radzie ds. Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia. Wprowadzała Pierwszy w Polsce Krajowy Program Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym  realizowany przez Ministerstwo Zdrowia w którym była liderem aż 4 zadań w latach 2021-2025 w ramach Narodowego Programu Zdrowia.  Dyrektorka pierwszego w Polsce Instytutu Suicydologii na Uniwersytecie VIZJA,  Autorka książek „Samobójstwo w kulturze dzisiejszej. Listy samobójców jako gatunek wypowiedzi i fakt kulturowy” oraz wydanej w 2022 roku „Życie mimo wszystko. Rozmowy o samobójstwie”, a także współautorką wydanej w 2024 roku książki „Niewysłuchani. O śmierci samobójczej i tych którzy pozostali” oraz „Przywróceni do życia. Pokonać samobójstwo”(2025). A także współredaktorką monografii zbiorowej „Autodestrukcja. Sytuacje graniczne we współczesnej kulturze”  „Nikt nie chce umierać. Autodestrukcja w perspektywie kulturowej”, „Nie mam siły żyć! Autodestrukcja w kulturze” oraz „Poradnika dla moderatorów i administratorów serwisów internetowych”, a także poradnika „Interwencje po śmierci samobójczej – o znaczeniu i potrzebie działań postwencyjnych w szkole” oraz poradnik „Samouszkodzenia – zrozumieć aby zapobiec”. Współautorka standardów i rekomendacji dla mediów dotyczących bezpiecznego informowania o zachowaniach samobójczych, stworzonych w ramach Krajowego Programu Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym realizowanego przez Ministerstwo Zdrowia, a także współautorka rekomendacji z zakresu zapobiegania zachowaniom samobójczym dla osób duchownych. W 2024 roku uhonorowana nagrodą BohateON w kategorii „Osoba publiczna”, nominowana do tytułu Warszawianki roku (2024). Mówca na Tedex  Warsaw 2025. W 2025 roku odznaczona Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Ma na swoim koncie szereg publikacji naukowych z zakresu suicydologii, a także liczne wystąpienia na konferencjach oraz w mediach.

fot. Karol Paciorek

Monika Tadra

Monika Tadra – absolwentka Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Od 2020 roku prowadzi stronę internetową www.swiatspotkan.pl, gdzie zamieszcza zapisy rozmów z takimi osobami, jak Katarzyna Karpowicz, Agata Tuszyńska, Nula Stankiewicz, Joanna Heidtman, Marcin Kydryński czy Mikołaj Grynberg. Jej pierwsza książka To nie nasza wina(2023) to zapis jedenastu rozmów z dorosłymi wychowankami domów dziecka. Kolejną książkę Niewysłuchani. O śmierci samobójczej i tych, którzy pozostali (2024) napisała wspólnie z dr Halszką Witkowską. Zebrała w niej trzynaście opowieści o bólu, żalu i gniewie, a przede wszystkim poczuciu winy tych, którzy zostali po śmierci samobójczej bliskiej osoby. Współautorka, z Rafałem Tadrą, albumu z fotografią przyrodniczą Poezja barw Lubelszczyzny (2024). W 2025 roku, ponownie z dr Halszką Witkowską, napisała książkę Przywróceni do życia. Pokonać samobójstwo, której bohaterowie z cierpienia, samotności i bezsilności byli o krok od odebrania sobie życia.

Wierzy w moc słowa oraz sens podejmowania trudnych, ważnych społecznie tematów, a największe zainteresowanie wzbudza w niej człowiek.



Dominika Olejnik (Stewunia)

– udowadnia, że kuchnia wegańska może być smaczna, dostępna, prosta i ciekawa, czym przeczy powszechnie znanym prawom fizyki. Tworzy niesamowite przetwory, a kuchenne eksperymenty robi dla zaspokojenia ciekawości i kubków smakowych (dokładnie w tej kolejności!). Od kilku lat jest RODowitą Działkarką, a jej względy można sobie zaskarbić, pytając, czym są papryfiutki i cucamelony.

Grażyna Betlej-Furman

Urodzona w Międzyrzeczu Wielkopolski. Od 1970 mieszka w Ropkach, rodzinnej wsi na Łemkowszczyźnie. Studiowała w Krakowie wychowanie plastyczne (Uniwersytet Pedagogiczny) oraz ukończyła filologię ukraińską (Uniwersytet Jagieloński). 

Prowadzi gospodarstwo agroturystyczne Swystowy Sad w Ropkach. Jest animatorką lokalnego środowiska i depozytariuszką tradycji łemkowskiej .

Autorka książki Łemkowska kuchnia z Ropek. Częstujcie się opisującej tradycje kulinarne z rodzinnego, łemkowskiego domu w Ropkach, pojmowane jako niematerialne dziedzictwo kulturowe.

Lisa Palmes i Lothar Quinkenstein

Lothar Quinkenstein – ur. w 1967 r. w Bayreuth. Studiował germanistykę i etnologię we Fryburgu Bryzgowijskim. W 1994 r. przeprowadził się do Polski, gdzie mieszkał przez kolejnych 17 lat. Od 2011 r. mieszka w Berlinie. Literaturoznawca, pisarz, poeta, tłumacz literatury polskiej. Od 2017 r. jest jednym z tłumaczy Olgi Tokarczuk, często w tandemie z Lisą Palmes. 

1999–2024 pracownik Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. 2012–2024 wykładał w Collegium Polonicum w Słubicach. 

Wydał kilka tomów poezji i prozy, w tym dwie powieści. Publikuje w renomowanych czasopismach niemieckich i polskich. Ostatnio ukazał się jego tom z esejami Am Tag zuvor, am Tag danach (2024). 

Inicjator oraz współredaktor serii wydawniczej Bibliothek der polnischen Holocaustliteratur, która przedstawia niemieckiemu czytelnikowi znaczące dzieła polskiej literatury o Holokauście. W 2017 r. otrzymał Nagrodę Jabłonowskich za zasługi na rzecz polsko-niemieckiego porozumienia. W tym samym roku otrzymał Spiegelungen-Preis für Lyrik za cykl poetycki Die Brücke aus PapierW 2024 r. otrzymał prestiżową nagrodę im. Karla Dedeciusa. W 2026 r. otrzymał razem z Lisą Palmes Uznamską Nagrodę dla Tłumaczy – za wspólne tłumaczenie Lalki Bolesława Prusa. 

Główne zainteresowania to obszary pogranicza, procesy transferu kulturowego, literatura fluktuujących tożsamości.

Lisa Palmes – 1995-1996 studia na kierunku filozofii, socjologii i nauk politycznych w Wiedniu, 1996-2001 nauka fryzjerstwa a następnie praca w tym zawodzie w Wiedniu i w Berlinie, 2001-2007 studia na wydziale polonistyki i germanistyki ze specjalizacją językoznawczą w Berlinie i Warszawie. Od 2008 tłumaczka literatury polskiej z wolnej stopy, w roku 2013 współorganizatorka serii rozmów z polskimi reportażystami pod hasłem „Reportaże bez Granic” w księgarni polsko-niemieckiej Buchbund w Berlinie.

Paweł Goźliński

(ur. 1971) – teatrolog, redaktor, dziennikarz i pisarz, do 2024 roku redaktor naczelny Wydawnictwa Agora.

Studiował w Warszawie na Akademii Teatralnej, Uniwersytecie Warszawskim, w Szkole Wajdy oraz w Szkole Nauk Społecznych przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, gdzie obronił doktorat pisany pod opieką prof. Marii Janion.

Paweł Goźliński był też m.in. pomysłodawcą i redaktorem antologii „Nie-obcy” oraz kuratorem projektu „Gazeta pisarzy”. Kierował działami kultury i reportażu „Gazety Wyborczej”, był szefem reporterskiego magazynu „Duży Format”. Tworzył i do 2019 roku pełnił funkcję redaktora naczelnego „Książek. Magazynu do czytania”. W 2010 roku wraz z Mariuszem Szczygłem i Wojciechem Tochmanem założył Instytut Reportażu i Polską Szkołę Reportażu w której wykłada do dziś.

Autor książek Bóg Aktor, Jul, Dziady oraz Akan.

fot. Max Pflegel

Aleksandra Korczak

Nauczycielka języka polskiego, etyki i filozofii wyróżniona w Konkursie Nauczyciela Roku, nominowana do nagrody Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata”, a także do nagrody prof. Romana Czerneckiego za publicystykę na rzecz polskiej oświaty. Zasiadała w jury literackim Polskiej Sekcji IBBY, jest członkinią Pracowni Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży na Uniwersytecie Warszawskim oraz współdziałaczką SOS dla Edukacji. Jako ekspertka do spraw lektur szkolnych oraz edukacji antydyskryminacyjnej współpracowała m.in. z Centrum Edukacji Obywatelskiej, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Alternatywną Listą Lektur, Fundacją Wolne Lektury, Szkołą w Chmurze, Młodymi Horyzontami, Nowym Teatrem. Autorka książki Bezradne i romantyczne. Bohaterki lektur dla szkoły podstawowej (2025).

fot. J. Szafrański



Kornelia Sobczak

– doktor kulturoznawstwa (Instytut Kultury Polskiej UW), publicysta, autor książki Zośka i Rudy. O miłości, przyjaźnie i Polsce (Warszawa 2026), współautorka książki Chopinowskie igrzysko. Historia Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina 1927–2015 (Warszawa 2020), autorka rozdziałów w monografiach zbiorowych (m.in. Ślady Holokaustu w imaginarium kultury polskiej, Nienormatywne historie Polski, Nasz Dom 1919–2019. Pedagogiki społeczne, miasto i dzieciństwo w praktyce Naszego Domu i tomów serii Topo-grafie, poświęconych Warszawie w twórczości polskich pisarzy), artykułów naukowych i nienaukowych. Redaktor miesięcznika „Dialog”, a wcześniej serwisów sportowych. Kurator (wraz z Weroniką Parfianowicz) cyklu rozmów i wykładów wokół katastrofy klimatycznej „Przed końcem” (2019­–2024). Członek Zespołu Badań Pamięci o Zagładzie oraz Pracowni Studiów Miejskich przy IKP UW. Pochodzi z Kołobrzegu, mieszka w Warszawie. 

Aneta Korycińska (Baba od polskiego)

– mgr filologii polskiej, nauczycielka, redaktorka, oligofrenopedagożka, podcasterka i popularyzatorka języka. Zwyciężczyni konkursu VIVELO Top Creators 2024 w kategorii Education oraz laureatka nagrody za upowszechnianie czytelnictwa w konkursie Książka Roku 2024 Polskiej Sekcji IBBY. Prowadząca autorski podcast Polskiego Radia „Matura po godzinach. Podcast Baby od polskiego”, w którym łączy literaturę, językoznawstwo i kulturę współczesną. Członkini Unii Literackiej. Publikowała w „Ryms”, „Musick Magazine”, „Tygodniku Powszechnym”, E-teatr.pl. Autorka książki „Radio w mojej głowie. Opowieści o ADHD” (wyd. Prószyński i S-ka), serii edukacyjnej „Nauka z audiobooka” (wyd. Harde), tomu poetyckiego „Czego nie powiem swojej córce” (Fundacja Duży Format) oraz posłowi do serii klasyki literatury polskiej „Kiedyś Przeczytam” (wyd. Powergraph). Twórczyni gier edukacyjnych, m.in. „Mam słowo” (wyd. Egmont) - wyróżnionej tytułem Zabawka Roku 2025, oraz inicjatorka i organizatorka Romantykonu – konwentu miłośników romantyzmu. Ambasadorka akcji „Ratownicy Czytelnictwa” Fundacji Powszechnego Czytania oraz plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku Wydawnictwa Naukowego PWN. Współpracuje z Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, gdzie zajmuje się analizą zjawisk językowych i kulturowych w komunikacji młodych pokoleń. Ekspertka w zakresie edukacji polonistycznej, dydaktyki języka polskiego i komunikacji, współpracująca z mediami, instytucjami kultury i wydawnictwami (m.in. Filmoteką Narodową, Muzeum Narodowym w Krakowie, Zamkiem Królewskim w Warszawie, Muzeum Narodowym w Warszawie, projektem Film w Szkole, Fundacją Kino Szkoła). W ramach autorskiej marki Baba od polskiego prowadzi działalność edukacyjną w mediach społecznościowych, przygotowuje uczniów do egzaminów, tworzy kursy, webinary i podcasty. Jej działania łączą literaturę, językoznawstwo i popkulturę w duchu inkluzywnej dydaktyki. Zajmuje się wspomaganiem procesu uczenia się uczniów z niepełnosprawnością intelektualną oraz w spektrum autyzmu, opracowując autorskie strategie lingwodydaktyczne. Autorka i współautorka projektów edukacyjnych łączących literaturę, film i kulturę młodzieżową, m.in. „Film w Szkole”, „Romantykon”, „Namiot Włóczykija” – podcastowego cyklu o Muminkach. Jej działania naukowe koncentrują się wokół dyskursu młodomowy, literatury Young Adult oraz wspierania neuroróżnorodnych uczniów w edukacji humanistycznej.

WWW: www.babaodpolskiego.pl
FB: https://www.facebook.com/babaodpolskiego
IG: https://www.instagram.com/babaodpolskiego/
TT: https://www.tiktok.com/@babaodpolskiego
YT: https://www.youtube.com/babaodpolskiego



Krzysztof Łapiński

Krzysztof Łapiński – filozof, tłumacz (m.in. "Rozmyślań" Marka Aureliusza), wykładowca akademicki, pracuje na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, dziennikarz naukowy. Zajmuje się filozofią starożytną, filozofią Wschodu i etyką ekologiczną. Habilitację uzyskał na podstawie monografii o Marku Aureliuszu. Stypendysta Fundacji z Brzezia Lanckorońskich i Fundacji Kościuszkowskiej. Autor książki „Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa” (Wyd. Agora, 2025) oraz książek dla dzieci „Dzik Dzikus” i „Świnia Malwina” (wyd. Agora dla Dzieci). Książka „Najmądrzejszy” została nominowana do Nagrody Literackiej Nike, Górnośląskiej Nagrody Literackiej Juliusz i Nagrody im. Marcina Króla Fundacji Batorego.

fot. Paweł Masłowski

Boguś Janiszewski

Absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pisarz, ekspert związany ze środowiskiem edukacji niepublicznej. Autor licznych, stworzonych wspólnie z ilustratorami: Maksem Skorwiderem i Nikolą Kucharską popularnonaukowych książek dla dzieci i młodzieży.

fot. Sobieska

Daniel Morden

– autor książek, od 1989 roku zawodowy gawędziarz. Podróżuje po świecie, zbierając i opowiadając tradycyjne podania. W jego repertuarze znajdują się zarówno mity Greków i Rzymian, jak i opowieści sowizdrzalskie i grozy. Jego prelekcje-opowieści otwierały m.in. Sydney Writers Festival, a jego ustne wersje klasycznych tekstów w tradycji homeryckiej, m.in. Iliady, Odysei, ale także opowieści o Orfeuszu, Midasie, Demeter i Persefonie przyniosły mu nagrody i uznanie środowisk badaczy i miłośników literatury antycznej. Za wkład w literaturę opartą na tradycyjnych opowieściach uhonorowany medalem Hay Festival. Doświadczony nauczyciel, prowadzi zajęcia m.in. w National Theatre (Wielka Brytania), Ty Newydd Writer’s Centre, University of South Wales, Newport Film School oraz na University of Falmouth.

Krzysztof Środa

(ur. 1959) pisarz, tłumacz i historyk filozofii. Tłumaczył książki z zakresu filozofii (m.in. Aldous Huxley’a) oraz z zakresu giełdy i papierów wartościowych.

Laureat Nagrody Literackiej Gdynia 2007 w kategorii eseistyka za książkę Projekt handlu kabardyńskimi końmi. Nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia 2013 w kategorii eseistyka za książkę Podróże do Armenii i innych krajówz uwzględnieniem najbardziej interesujących obserwacji przyrodniczych oraz do Nagrody Literackiej „Nike” 2017 i Nagrody Literackiej Gdynia 2017 w kategorii proza za powieść Las nie uprzedza. W 2020 nominowany do Nagrody Literackiej „Nike” za Srebro ryb.

fot. Łukasz Ostalski/Reporter/East News

Olga Drenda

Olga Drenda 

(ur. 1984) eseistka, tłumaczka i dziennikarka. Absolwentka etnologii i antropologii kutury na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Laureatka Nagrody Literackiej Gdynia 2019 oraz nominowana do Paszportów Polityki 2018 za książkę Wyroby. Pomysłowość wokół nas. Publikowała m.in. w "Polityce", "The Guardian", "Dwutygodniku", "Tygodniku Powszechnym", "Gazecie Magnetofonowej", "Herito". Prowadzi audycję w Polskim Radiu pt. „Drenda i Paśnik w Czwórce” oraz należy do Stowarzyszenia Unia Literacka.

Autorka m.in. takich książek jak: Obiekty, które zostały Biedronkami, Proszę mówić dalej. Historia społeczna Muzeum Sztuki w Łodzi, Nikt nikomu nie tłumaczy. „Świat według Kiepskich” w kulturze.

Przemysław Sadura

(ur. 1977) socjolog, publicysta i profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się w badaniach nad klasami społecznymi, polityką, edukacją i relacjami między państwem a społeczeństwem. Członek zespołu Krytyki Politycznej oraz założyciel Fundacji Pole Dialogu. Autor książki Państwo, szkoła, klasy oraz współautor – wraz ze Sławomirem Sierakowskim – książki Społeczeństwo populistów i głośnych raportów analizujących współczesne postawy polityczne Polaków.

Paweł Sołtys

– muzyk, autor piosenek. Jako Pablo­pavo wydał kilkanaście płyt, zagrał około tysiąca koncertów. Studiował rusycystykę, ale studiów nie ukończył. Jego opo­wiadania ukazywały się w „Lampie”, „Ricie Baum”, „Stu­dium”. Za prozatorski debiut Mikrotyki otrzymał Nagrodę Literacką im. Marka Nowakowskiego i Nagrodę Literacką Gdynia, znalazł się w finale Nagrody Literackiej Nike oraz był nominowany do Paszportu „Polityki”, Nagrody im. Cypriana Kamila Norwida i Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. Za drugą książkę Nieradość otrzymał no­minację do Nagrody im. Cypriana Kamila Norwida oraz nominację do Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima przy­znawanej za całokształt twórczości. Mieszka w Warszawie, kibicuje Legii Warszawa.

fot. Rafał Komorowski

Dariusz Misiuna

(ur. 1972) socjolog, pisarz, publicysta i tłumacz. Doktorant Szkoły Nauk Społecznych w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN w Warszawie, gdzie zajmował się zagadnieniami polskich tradycji ezoterycznych.

Jego teksty dotyczą głównie tematów oscylujących wokół ekstremalnych form modyfikacji ciała, substancji psychodelicznych, okultyzmu, kultury industrialnej, radykalnej sztuki performance, oraz kultury niepopularnej. Tłumaczył m.in. Aleistera Crowley’a, Ralpha Metznera czy Stanislava Grofa. 

W 2001 założył Wydawnictwo Okultura, którego głównym celem jest dostarczanie oraz popularyzacja idei i koncepcji transgresyjnych i alternatywnych wobec dominującego porządku kulturowego.



Marcin Wodziński

(ur. 1966) historyk i judaista, ówczesny kierownik Katedry Judaistyki im. Tadeusza Taubego na Uniwersytecie Wrocławskim. Doktorant ze Śląskoznawczego Studium Doktoranckiego przy Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Wśród jego specjalności wymienia się: epigrafikę hebrajską, historię Żydów polskich w XIX wieku, Haskala oraz Chasydyzm.

Od 2003 był kierownikiem Zakładu Studiów Żydowskich, w 2016 roku przekształconego w Katedrę Judaistyki Uniwersytetu Wrocławskiego. W latach 2000–2014 był historycznym konsultantem wystawy głównej Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, w latach 2010–2012 głównym historykiem tego Muzeum, a następnie członkiem Rady Historycznej Muzeum. Członek Rady Głównej Polskiego Towarzystwa Studiów Żydowskich w latach 2002–2018, a w latach 2011–2018 wiceprezes. Jest też członkiem rady akademickiej programu judaistycznych studiów doktorskich Uniwersytetu Karola w Pradze, Komisji Historii i Kultury Żydów Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, komitetu sterującego Digital Humanities Forum, European Association for Jewish Studies i in.. W kadencji 2024–2028 pełni funkcję przewodniczącego Rady Programowej Żydowskiego Instytutu Historycznego.

Autor m.in. takich książek jak: Opowieści chasydzkie: antologia, Władze Królestwa Polskiego wobec chasydyzmu. Z dziejów stosunków politycznych i Hasidism: A New History (we współpracy z David Assaf, David Biale, Benjamin Brown, Uriel Gellman, Samuel Heilman, Moshe Rosman, Gad Sagiv).

Przemysław Witkowski

(1982), adiunkt w Uniwersytecie Civitas; autor książek: „Chwała Supermanom. Ideologia a popkultura” (2017), “Laboratorium Przemocy. Polityczna historia Romów” (2020), „Faszyzm, który nadchodzi” (2023) oraz “Partia Rosyjska” (2023); były doradca Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i członek gabinetu politycznego MKiDN; od 2024 r. zastępca dyrektora Instytutu Myśli Politycznej imienia Gabriela Narutowicza.

Aleksandra Gliszczyńska-Grabias

jest profesorem w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. W swojej pracy badawczej i eksperckiej zajmuje sięzagadnieniami prawa konstytucjonalnego porównawczego, prawa antydyskryminacyjnego, wolności słowa i praw pamięci. Współredaktorka i współautorka książek Constitutionalism under Stress(OUP, 2020) i Law and Memory: Towards Legal Governance of History(CUP, 2017). Stypendystka uniwersytetów New York University, Cambridge, Yale oraz European University Institute. Ekspertka Rady Europy w programach dotyczących prawa antydyskryminacyjnego. Współkieruje międzynarodowymi projektami badawczymi, w tym ‘The Challenge of Populist Memory Politics for Europe: Towards Effective Responses to Militant Legislation on the Past’ (2021 – 2025) oraz ‘Rethinking Militant Democracy Doctrine’ (2024-2027). i. Od marca 2025 jest delegatką do międzyrządowej organizacji Międzynarodowy Sojusz na rzecz Pamięci o Holokauście. Jest również polską członkinią Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji Rady Europy.

fot. Dawid Płaczek

Wojciech Tworek

Wojciech Tworek jest kierownikiem Katedry Judaistyki im. Tadeusza Taubego na Uniwersytecie Wrocławskim. Jest autorem szeregu publikacji o historii i kulturze chasydyzmu, w tym monografii The Polish Exile: Chabad Hasidism in the Interwar Years (McGill-Queen's University Press, 2026), oraz współredaktorem (z Marcinem Wodzińskim) Opowieści chasydzkich: antologii (Ossolineum, 2025).

Katarzyna Błażejewska-Stuhr

Katarzyna Błażejewska-Stuhr dietetyk kliniczny i psychodietetyk

Ukończyła Warszawski Uniwersytet Medyczny, Szkołę Główną Psychologii Społecznej. Doktorantka na Pomorskim Uniwersytecie Medycznym. Współzałożycielka fundacji Kobiety bez diety.

Wyznaje zasadę, że jedzenie powinno być źródłem zdrowia i przyjemności. Chętnie gotuje i z radością eksperymentuje, najczęściej korzystając z lokalnych i sezonowych produktów. Uwielbia dietetyczne rozmowy, spotkania o tematyce zdrowotnej, z zainteresowaniem śledzi najnowsze doniesienia naukowe. 

Felietonistka magazynu Zwierciadło oraz autorka programu „357 kęsów na śniadanie” w Radio 357, autorka podcastu “Poradnik pozytywnego jedzenia

Autorka kilkunastu książek, w tym serii czterech książek Koktajle dla zdrowia i urody” (pierwsza część Koktajli wydana w 2015 roku była nominowana w prestiżowym konkursie Gourmand World Cookbook Awards – Najlepszej książki kulinarnej roku w kategorii „Koktajle”) i Superkoktajle. Najnowsze pozycje to “Poradnik pozytywnego jedzenia - Jak karmić się miłością”, “Dieta planetarna” i “Znikam. Zaburzenia odżywiania dzieci i młodzieży.”




fot. Karolina Synowiec

Klára Vlasáková

– zadebiutowała powieścią Wyrwy (Dowody 2024, tłum. Anna Radwan-Żbikowska), nominowaną m.in. do nagrody im. Jiříego Ortena. Jej druga powieść, Těla (2023), porusza tematy macierzyństwa i emancypacji. W grudniu 2023, głosami czytelników i jury czeskiego Deník N poll wybrana książką roku. Jej powieści zostały do tej pory przetłumaczone na języki arabski, serbski, polski i słowacki, kolejne ich przekłady powstają m.in. w języku niemieckim, duńskim, litewskim, i węgierskim. Klára Vlasáková tworzy także scenariusze filmowe, słuchowiska i sztuki teatralne. Jest feministką.  

Dorin i Rafael Blau

Jonáš Zbořil

(ur. 1988) – czeski poeta, autor zbioru wierszy Podolí, za który otrzymał nominację do nagrody im. Jiříego Ortena oraz nagrody Magnesia Literia w kategorii „odkrycie roku”. W 2019 roku wydał drugi tom poetycki, Nova divočina (Nowa głusza,, tłum. Zofia Bałdyga 2025. W Polsce, poza tomem poetyckim, ukazał się właśnie jego debiut prozatorski Flora (tłum. Anna Radwan-Żbikowska, 2026). Redaktor i moderator czeskiego Radia Wave. Współprowadzi m.in. program Liberatura, jest redaktorem działu kulturalnego w Seznam Zprávy.



Wojciech Bonowicz

(*1967) - poeta, publicysta. Stały współpracownik "Tygodnika Powszechnego" i miesięcznika "Znak" (gdzie prowadzi rubrykę poświęconą poezji). Ostatnio wydał: "Dziennik pocieszenia" (2024), wywiad-rzekę z Michałem Hellerem "Siedem ważnych słów" (2026) oraz tom wierszy "Bardzo" (2026).

Joanna Lech

– ur. 1984 w Rzeszowie. Pisarka i poetka. Debiutowała powieścią Sztuczki (Nisza) nominowaną w 2017 r. do Nagrody Literackiej Nike i Nagrody Literackiej Gdynia. W 2019 wydała także powieść Kokon, a w 2025 „Drapieżcy chmur” (W.A.B.). Redaktorka antologii „Znowu pragnę ciemnej miłości” (W.A.B. 2018). Autorka pięciu tomów wierszy, nominowanych m.in. do Nagrody Poetyckiej Silesius i Nagrody literackiej Nike. Laureatka wielu prestiżowych konkursów literackich, w tym nagród głównych w konkursach: im. R. M. Rilkego, im. Jacka Bierezina oraz PTWK. Stypendystka m.in. Miasta Krakowa i Fundacji Grazella, rezydentka m.in. Domu Pisarzy Ventspils, Wyszehradzkich Rezydencji Literackich, Czeskiego Centrum Literackiego, Praga UNESCO i Tartu UNESCO. Mieszka w Krakowie.

Katarzyna Jackowska-Enemuo

Antropologini kultury, muzykantka, opowiadaczka historii, kompozytorka i pisarka. Od ponad dwudziestu lat zajmuje się w praktyce muzyką dawną i tradycyjną z różnych stron Europy, komponuje również własną muzykę. Tworzy muzykę i piosenki do spektakli teatralnych (m.in. dla Teatru Małe Mi, Teatru Pinokio w Łodzi oraz Teatru Ludowego w Krakowie). Autorka audycji radiowych i słuchowisk (m.in. “Między Światem a Zaświatem” dla II programu PR, a także dla Muzeum Polin). Współzałożycielka zespołu Jazgodki. Współzałożycielka Projektu Migawki, z którym tworzy spektakle w dwóch 

językach polskich – fonicznym i migowym. Autorka koncertu „Nieuchronne”, na który składają się piosenki stworzone w odpowiedzi na doświadczenie straty, a także nagranej w pandemii płyty “Muzyka Ratunkowa” (wyłącznie w sieci). Koncertuje, gra do tańca, opowiada historie i gra spektakle - zarówno na najważniejszych festiwalach w kraju, jak też w podwórkach, więzieniach i pociągach. Prowadzi warsztaty śpiewu, tańca i opowieści dla dużych i małych, dla profesjonalistów i amatorów. Tropi tradycje społecznego świętowania, a także tworzy i prowadzi wydarzenia artystyczne i społeczne w całym kraju. 

W ramach inicjatywy “Przemiany” tworzy i prowadzi osobiste i społeczne obrzędy przejścia związane z różnymi istotnymi momentami w życiu. Jest członkinią kolektywu Instytut Dobrej Śmierci i prowadzi działania edukacyjne w temacie śmierci i żałoby. A kiedy trzeba - tworzy i prowadzi ceremonie pogrzebowe, pomaga w opiece nad ciałem zmarłej osoby, oraz towarzyszy ludziom w czasie po stracie. Jest autorką notesu dla nastolatków (ale również dorosłych) “Od Ż do A. Żałoba, życie i ja”, wydanego przez Hospicjum Dutkiewicza w Gdańsku. Wraz z Hospicjum w Bramkach prowadzi warsztaty dla dzieci i młodzieży szkolnej związane z oswajaniem tematu chorób terminalnych, śmierci, straty i działalności hospicjów. 

Jej książka “Tkaczka Chmur” (wyd. Albus, 2021; ilustracje: Marianna Sztyma) została nagrodzona w plebiscycie blogerów Lokomotywa oraz zdobyła Nagrodę Literacką M. St. Warszawy. Ukazały się jej adaptacje teatralne w Polsce i Czechach, została też wydana w Szwecji i Chinach. Druga książka pt. “Między Światem a Zaświatem” (wyd. Albus; ilustracje: Nika Jaworowska-Duchlińska), to laureatka plebiscytu Lokomotywa w 2023 roku, w kategorii “Od A do Z”. W 2024 ukazał się jej trzeci zbiór baśni, pt.: “Między Ziemią a Niebem” (wyd. Albus, ilustracje: Nika Jaworowska-Duchlińska).

fot. Bartek Żurawski

Jakub Gutkowski

– poeta. Autor książki livestream (Fundacja KONTENT, 2025), za którą otrzymał nominację do Nagrody im. W. Kazaneckiego w kategorii “Debiut poetycki roku”. Laureat 6. edycji Nagrody “Kraków Miasto Literatury UNESCO” oraz projektu “Połów” Biura Literackiego za rok 2022. Był tłumaczony na język angielski.

Mateusz Szemraj

Mateusz Szemraj – muzyk multiinstrumentalista, a przede wszystkim lutnista, gitarzysta i cymbalista. Specjalizuje się w grze na archaicznych instrumentach bliskowschodnich, takich jak na przykład oud, rubab czy saz. Od dwudziestu lat, jako zawodowy muzyk współpracuje z różnymi artystami i współtworzy wiele zespołów z nurtu muzyki tradycyjnej, etno-folk, orientalnej, żydowskiej oraz etno-jazzowej i improwizowanej, choć porusza się sprawnie również w innych nurtach muzycznych.Wśród zespołów, z którymi współpracuje są między innymi: Lomi Lomi, Mosaik, Wielbłądy, Milo Ensemble, Karolina Cicha i Spółka, Hamdam, a także artyści i twórcy tacy jak Adeb Chamoun, Phillip Bracken, Dariush Rasouli, Karolina Skrzyńska, Katarzyna Jackowska-Enemuo, Rasm Al Mashan, Mateusz Pospieszalski. Wykonuje również muzykę teatralną, m. in. w teatrach Dramatycznym, Polskim, Ateneum, Collegium Nobilium, Teatrze 6 piętro. 

Koncertuje w Polsce, w wielu krajach europejskich, a także na świecie, m.in. w Pakistanie, Indiach, Chinach.

Ma na koncie kilkadziesiąt wydawnictw płytowych z różnymi artystami, nagrania do wielu produkcji filmowych i seriali oraz udział w festiwalach takich jak m.in. Opener, Męskie Granie, Skrzyżowanie Kultur, Ethnoport, Globaltica, Off Festival i innych. 

fot. Justyna Żądło 

Julia Szychowiak

(ur. 1986) poetka, finalistka XI Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Jacka Bierezina i laureatka projektu Bursztynowe Pióro/Połów 2007. 

Autorka arkusza poetyckiego Poprawiny (Biuro Literackie, 2006) oraz książki pt. Po sobie (Biuro Literackie, 2007), za którą uhonorowana została Wrocławską Nagrodą Poetycką „Silesius” 2008 w kategorii „poetycki debiut roku”, nagrodą Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek (2008) oraz nagrodą „Gazety Wyborczej” wARTo (2009). Jej tomik Intro otrzymał nominację do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” 2015 w kategorii „książka roku”. W 2019 otrzymała nominację do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego oraz nominację do Nagrody Literackiej Gdynia za tom Dni powszednie. W 2026 nominowana do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego za tom Wyrazy współczucia.



Aneta Kamińska

– poetka i tłumaczka poezji ukraińskiej. Autorka książek poetyckich: zapisz zmiany (2004), czary i mary (hipertekst) (2007), autoportret z martwą naturą. ostatnie wiersze nazara honczara napisane przez anetę kamińską (2018, nominacja do Nagrody Nike 2019), więzy krwi (2018), czernowitz czarowidz (2021), teraz zaraz (2022), wschodniki / zachodniki (2022), pokój z widokiem na wojnę (2023, nominacja do Nagrody Orfeusza), pokój z widokiem na wojnę 2 (2024, nominacja do Nagrody Orfeusza), pokój z widokiem na wojnę 3 (2025) i pokój z widokiem na wojnę 4 (2026).

Wydała wybory przekładów wierszy: Nazara Honczara Gdybym (2007), Hałyny Tkaczuk Ja i inne piękności (2011), Chrystii Wenhryniuk Długie oczy (2013), Borysa Humeniuka Wiersze z wojny (2016), Lubow Jakymczuk Morele Donbasu (2018) i Produkcja czułości (2023), Julii Stachiwskiej Wszystkie możliwe rzeczy (2019, nagroda „Literatury na Świecie” za przekład) i Odbicie (2024), Wasyla Hołoborodki Tęcza na murze (2020, nominacja do ukraińskiej Nagrody Drahomana za przekład), Emmy Andijewskiej Atrakcje z orbitami i bez (2021), Kateryny Kałytko Nikt nas tu nie zna i my – nikogo (2022; finalistka nagrody Europejski Poeta Wolności), Hałyny Kruk Żywica (2022), Julii Musakowskiej Żelazo(2022) i Wiersze kłopotliwe (2025), Iryny Wikyrczak Algometria (2022), Ołeha Kocarewa Ewakuacja (2022), Ii Kiwy czarne róże czasu (2022) i Wędrowny ptak wojny (2024), Iryny Szuwałowej niewyrażalne (2022), Marianny Kijanowskiej Fotosynteza (2023) i Błyskawica napotyka wodę i wiatr (2025; wspólnie z Adamem Pomorskim), Łesyka Panasiuka Rozrzucone twarze (2023), Daryny Hładun i Łesyka Panasiuka Portret słońca w schronie przeciwbombowym (2023), Jaryny Czornohuz Koło wojny (2024), Maksyma Krywcowa Talk-show Wojna (2024), Ołeha Kocarewa Zawartość męskiej kieszeni (2024), Wiktorii Ameliny Świadectwo (2034), Kateryny Michalicyny Odłamki światła (2025), oraz prozę poetycką Olafa Clemensena Lato ATO (2020), a także trzy autorskie antologie: Cząstki pomarańczy. Nowa poezja ukraińska (2011), 30 wierszy zza granicy. Młoda poezja ukraińska (2012) oraz Wschód – Zachód. Wiersze z Ukrainy i dla Ukrainy (2014).

Robert Król

(ur. 1981 w Jaśle), poeta. Ukończył filologię polską i public relations na Uniwersytecie Jagiellońskim. Autor książek: Gatunki śniegu (kolekcja Ha!art, 2003), Lida (Biblioteka Tyskiej Zimy Poetyckiej, 2004), Habitat (Korporacja Ha!art, 2005), Pamięć podręczna (Korporacja Ha!art 2009), Czternastki (Wielkopolska Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury 2010), O wchodzeniu w ogień (WBPiCAK, 2014), Polka (Mikrooficyna Ówże, 2018), Dixieland. Widzenia beskidzko-nowojorskie (Ówże, 2021), Życie jest droższe (Ówże, 2025).

Stypendysta Miasta Jasła (2006, 2018), Miasta Krakowa (2009, 2021), Narodowego Centrum Kultury w Programie Młoda Polska (2016), Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2022) oraz Visegrad Literary Residency Programme w Bratysławie (2025). W 2019 nominowany do Nagrody im. Wisławy Szymborskiej za poemat Polka. Laureat Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO (2024). Publikował m.in. w: Odrze, Ricie Baum, Fragile, Kartkach, Nowej Okolicy Poetów, Toposie, Ha!arcie, Gazecie Wyborczej i Wizjach.

Mieszka i pracuje w Krakowie.



Dominika Sitnicka

Bożena Szaynok

Bożena Szaynok, prof. UWr., specjalizuje się w zakresie najnowszej historii Polski (Żydzi w Polsce po 1945 roku, stosunki polsko-żydowskie, stanowisko Kościoła katolickiego wobec kwestii żydowskiej w Polsce po 1945 r.,  historia społeczna Polski, ) oraz stosunków międzynarodowych ( Polska-Izrael 1948-1967). 

Autorka książek, m.in. : „Pogrom Żydów w Kielcach. 4. VII 1946 r.”, „Ludność żydowska na Dolnym Śląsku 1945-1950”, „Z historią i Moskwą w tle. Polska a Izrael 1944-1968” „Duszpasterz. Rozmowy z ojcem Ludwikiem Wiśniewskim”. W najbliższym czasie ukaże się jej książka „Rachunek sumienia. Kościół katolicki w Polsce i Żydzi. 1944-1989”.

Stypendystka, m.in. Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej Fundacji im. Batorego,  Fundacji Kościuszkowskiej,  członkini polsko – izraelskich projektów naukowych, Międzynarodowej Rady Muzeum Historii Żydów Polskich, jury nagrody historycznej „Polityki”. 

Odznaczona Krzyżem Wolności i Solidarności. 

Społecznie, prezeska Fundacji Hospicyjnej we Wrocławiu.

Krzysztof Siwczyk

(ur. 1977) – poeta i eseista, autor osiemnastu tomów poetyckich, w tym: Dzikie dzieci (1995), Emil i my (1999), Dane dni (2001), Wiersze dla palących (2001), Zdania z treścią (2003), W państwie środka (2005), List otwarty (1995–2005) (wiersze zebrane, 2006), Centrum likwidacji szkód (2008), Koncentrat (2010), Gdzie indziej jest teraz (wiersze wybrane, 2011), Gody (2012), Dokąd bądź (2014), Jasnopis (2016), Mediany (2018), Osobnikt (2020), Krematoria I/Krematoria II (2021), Krematoria III (2022) oraz Ludzie z taksydermii (2024). Jest także autorem książek krytycznoliterackich i eseistycznych: Ulotne obiekty ataku (2010), Kinkiety w piekle (2012), Koło miejsca/Elementarz(2016), Bezduch (2018), Manuał (2020), Sygnał w zenicie (2022) i Manuał II (2024).

Jego poezja ukazała się również w przekładach na języki obce, m.in. w tomach: Im Reich der Mitte (Lipsk, 2007), Preveč videnja (Maribor, 2012), Ailleurs est maintenant (Montpellier, 2015), Europ’oètes, Cinq voix de la poésie européenne(Paryż, 2016), Disnomia (Faloppio, 2018), Defense Mechanism (Los Angeles, 2021), Klarskrift och andra dikter(Johanneshov, 2022), Auf nächtlicher Reise (Kolonia, 2022) oraz Offener Brief (Lipsk, 2023).

Zagrał również główne role w dwóch filmach fabularnych: Wojaczek w reżyserii Lecha Majewskiego (1999) oraz Wydalony w reżyserii Adama Sikory (2010). Laureat Nagrody Fundacji Kościelskich, Nagrody Literackiej Gdynia i Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius, finalista francuskiej nagrody Prix de la Revue NUNC oraz laureat międzynarodowej Nagrody Václava Buriana. Jest felietonistą tygodnika „Polityka”, członkiem jury Nagrody Literackiej Nike i mieszka w Gliwicach.

 

fot. Lorenzo Castore

Jul Łyskawa

Urodzony w 1984 roku w Warszawie, autor książek „Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców” oraz „Wyprawa siedmiu zim przeciw krainie jazgarza”. Lubi długie tytuły.

Emilia Konwerska

– poetka, literaturoznawczyni, kuratorka. Jej teksty ukazywały się między innymi na łamach „Krytyki Politycznej”, „Vogue”, miesięcznika „Znak” i „Tygodnika Powszechnego”. Redaktorka „Notatnika Literackiego”. Autorka dwóch książek poetyckich – „112” (wydawnictwo papierwdole) i „Ostatni i pierwszy kajman” (Wydawnictwo J). Dwukrotnie nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia. W ubiegłym roku nakładem wydawnictwa ArtRage ukazał się zbiór jej opowiadań pod tytułem „Rzeczy robione specjalnie”, który został nominowany do nagrody Odkrycia Empiku. Jej wiersze były tłumaczone między innymi na hiszpański, mandaryński i czeski, a książki ukazały się w Ukrainie i Serbii.

Agnieszka Dobkiewicz

Mieszkanka Dolnego Śląska, pisarka, publicystka i dziennikarka. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Prezeska Fundacji IDEA, która promuje dziedzictwo historyczne i kulturowe Dolnego Śląska, a także wydaje Świdnicki Portal Historyczny.

Autorka tłumaczonych na język czeski książek: Mała Norymberga. Historie katów z Gross-Rosen, Dziewczyny z Gross-Rosen. Zapomniane historie z obozowego piekła i Pożydowskie. Niewygodna pamięć. Porusza tematy związane z pamięcią, tożsamością i losem ludzi na pograniczu Polski, Czech i Niemiec.

W 2025 roku została uhonorowana tytułem Zasłużonej dla Miasta Świdnicy. W 2026 roku wybrano ją na jedną z liderek Szlaku Dolnoślązaczek, inicjatywy ukazującej kobiety związane z Dolnym Śląskiem, które mają istotny wpływ na rozwój regionu i współtworzą jego historię.

Mateusz Mykytyszyn

Regionalista i działacz kultury związany z Dolnym Śląskiem. Prezes Fundacji Księżnej Daisy von Pless. Pracownik merytoryczny, specjalista ds. komunikacji i kontaktów międzynarodowych Zamku Książ.

Pomysłodawca polskiego wydania pamiętników księżnej Daisy. Twórca filmu Tutejsi, od Waldenburga do Wałbrzycha. Współautor wydanego w 2019 roku albumu Zamek Książ w Wałbrzychu. Cud Polski. Autor i kurator otwartej w 2021 roku w Apartamentach Cesarskich w Książu wystawy Z albumu Księcia oraz wirtualnej wystawy Zamek Książ w technikolorze: www.wtechnikolorze.ksiaz.walbrzych.pl.

Wysłuchał wspomnień księcia Bolka von Pless i w 2022 roku je opublikował. Jest także współautorem książek dla dzieci: Być jak księżna Daisy i Być jak książę Bolko.

 

Beata Justa

– malarka, performerka, malOgrodniczka

Po studiach na ASP we Wrocławiu, a później w Wolnej Szkole Sztuki w Hamburgu, krążyła między Altoną (gdzie wiodła życie artystycznej bohemy), Pragą (tam odkrywała, że „Czechy to nie kraj, a ogród”) a rodzinną Kamienną Górą (z „poniemieckim” dziedzictwem), dokąd wciąż wracała.

Poddając się działaniu tej siły, która ściągała ją uparcie w rodzime Karkonosze, odnalazła w nich swoje miejsce.

Zafascynowana mitami, historią, pięknem gór; tworząc artystyczną księgę Ale Gake, wyznaje miłość do Karkonoszy.

Wyrysowując subtelną kreską mapy regionu na styku trzech krain, wędruje po nich jak po wstędze Möbiusa w zapętleniu, do nieskończoności.

Przechadza się po ogrodach Rubenczy BezOgródek. Opisując je, oprowadza i dzieli się z czytelnikiem swoim zachwytem.

fot. Wera Pełczyńska



Agnieszka Taborska

– pisarka, romanistka, historyczka sztuki, tłumaczka.  Autorka ponad 20 książek: literackich mistyfikacji, zbiorów opowiadań i aforyzmów, esejów o podróżach, rozpraw o surrealizmie, nagradzanych w Polsce i Niemczech baśni dla dzieci i dorosłych. Jej książki tłumaczone są na angielski, francuski, niemiecki, hiszpański, słowacki, ukraiński, koreański i japoński.

 

fot. Jarosław Brzeziński

Beata Klich-Kluczewska

(ur. 1971) – historyczka, profesorka Uniwersytetu Jagiellońskiego, specjalistka w zakresie historii społecznej i kulturowej XX wieku. Bada dzieje rodziny, dzieciństwa, kobiet, seksualności oraz życia prywatnego w Polsce Ludowej. Autorka książek Przez dziurkę od klucza. Życie prywatne w Krakowie 1945–1989 oraz Rodzina, tabu i komunizm w Polsce 1956–1989. W swojej pracy wykorzystuje perspektywę antropologii historycznej i mikrohistorii, ukazując historię przez pryzmat codziennych doświadczeń ludzi.



Tadeusz Dąbrowski

– ur. w 1979 r. Poeta, eseista, krytyk, redaktor naczelny dwumiesięcznika literackiego „Topos”. Członek Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung (Niemieckiej Akademii Języka i Poezji). Publikuje m.in. w „The New Yorker”, „Paris Review”, „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, „Neue Zürcher Zeitung”, „Twórczości”, „Odrze”, „Piśmie”. Jego wiersze ukazywały się również w „Tygodniku Powszechnym”, „Zeszytach Literackich”, „Gazecie Wyborczej”. Należy do najbardziej znanych w świecie polskich poetów współczesnych. W Radiu Gdańsk współprowadził audycję poetycką „Po pierwsze wiersze” (2017–2024). W latach 2012–2019 był dyrektorem artystycznym festiwalu Europejski Poeta Wolności. Autor powieści Bezbronna kreska (2016) oraz dziesięciu zbiorów wierszy, m.in. Te Deum(2005), Czarny kwadrat (2009) i Scrabble (2020). W 2022 r. ukazał się tom jego wierszy zebranych pt. To jest fajka(PIW), a w 2024 zbiór szkiców o poezji „W metaforze” (PIW). Stypendysta Yaddo (USA), Literaturhaus Zürich i Literarisches Colloquium Berlin. Laureat dziesiątków nagród polskich i zagranicznych, m.in. Hubert-Burda-Preis (2008), Nagrody Kościelskich (2009), Horst-Bienek-Preis (2014) oraz „Małego Berła” Fundacji Kultury Polskiej (2006), które otrzymał od Tadeusza Różewicza. Tłumaczony na 30 języków. Jego najnowszy tom wierszy PUK ukazał się niedawno nakładem PIW. Mieszka w Gdańsku.

 

fot. Isolde Ohlbaum

Jacek Stawiski

absolwent historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obecnie redaktor naczelny Tygodnika Powszechnego. Jest także prowadzącym programy i komentatorem spraw międzynarodowych w TVN24BIS i TVN24.  Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących relacji polsko-żydowskich i polsko-izraelskich a także w sprawach międzynarodowych. Jest autorem filmów dokumentalnych i programów o historii najnowszej. W 2025 r. wydał książkę o przemianach symboliki historycznej w Polsce, zatytułowaną "Trzecia transformacja czyli historia odzyskana. Polska 1989 - 1995"

Jarosław Syrnyk

Jest absolwentem historii na Uniwersytecie Wrocławskim (1993 r.). W 2005 r. obronił pracę doktorską na Akademii Pomorskiej w Słupsku. W 2010 r. uzyskał tytuł doktora habilitowanego. Jego nominacja profesorska została podpisana przez Prezydenta RP 23 stycznia 2023 r.

W latach 1993-2006 pracował w różnych instytucjach i przedsiębiorstwach niezwiązanych z nauką. W latach 2006-2020 był zatrudniony we wrocławskim oddziale Instytutu Pamięci Narodowej. Równolegle od 2011 r. pracuje w Katedrze/Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego. W latach 2020-2024 r. był prodziekanem ds. dydaktyki niestacjonarnej i kontaktów z pracodawcami na Wydziale Nauk Historycznych i Pedagogicznych UWr. Obecnie pełni funkcję Pełnomocnika Rektora ds. Współpracy z Ukrainą.

Jest członkiem Ukraińskiego Towarzystwa Historycznego w Polsce, Polskiego Towarzystwa Historiograficznego oraz Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego.

W 2016 r. został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi „za zasługi w dokumentowaniu i upamiętnianiu prawdy o najnowszej historii Polski”.

Ogółem do 2025 r. ukazało się osiem autorskich monografii – m.in. Ukraińskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne (1956–1990), Wrocław 2008; Trójkąt bieszczadzki. Tysiąc dni i tysiąc nocy anarchii w powiecie leskim (1944–1947), Libra Pl, Rzeszów 2018, 464 ss., Przemoc i chaos. Powiat sanocki i okolice w latach 1944–1947. Analiza antropologiczno-historyczna, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa-Wrocław 2020, 691 ss. a ostatnio Łemkowskie rozdroże (2024), która w 2025 roku została nagrodzona przez Fundację Historii i Kultury KLIO w ramach 31. edycji tej nagrody; dwie autorskie redakcje naukowe monografii; siedem współautorskich monografii lub prac zbiorowych pod współredakcją; ponad 100 artykułów naukowych i popularnonaukowych.

fot. Paweł Piotrowski

Maciej Duda

– krytyk literacki, literaturoznawca, psychoterapeuta, socjoterapeuta, certyfikowany trener. Doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor Uniwersytetu Szczecińskiego. 

Badawczo zajmuje się literaturą XIX i XX wieku, teorią literatury oraz krytyką literacką w ujęciu psychoterapeutycznym. Jako krytyk związany z czasopismami "ArtPapier" (2010-2021), "CzasKultury.pl" (obecnie).

Autor m.in. publikacji:  Gender w podręcznikach, Głosy sojuszników spraw kobiet. Pisma mężczyzn wspierających emancypację Polek w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku i Dogmat płci. Polska Wojna z gender.

Helena Piecuch

(ur. 1991) redaktorka, laureatka Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO 2025 i pierwszej nagrody na 21. Międzynarodowym Festiwalu Opowiadania. W 2026 roku wydała swoją debiutancką powieść Mamuna (Wydawnictwo Czarne).

Zofia Bałdyga

Zofia Bałdyga, 1987, Warszawa. 

Poetka, tłumaczka, pracownica socjalna. Autorka książek poetyckich „Passe-partout” (Warszawa 2006), „Współgłoski” ( Nowa Ruda 2010) „Kto kupi tak małe kraje” (Warszawa 2017), „Klimat kontynentalny” (Poznań 2021), „Nauka oddychania” (Wrocław 2025) oraz „Poslední cestopisy” (Praga 2023, nominacja do nagrody Magnesia Litera w kategorii poezja). Pisze po polsku i po czesku. Absolwentka Instytutu Slawistyki Zachodniej i Południowej UW. Tłumaczka najnowszej poezji czeskiej i słowackiej. Autorka antologii poezji kobiet „Sąsiadki. 10 poetek czeskich” (2020) oraz „Sąsiadki. 10 poetek słowackich” (2022). Za działalność translatorską uhonorowana Nagrodą „Literatury na Świecie” w kategorii „Młoda twarz” (2021). Mieszka w Pradze. Zawodowo zajmuje się doradztwem społecznym, pracuje z osobami z doświadczeniem migracyjnym.

fot. Jan Heller



Ola Lewandowska-Ferenc

– poetka, autorka książki poetyckiej „jesteśmy pierwszą ciemnością tego lata" (Biuro Literackie 2024), nominowanej do Nagrody im. Wiesławy Szymborskiej. Tlenuje „Tlenowi Literackiemu” i współtworzy kolektyw „Sfinga girls”. Mieszka w Warszawie i lubi lato w mieście.

fot. Mateusz Ferenc

Alicja Regiewicz

Alicja Regiewicz (ur. 1997) – publikowała m.in. w „Twórczości”, „Dwutygodniku”, „Odrze”, „Czasie Literatury”. Dwukrotnie nominowana do nagrody głównej w Konkursie Poetyckim Fundacji Duży Format. W marcu 2025 roku zadebiutowała książką poetycką Wykrzywnik twarzy (wyd. Ostatnia Sobota Lata), wyróżnioną w XXII Ogólnopolskim Konkursie Literackim na Debiut Poetycki „Złoty Środek” im. Artura Fryza. Autorka adaptacji do spektaklu Teatru Telewizji Dzień listopadowy, na podstawie opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza, w reżyserii Jana Kidawy-Błońskiego (2026). Współautorka tekstu musicalu Human (AST Wrocław, 2026). Redaktorka portalu filmowego Adapter dla osób niewidomych i niesłyszących, flagowego projektu Fundacji Katarynka.

Michał Siermiński

(1989) historyk idei, filozof i matematyk. Jego zainteresowania naukowe obejmują przede wszystkim historię lewicy, zwłaszcza marksizmu, historię ruchów rewolucyjnych, historię opozycji w PRL, ze szczególnym uwzględnieniem rewolucji „Solidarności”, historię opozycji w innych krajach bloku radzieckiego, filozofię społeczną i polityczną oraz historię stosunków polsko-żydowskich.



Leszek Kolankiewicz

– kulturoznawca, inicjator tzw. warszawskiej szkoły antropologii widowisk. Emerytowany profesor w Instytucie Kultury Polskiej UW, którego był dyrektorem w latach 2005–2012. Od 2012 do 2016 dyrektor Centre de civilisation polonaise na Sorbonie. Prowadzi badania nad widowiskami kulturowymi, szczególnie obrzędami kultów posesywnych, nad performansami społecznymi i nad przedstawieniami teatralnymi, zwłaszcza awangardowymi i neoawangardowymi. W swoich badaniach kulturoznawczych łączy metody antropologii widowisk, performatyki oraz nauki o teatrze.

Anna Kańtoch

– z wykształcenia orientalistka, autorka książek fantastycznych oraz kryminalnych. Pięciokrotna laureatka Nagrody im. Janusza A. Zajdla, w 2013 roku wyróżniona także Nagrodą Literacką im. Jerzego Żuławskiego za powieść Czarne. Jej pierwsza książka pozbawiona elementów fantastycznych, Łaska, została nominowana do Nagrody Wielkiego Kalibru oraz zdobyła nagrodę „Kryminalnej Piły”. Kolejna, Wiara, otrzymała podczas Międzynarodowego Festiwalu Kryminału 2018 Nagrodę Specjalną im. Janiny Paradowskiej. Nagrodę Wielkiego Kalibru otrzymał pierwszy tom trylogii – Wiosna zaginionych (2020), kolejne tomy – Lato utraconych (2021) i Jesień zapomnianych(2022) spotkały się ze znakomitym przyjęciem, a do całej trylogii sprzedano prawa filmowe. W 2023 ukazał się jej kryminał Samotnia, w 2025 Trzecia osoba, a w 2026 kontynuacja trylogii – Zima pożegnanych.

fot. Dawid Grzelak



Agata Sikora

Agata Sikora, eseistka, autorka książek Jak wyjść z siebie. O złudzeniu niezależności i sile społecznych więzi, Wolność, równość, przemoc. Czego nie chcemy sobie powiedzieć (nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia) i Szczerość. O wyłanianiu się nowoczesnego porządku komunikacyjnego. Stale współpracuje z "Dwutygodnikiem", "Oko.press" i "Znakiem", czasem konsultuje scenariusze teatralne i filmowe. Interesują ją paradoksy kulturowe wpisane w naszą codzienność. Mieszka w Londynie.

fot. T. Kaczor

Małgorzata Omilanowska

(ur. 1960) – historyczka sztuki, nauczycielka akademicka, profesor nauk humanistycznych. W latach 2012–2014 podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w latach 2014–2015 minister kultury i dziedzictwa narodowego.

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, kształciła się także na wydziale architektury Uniwersytetu Technicznego w Berlinie. Od 1985 zawodowo związana z Instytutem Sztuki PAN, gdzie była m.in. zastępczynią dyrektora (1999–2007) i redaktor naczelną Słownika Architektów Polskich. Została też wykładowczynią Uniwersytetu Gdańskiego, od 2006 na stanowiskach profesorskich. W 2008 objęła stanowisko dyrektora Instytutu Historii Sztuki UG. Została członkinią rady naukowej Instytutu Herdera w Marburgu, a także członkinią Komitetu Nauk o Sztuce PAN. W 2006 powołana na funkcję prezesa stowarzyszenia Patria Polonorum.

Wybrana na dyrektora Zamku Królewskiego w Warszawie w miejsce przechodzącego na emeryturę Andrzeja Rottermunda. Nowy minister kultury Piotr Gliński odmówił jednak powołania jej na to stanowisko, motywując to względami politycznymi.

Odznaczona Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Republiki Włoskiej, Krzyżem Wielkim Orderu Oranje-Nassau, Orderem Sztuki i Literatury I klasy, wyróżniona tytułem honorowego obywatela Połągi.



Wit Szostak

Wit Szostak jest polskim pisarzem, autorem powieści, opowiadań, dramatów i esejów. Opublikował kilkanaście książek literackich. Jego powieści były nominowane do nagród literackich: nagrody literackiej NIKE (Fuga 2013, Szczelinami 2023) oraz Paszportów „Polityki” (Sto dni bez słońca 2015). Powieść Dumanowski doczekała się adaptacji radiowej  Jana Klaty oraz dwóch teatralnych w Narodowym Starym Teatrze. Jego dramaty (Pogłosy i Obrzędy) były wystawiane we Wrocławiu, Lublinie i Łodzi. Ostatnio wydał Wylinkę (2025), pierwszą książkę napisaną dla dzieci, uznaną za Książkę Roku przez Polską Sekcję IBBY. W kwietniu tego roku ukazała się jego najnowsza powieść Suche strugi.

Z wykształcenia jest filozofem, pracuje jako profesor uczelni na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Jako Dobrosław Kot – Szostak jest pseudonimem literackim – ostatnio wydał Dorzecza i dociekania (2025), filozoficzny esej o rzekach, źródłach i ujściach, w których pyta o samą rzekę i śledzi rzeczne metafory w języku.  

Wit Szostak mieszka w Krakowie z żoną i trójką dzieci.

fot. Piotr Tołłoczko

Bożena Szaynok

Bożena Szaynok, prof. UWr., specjalizuje się w zakresie najnowszej historii Polski (Żydzi w Polsce po 1945 roku, stosunki polsko-żydowskie, stanowisko Kościoła katolickiego wobec kwestii żydowskiej w Polsce po 1945 r.,  historia społeczna Polski, ) oraz stosunków międzynarodowych ( Polska-Izrael 1948-1967). 

Autorka książek, m.in. : „Pogrom Żydów w Kielcach. 4. VII 1946 r.”, „Ludność żydowska na Dolnym Śląsku 1945-1950”, „Z historią i Moskwą w tle. Polska a Izrael 1944-1968” „Duszpasterz. Rozmowy z ojcem Ludwikiem Wiśniewskim”. W najbliższym czasie ukaże się jej książka „Rachunek sumienia. Kościół katolicki w Polsce i Żydzi. 1944-1989”.

Stypendystka, m.in. Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej Fundacji im. Batorego,  Fundacji Kościuszkowskiej,  członkini polsko – izraelskich projektów naukowych, Międzynarodowej Rady Muzeum Historii Żydów Polskich, jury nagrody historycznej „Polityki”. 

Odznaczona Krzyżem Wolności i Solidarności. 

Społecznie prezeska Fundacji Hospicyjnej we Wrocławiu.

Marcin Zaremba

prof. ucz. (1966), absolwent historii i socjologii UW. Pracuję na Wydziale Historii UW. Interesuje się historią społeczną PRL. Autor m.in.: „Wielka Trwoga. Ludowa rekcja na kryzys. Polska 1944-1947” i „Wielkie rozczarowanie. Geneza rewolucji Solidarności”. Współpracownik tygodnika „Polityka”.

fot. Leszek Zych / Polityka

Katarzyna Szaulińska

– pisarka, psychiatrka i psychoterapeutka. Autorka nominowanego do Nagrody Literackiej Nike zbioru opowiadań Czarna ręka zsiadłe mleko (Filtry, 2022), książek poetyckich Druga osoba (Biuro Literackie, 2020)  i Kryptodom (Biuro Literackie, 2023), który otrzymał nominację do Studenckiej Nagrody Literackiej Z BUTA dla najlepszej zaangażowanej książki roku. Laureatka Nagrody Głównej w III edycji Konkursu Dramaturgicznego im. Tadeusza Różewicza za dramat Kret/Mara. Twórczyni scenariusza komiksu o depresji Czarne fale i monodramu Córcia wystawianego w Teatrze WARSawy. Zbiory angielskich tłumaczeń jej wierszy autorstwa Marka Tardiego zostały wydane w USA w chapbooku Faith in Strangers (Toad Press/Veliz Press, 2021) i antologii Viscera: Eight Voices from Poland (Litmus Press, 2024). Hiszpańskie tłumaczenie opowiadania Kasztanek autorstwa Katarzyny Mołoniewicz i Abela Murcii ukazało się w antologii Animales de razas pequeñas (La Caja Books, 2025).  Urodziła się w Kołobrzegu, mieszka w Warszawie.

fot. Czas Literatury

Grzegorz Motyka

– prof. dr hab. Grzegorz Motyka, Historyk, politolog, dyrektor Wojskowego Biura Historycznego, pracownik Instytutu Studiów Politycznych PAN. Zajmuje się problematyką stosunków polsko-ukraińskich po 1939 roku oraz kwestią antykomunistycznego oporu w Europie Środkowej po 1944 r. Napisał między innymi: Od rzezi wołyńskiej do akcji >>Wisła<<. Konflikt polsko-ukraiński 1943-1947 (Kraków 2011) oraz Na białych Polaków obława. Wojska NKWD w walce z polskim podziemiem 1944-1953 (Kraków 2014). Ostatnio wydał: Akcja >>Wisła<< '47. Komunistyczna czystka etniczna, (Kraków 2023). Członek Kolegium IPN wybrany w 2023 r. przez Senat RP.

Olga Wróbel

– kulturoznawczyni, krytyczka literacka, absolwentka Instytutu Kultury Polskiej UW. Prowadzi bloga "Kurzojady", jako recenzentka wewnętrzna współpracuje z wydawnictwami WAB, Znak i Czarne, jej teksty ukazują się regularnie w Dwutygodniku, w magazynie “Książki” i na łamach Gazety Wyborczej.  Twórczyni komiksów - jej prace znajdują się w zbiorach muzeum Polin oraz Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej w Łodzi. Pracuje nad książką o literaturze młodzieżowej PRL-u.

Amelia Sarnowska

— krytyczka literacka, redaktorka i dziennikarka, w przeszłości literaturoznawczyni związana z Uniwersytetem Jagiellońskim. W pracy nad literaturą skupia się głównie na prozie współczesnej, rynku książki i życiu literackim. Niespieszny wędrowiec po kulturalno-społecznych i literacko-filozoficznych pograniczach. Interesuje się także kinem, Bałkanami i fotografią. Od blisko dziesięciu lat związana z mediami. Przeprowadzała wywiady m.in. z Georgim Gospodinowem, Serhijem Żadanem, Jasmilą Žbanić, Joanną Kuciel-Frydryszak, Andrzejem Stasiukiem, Mikołajem Grynbergiem, Julem Łyskawą, Cate Blanchett i Jakubem Józefem Orlińskim. Jeśli nie czyta, spaceruje po lesie z psem albo trawi przeczytane na rowerze. Prywatnie w trakcie pracy nad debiutem literackim.

Katarzyna Szaulińska

– pisarka, psychiatrka i psychoterapeutka. Autorka nominowanego do Nagrody Literackiej Nike zbioru opowiadań Czarna ręka zsiadłe mleko (Filtry, 2022), książek poetyckich Druga osoba (Biuro Literackie, 2020)  i Kryptodom (Biuro Literackie, 2023), który otrzymał nominację do Studenckiej Nagrody Literackiej Z BUTA dla najlepszej zaangażowanej książki roku. Laureatka Nagrody Głównej w III edycji Konkursu Dramaturgicznego im. Tadeusza Różewicza za dramat Kret/Mara. Twórczyni scenariusza komiksu o depresji Czarne fale i monodramu Córcia wystawianego w Teatrze WARSawy. Zbiory angielskich tłumaczeń jej wierszy autorstwa Marka Tardiego zostały wydane w USA w chapbooku Faith in Strangers (Toad Press/Veliz Press, 2021) i antologii Viscera: Eight Voices from Poland (Litmus Press, 2024). Hiszpańskie tłumaczenie opowiadania Kasztanek autorstwa Katarzyny Mołoniewicz i Abela Murcii ukazało się w antologii Animales de razas pequeñas (La Caja Books, 2025).  Urodziła się w Kołobrzegu, mieszka w Warszawie.

Michalina Drygasiewicz

Edukatorka filmowa związana ze Stowarzyszeniem Nowe Horyzonty.

Od 2015 roku programuje Filmowe Poranki w Kinie Nowe Horyzonty oraz koordynuje i prowadzi warsztaty kreatywne realizowane w ramach wydarzeń cyklicznych i festiwali we Wrocławiu. Aktywnie uczestniczy w programie Edukacja Młode Horyzonty, prowadząc prelekcje oraz tworząc materiały wideo i interaktywne prezentacje wprowadzające dzieci w tematykę filmową. Jej wideoprelekcje można zobaczyć w 80 kinach uczestniczących w programie Edukacja Młode Horyzonty.Współtworzy i wspiera bezpieczną przestrzeń dla dzieci i młodzieży podczas festiwali, takich jak Festiwal Nowe Horyzonty, Festiwal Młode Horyzonty oraz Letnia Akademia Filmowa w Zwierzyńcu. Swoją wiedzą i doświadczeniem dzieli się, prowadząc wykłady oraz warsztaty dla koordynatorów programów edukacji filmowej z całej Polski.

W ramach autorskiej działalności pod nazwą NIGDY NUDY prowadzi interdyscyplinarne warsztaty dla dzieci i młodzieży. Projekt obejmuje zarówno warsztaty naukowo-chemiczne, jak i zajęcia związane z fotografią, animacją poklatkową, filmem oraz eksperymentalnymi działaniami wykorzystującymi fotografię i obraz. W ramach NIGDY NUDY łączy zamiłowanie do filmów, edukacji i nauki, tworząc autorskie scenanariusze zajęć, których celem jest motywowanie dzieci do kreatywnego myślenia i wspieranie ich ciekawości świata.



Sławomir Sierakowski 

(ur. 1979) socjolog, publicysta, felietonista i współzałożyciel „Krytyki Politycznej”. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, stypendysta m.in. Yale, Princeton i Harvardu. Autor licznych tekstów o polityce, społeczeństwie i kulturze publikowanych w Polsce i za granicą, m.in. w „New York Times”, „Foreign Policy” i „Die Zeit”. W swojej twórczości analizuje współczesne procesy społeczne, polityczne i kulturowe, należąc do najważniejszych głosów polskiej debaty publicznej.


Fot: Piotr Kamionka/REPORTER

 

Dominik Puchała

– badacz w Centrum Badań nad Uprzedzeniami na Uniwersytecie Warszawskim. Związany z Instytutem Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza. Ukończył z wyróżnieniem Kolegium MISH UW (tytuł magistra sztuk wyzwolonych i psychologii). Trzykrotnie otrzymał stypendium MEiN za znaczące osiągnięcia naukowe. Naukowo zajmuje się mową nienawiści i ruchami skrajnie prawicowymi. Autor książki Tęczowa Matka Boska, Orzeł i Polka Walcząca: Emancypacyjne wykorzystywanie symboliki grup większościowych w Polsce.

Dorota Sumińska

– lekarka weterynarii, dziennikarka radiowa i telewizyjna, autorka książek. Jest znana w Polsce jako Matka Teresa od zwierząt. Co sobotę o godzinie 17 razem z córką – Martą Stachowiak – prowadzi na żywo na FB i YT godzinną audycję o zwierzętach „Pytania i odpowiedzi”. Po niej, o 18:00, nadawana jest kolejna audycja – tematyczna, nagrana wcześniej. Wraz z córką – Martą Stachowiak – prowadzi audycję „Sumińska – Zwierzę Ci się”. To ich autorski projekt, w którym uczą odbiorców uczyć się na ich własnych błędach. Autorka książek dla dorosłych i dla dzieci o zwierzętach, ludziach, podróżach i życiu, w tym bestsellerów: „Autobiografia na czterech łapach”, „Dalej na czterech łapach”, „Zwierz w łóżku”, „Świat według psa”, „Zwykłe niezwykłe życie”, „Dlaczego oczy kota świecą w nocy?”, „Dlaczego hipopotam jest gruby?”, „Dlaczego ziewamy?”, „Czy ryby piją wodę?” oraz „Dość. O zwierzętach i ludziach, bólu, nadziei i śmierci”.

Mirosława Szott

Literaturoznawczyni, krytyczka literacka, redaktorka tomików poetyckich. Autorka publikacji naukowych i popularnonaukowych. Teksty krytycznoliterackie publikowała m.in. w „Twórczości”, „Odrze”, „Toposie”, „Frazie”, „Śląsku”, „Pro Libris”. Prowadzi warsztaty kreatywnego pisania oraz spotkania autorskie.

Michał Nogaś

— dziennikarz, autor książki „Z niejednej półki. Wywiady”. W latach 2000-2016 związany z radiową Trójką, prowadzący audycje literackie i publicystyczne. Między 2016 a 2024 rokiem pracował w „Gazecie Wyborczej”, publikował także w „Książkach. Magazynie do Czytania” i „Wysokich Obcasach”. Od lutego 2024 ponownie w Trójce, gdzie pełni funkcję zastępcy redaktorki naczelnej i prowadzi autorską audycję „Wszystkie książki świata”, w której rozmawia wyłącznie z zagranicznymi twórcami literatury. Na antenie można go jeszcze usłyszeć w paśmie „Tu Myśliwiecka 3/5/7”.

Fot.: Max Pflegel

Magdalena Bigaj

Magdalena Bigaj – założycielka i prezeska Fundacji "Instytut Cyfrowego Obywatelstwa". Medioznawczyni, badaczka i działaczka społeczna. Autorka książek „Wychowanie przy ekranie” oraz „Twój telefon, twoje zasady” (Wydawnictwo W.A.B.).  Pomysłodawczyni i współautorka pionierskich Ogólnopolskich Badań Higieny Cyfrowej oraz raportu „Internet dzieci”. Twórczyni i kierowniczka pierwszych w Polsce studiów z higieny cyfrowej na Uczelni Korczaka. Felietonistka miesięcznika „Pismo. Magazyn opinii”. Wielokrotnie nagradzana za działalność społeczną i edukacyjną, m. in. prestiżową Nagrodą Korczaka za działania na rzecz praw dziecka w środowisku cyfrowym oraz Nagrodą im. Michała Serzyckiego, przyznawaną przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

fot. Natalia Derewicz

Jan Mencwel

Jan Mencwel, animator kultury, publicysta, działacz społeczny i aktywista miejski, współzałożyciel stowarzyszenia Miasto jest Nasze, autor książek „Betonoza. Jak się niszczy polskie miasta” (2021) oraz „Hydrozagadka. Kto zabiera polską wodę i jak ją odzyskać” (2023).

fot. Tomasz Kaczor

Eliza Kącka

– pisarka, literaturoznawczyni, krytyczka. Autorka książek prozatorskich:  Elizje (2017), po drugiej stronie siebie (2019), Strefa zgniotu (2022), Wczoraj byłaś zła na zielono (2024), książki eseistycznej  Idiomy. Eseje (2023)  oraz książek akademickich: Stanisław Brzozowski wobec Cypriana Norwida (2012), Lektura jako spotkanie. Brzozowski – tekst – metoda (2017).  Sporządziła kilka wyborów poezji (nie tylko najnowszej). Felietonistka i współpracowniczka "Tygodnika Powszechnego". Laureatka Nagrody Literackiej Nike 2025 i Nagrody Nike Czytelników.

Fot. Mateusz Skwarczek/Agencja Wyborcza.pl

Helena Morpho

🦋

Helena Morpho jest polską pisarką debiutującą pod pseudonimem w świecie literatury dziecięcej. Przybrawszy imię jednego z najpiękniejszych motyli świata o intensywnie niebieskich skrzydłach symbolizującego duchową przemianę, wewnętrzne piękno i odwagę bycia sobą, w swoim debiutanckim Tryptyku – „Cztery palce Maby i jej tęczowa krew” podejmuje bardzo trudny i ważny temat przemocy rówieśniczej w szkołach, problem wykluczenia i braku akceptacji dla inności, która w istocie jest wartością a nie słabością.

Dwie pierwsze części Tryptyku – „Maba” i „Ów” otrzymały Nagrodę Główną Komitetu Ochrony Praw Dziecka w konkursie Świat Przyjazny Dziecku. Trzecia część „Samotność i Strach” czeka na publikację.

Helena Morpho wierzy, że literatura ma moc dawania skrzydeł i że zgodnie z  efektem motyla – jedna ważna książka może zapoczątkować wielką zmianę w sercach młodych czytelników – zmianę tak niezwykle potrzebną, szczególnie w obecnej sytuacji zatrważająco narastającej ilości samobójstw wśród dzieci będących ofiarami, niemożliwej dla nich do uniesienia, przemocy równieśniczej.

Monika Bisek-Grąz

Jestem doktorką nauk humanistycznych, kulturoznawczynią-folklorystką, wykładowczynią, badaczką procesów tożsamościowych oraz koordynatorką projektów związanych z dziedzictwem kulturowym i pamięcią społeczną. Jestem członkinią Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego oraz Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego.

W centrum moich zainteresowań badawczych znajduje się Dolny Śląsk – region, który po 1945 roku stał się przestrzenią intensywnego zderzenia kultur, pamięci i doświadczeń. To miejsce, w którym całe społeczności zostały wymienione, a codzienność trzeba było budować od początku – często w obcych miastach, w cudzych domach, wśród nieoswojonej jeszcze przestrzeni.

Jedną z kluczowych grup, które badam i opisuję w tym procesie, jest ludność żydowska, współtworząca powojenną strukturę społeczną regionu. W Wałbrzychu stanowiła około 17% mieszkańców, a ważnymi ośrodkami jej osadnictwa były również Dzierżoniów i Wrocław. W swoich badaniach analizuję, jak organizowało się życie ludności żydowskiej w nowych warunkach społecznych i przestrzennych, jakie formy przyjmowała odbudowa wspólnoty oraz jakie mechanizmy prowadziły do jej stopniowego rozpadu i wyjazdów.

Moja praca badawcza prowadzona jest na styku historii, kultury i doświadczenia codziennego. Łączę perspektywę kulturoznawczą z analizą doświadczenia jednostkowego, traktując mikrohistorie jako narzędzie opisu szerszych procesów społecznych. Opieram się na narracjach lokalnych i analizie praktyk społecznych, przez które można zobaczyć, jak powstaje – i jak rozpada się – wspólnota. Szczególne miejsce w moich zainteresowaniach zajmują także cmentarze jako przestrzenie pamięci – jako miejsca, w których szczególnie wyraźnie ujawnia się napięcie między obecnością a nieobecnością oraz między trwaniem a zanikiem wspólnoty.

Jestem m.in. autorką książek:
Powojenny Wałbrzych. Miasto kultur (2009),
Zatrzymać w pamięci (2011),
Dziedzictwo kulturowe Wałbrzyskiego. Wierzenia, zwyczaje i obrzędy rodzinne (2011),
Dziedzictwo kulturowe Gór Sowich (2014),
oraz licznych artykułów naukowych dotyczących tożsamości kulturowej mieszkańców Dolnego Śląska, publikowanych m.in. w „Nowej Kronice Wałbrzyskiej”. W 2023 roku opublikowałam powieść Przystanek.

Współpracowałam z wrocławskim Ośrodkiem „Pamięć i Przyszłość” przy projektach, których celem była rejestracja opowieści wspomnieniowych osób przybyłych na Dolny Śląsk po 1945 roku, dokumentujących doświadczenie przesiedlenia i budowania życia w nowej przestrzeni. Współpracuję również z uczelniami oraz organizacjami i fundacjami przy projektach badawczych i edukacyjnych.

Uczestniczyłam w zajęciach Żydowskiego Uniwersytetu Otwartego – programu edukacyjnego prowadzonego przez Fundację Shalom, poświęconego historii i kulturze Żydów oraz współczesnym zagadnieniom tożsamościowym.

Czynnie uczestniczę w przedsięwzięciach dotyczących pamięci, tożsamości oraz zderzeń kulturowych. Posiadam doświadczenie w prowadzeniu konferencji, w tym konferencji naukowych, a także spotkań z pisarzami i przedstawicielami świata kultury. W swojej pracy szczególną wagę przywiązuję do rozmowy jako formy budowania przestrzeni spotkania między różnymi doświadczeniami i perspektywami. Ponadto przez wiele lat pracowałam w Zamku Książ jako przewodnik. 

Jestem badaczką o profilu dwukierunkowym – obok pracy naukowej posiadam przygotowanie z zakresu zarządzania i prawa. Ukończyłam studia Executive MBA z wyróżnieniem oraz studia z zakresu prawa, co pozwala mi łączyć refleksję kulturową z podejściem systemowym i organizacyjnym.

Karol Maliszewski

Karol Maliszewski, dr hab., profesor Uniwersytetu Wrocławskiego; poeta i prozaik, krytyk literacki. Opublikował kilkanaście tomów wierszy, liczne utwory prozatorskie i szereg zbiorów tekstów krytycznoliterackich, m.in. „Nasi klasycyści, nasi barbarzyńcy”, „Rozproszone głosy. Notatki krytyka”, „Wolność czytania”, „Poezja i okolice. Między krytyką literacką a historią literatury”, „Bez zaszeregowania. O nowej poezji kobiet”, „Język w ogniu i inne metafory krytycznoliterackie”. Jest autorem książek dla dzieci, np. „Przypadki Pantareja”, i lokalnych baśni i legend (np. „Diabeł z Wilkowca”) oraz współautorem podręcznika „Jak zostać pisarzem”. Mieszka w Nowej Rudzie.

Monika Bisek-Grąz

– dr nauk hum., kulturoznawczymi-folklorystka, wykładowczyni, członkini Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego i Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, a także koordynatorka i realizatorka projektów związanych tożsamością kulturową. Autorka kilku publikacji zwartych, m.in.:  Dziedzictwo kulturowe Gór Sowich, Wałbrzych, 2014, Dziedzictwo kulturowe Wałbrzyskiego. Wierzenia, zwyczaje i obrzędy rodzinne, Wrocław, 2011, Zatrzymać w pamięci, Wałbrzych, 2011, Powojenny Wałbrzych. Miasto kultur, Wałbrzych, 2009 oraz licznych artykułów nt. tożsamości kulturowej mieszkańców Dolnego Śląska, w tym m.in. do Nowej Kroniki Wałbrzyskiej. W 2023 r. wydała książkę obyczajową ,,Przystanek”.

Jaga Hupało 

Artystka i kuratorka. Od wielu lat tworzy projekty artystyczne prezentowane w galeriach i przestrzeniach sztuki. Kuratorka wystawy Kamień, papier, nożyce (Pasmo Sztuki na Festiwalu Góry Literatury 2026). Założeniem jej twórczości jest poszukiwanie piękna i równowagi. 

Artystka fryzur, hair expert, Dyrektor Artystyczna Pracowni Born To Create oraz przestrzeni Space of Creation, producentka. Laureatka medalu Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz tytułów takich jak „Designer of the Year” i „Personality of the Year” przyznawanych przez Intercoiffure Paris. Jej twórczość była prezentowana między innymi w londyńskiej galerii Barbican Centre, a także podczas dwóch edycji prestiżowego wydarzenia NOISE London, w ramach Los Angeles Fashion Film Festival i Berlin Fashion Film Festival, jak również na autorskich pokazach w Nowym Jorku, Paryżu i Warszawie, podczas tygodni mody w Lizbonie, Londynie, Berlinie i Warszawie oraz w topowych magazynach, takich jak Vogue Italia, Vogue Polska, Harper’s Bazaar, ELLE czy L’Officiel. Zaprojektowała peruki do wielu wspaniałych wydarzeń scenicznych Opery Narodowej, Teatru Muzycznego ROMA, Teatru Polskiego oraz Teatru Dramatycznego, jak również do performance’ów m.in. w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki, w Centrum Sztuki Współczesnej Zamku Ujazdowskim, na Zamku Królewskim na Wawelu oraz w Zamku Sarny w ramach festiwalu Góry Literatury. W Górach Bardzkich, blisko źródła swoich korzeni, prowadzi Leśną Ostoję Sztuki – niezwykłe miejsce artystycznych wydarzeń i spotkań ludzi kultury. Co roku, z okazji Ogólnopolskiej Nocy Muzeów, w swoich Pracowniach organizuje spotkania artystów i performerów, jak również wystawy, które często goszczą potem na festiwalu Góry Literatury. Podczas tegorocznej edycji Nocy Muzeów zaprezentuje film artystyczny pod tytułem „Po Deszczu” realizowany przy współpracy reżyserskiej Kacpra Gocławskiego. Film ten stanowi projekt skupiający artystów różnych dziedzin i zrealizowany został na podstawie poruszającego manifestu Agnieszki Szpili. Wraz z filmem zaprezentowane zostaną eksponaty muzealne udostępnione przez Teatr Muzyczny ROMA: wyjątkowe, lśniące peruki zaprojektowane do musicali „Aida”, „Deszczowa Piosenka” i „We Will Rock You”. 

fot. Iza Grzybowska

Anna Równy

– edukatorka filmowa, trenerka edukacji medialnej i filmowej oraz specjalistka w dziedzinie kultury filmowej. Zajmuje się projektami promocji i metodyki filmu w edukacji formalnej i nieformalnej młodego i dorosłego widza. Koordynuje programy edukacyjne dla dzieci i młodzieży, m.in. jako koordynatorka merytoryczna projektu Edukacja Młode Horyzonty. Zajęcia filmowe i kinowe prelekcje łączy z rozwijaniem kompetencji krytycznych i działaniami psychoedukacyjnymi. Od 20 lat działa w instytucjach kultury filmowej, prowadząc warsztaty, prelekcje i webinary oraz współpracując z kinami studyjnymi i festiwalami w Polsce. Została wyróżniona Nagrodą Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w kategorii Edukacja młodego widza dla Liderów Filmoteki Szkolnej oraz tytułem Mistrz Pedagogii przez Ruch Innowacyjny w Edukacji.

Anna Klimczak

Artystka wizualna. Tworzy instalacje site-specific i działania performatywne. Jest kuratorką wystaw i projektów artystycznych. Od 2009 związana zawodowo z Polsko-Japońską Akademią Technik Komputerowych w Warszawie.

https://annaklimczak.pl/

fot. Jakub Certowicz

Michał Suchora

(1984) – historyk sztuki, manager kultury, od 2025 roku współprzewodniczący Zielonych. Prowadzi galerię sztuki BWA Warszawa i przestrzeń rezydencyjną BWA Sokołowsko. Członek zarządu Stowarzyszenia Przyjaciół Muzeum Narodowego w Warszawie. W swojej praktyce artystycznej, społecznej i politycznej skupia się na wzajemnych zależnościach między sztuką, kształtem współczesnych społeczeństw i zieloną transformacją. 

Od 5 lat dzieli czas między Warszawę i małą sudecką wieś Sokołowsko, w której współredaguje lokalną gazetę, współpracuje z Festiwalem Góry Literatury Fundacji Olgi Tokarczuk czy Sanatorium Dźwięku organizowanym przez Fundację In Situ. Za noblistą Heinrichem Böllem mówi "Nie ma nic, co by mnie nic nie obchodziło"



Urszula Glensk

(ur. 1967 w Tarnowskich Górach)

– literaturoznawczyni, krytyczka literacka, profesorka Uniwersytetu Wrocławskiego. Pracuje w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej. Jurorka Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus” (w latach 2019–2021).

Opublikowała prawie 200 artykułów naukowych i publicystycznych oraz pięć książek, m.in. monografię „Historia słabych. Reportaż i życie w Dwudziestoleciu 1918–1939”, za którą dostała Nagrodę Historyczną „Polityki”. Za „wysoko ocenioną” habilitację otrzymała Nagrodę Prezesa Rady Ministrów.

Najnowsza książka, biografia „Hirszfeldowie – zrozumieć krew”, była nominowana do Nagrody Nike, została wyróżniona Nagrodą Młodzieżowych Klubów Historycznych im. Kazimierza Moczarskiego oraz Nagrodą Specjalną Leopoldina.

Stworzyła „Fundację No Border”, aby pomagać uchodźcom na granicy polsko-białoruskiej. Jej najnowsza książka to „Pinezka. Historie z granicy polsko-białoruskiej”, nagrodzona Grand Pressem 2025.

fot. Rafał Komorowski

 

Leszek Koczanowicz

Politolog, filozof, psycholog. Zajmuje się filozofią polityki, koncepcjami demokracji i etyką polityki. Interesuje się filozofią kultury, kulturą współczesną oraz sztuką współczesną. Prowadził badania i wykłady na wielu uczelniach zagranicznych, w tym na Uniwersytecie Columbia, Uniwersytecie w Berkeley, Uniwersytecie w Buffalo oraz Uniwersytecie w Oxfordzie. Autor wielu książek, m.in. Wspólnota i emancypacje. Spór o społeczeństwo postkonwencjonalne (2005), Politics of Time. Dynamics of Identity in Post-Communist Poland (2008), Lęk nowoczesny. Eseje o demokracji i jej adwersarzach (2011) oraz Polityka dialogu. Demokracja niekonsensualna i wspólnota krytyczna (2015). Laureat konkursu MISTRZ Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej.

Lena Bielska

– certyfikowana trenerka samoobrony i asertywności dla kobiet i dziewcząt WenDo, trenerka antydyskryminacyjna, trenerka dramy stosowanej I stopnia. Superwizorka treningu WenDo. Psychoterapeutka Gestalt, która w swojej pracy terapeutycznej i trenerskiej skupia się na wsparciu osób z grupy Post Traumatic Stress Communities. Prezeska Fundacji HerStory, w której współtworzy programy wsparcia i innowacje edukacyjne w zakresie przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji. Dwukrotna stypendystka Rządu USA w programie International Visitors Leadership Program, stypendystka Alfred Landecker Democracy oraz Humanity in Action, współpracuje z wieloma krajowymi i zagranicznymi organizacjami równościowymi.

Monika Braun

(ur. 1963) aktorka, nauczycielka akademicka, pisarka oraz kulturoznawczyni. W 1986 ukończyła wrocławski Wydział Aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego. Pracę doktorską pt. „Wykorzystanie technik aktorskich w treningach społecznych” obroniła w Instytucie Kulturoznawstwa Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Pracuje jako trenerka w szkoleniach dla przedsiębiorstw w zakresie technik komunikacyjnych, gdzie uczy prawników, dziennikarzy, menedżerów, szkoli zespoły pracowników organizacji i przedsiębiorstw.

Autorka m.in. takich książek jak Podróżnik: o życiu i szkle Kazimierza Pawlaka, Przeciw powtórzeniu oraz Okruchy świata/ Wobec nieruchomości rzeczy.


Fot. Grzegorz Celejewski / Agencja Wyborcza.pl

Magda Publicewicz

– absolwentka socjologii US, arteterapii WSNS i architektury ASP. Mentorka i mentalistka barw, wykładowczyni psychologii koloru oraz architektka barw ludzkiej psychiki.

Tworzy abstrakcje geometryczne ChromaART, łącząc sztukę, psychologię barw i fizykę kwantową. W swoich pracach opiera się na zjawiskach długości fal barwnych oraz geometrii, tworząc matematycznie wyliczane kompozycje, które zatrzymują uwagę, intrygują i niosą ukojenie. Każdy obraz jest odrębną opowieścią o emocjach i stanach, odbieraną poprzez zmysły, a dzięki możliwości oglądania z czterech stron otwartą na różne interpretacje.

Istotnym elementem jej twórczości jest haptyczność dzieł. Najczęściej pracuje z farbami akrylowymi wzbogaconymi piaskiem, szkłem i drobinami jedwabiu, aby wzmocnić przekaz poprzez fakturę i dotyk. Do ekspozycji swoich prac zaprasza również muzyków, poszerzając doświadczenie odbioru o warstwę dźwiękową.

Przygodę z malarstwem rozpoczęła w dzieciństwie w pracowni swojego ojca, gdzie zdobywała warsztat, początkowo tworząc głównie malarstwo figuratywne. Ma na koncie wystawy indywidualne i zbiorowe, jest laureatką konkursów, a jej prace znajdują się w kolekcjach prywatnych w Polsce i za granicą.

Od ponad 20 lat zajmuje się arteterapią. Jest autorką Art Campów, warsztatów i szkoleń dla architektów i artystów oraz projektów dla dzieci z orzeczeniami lekarskimi, opartych na bajkoterapii i wiedzy o barwach. Swoją twórczość przenosi także do projektowania architektonicznego – stworzyła m.in. kolekcję dywanów inspirowanych abstrakcjami geometrycznymi ChromaART, realizując ideę „poleżenia na obrazie”. Obecnie pracuje nad kolejnymi projektami, których zwieńczeniem ma być autorski „alfabet barw” – uporządkowany zbiór wiedzy i doświadczeń zdobywanych przez lata pracy ze sztuką i kolorem.

Piotr Florczyk

— wielokrotnie nagradzany poeta, eseista i tłumacz. Pływak. Profesor University of Washington w Seattle. Mieszkaniec Los Angeles. Strona autorska: www.piotrflorczyk.com

fot. Miguel Rodriguez

Małgorzata Kolankowska

– adiunktka w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego, kierowniczka Akademickiego Centrum Badań. Ex-centrum Olgi Tokarczuk. W swoich badaniach zajmuje się związkami między dziennikarstwem i literaturą, reportażem, przekładem i recepcją twórczości Olgi Tokarczuk; szczególnie bliska jest jej komunikacja sensytywna. Wraz z Joanną Morawiecką prowadzą "Onkopodkast - Jestem z tobą" (we współpracy z Fundacją Na Ratunek Dzieciom z Chorobą Nowotworową). Autorka książek Czerwony: Czarny polski spór medialny o Chile oraz reportażu Wyspa. Mamo, przyjedźcie! Powiedzieli mi, że mam raka.

Jana Karpienko

– tłumaczy, organizuje, pisze. Asystentka Olgi Tokarczuk i koordynatorka Fundacji Olgi Tokarczuk. Tłumaczenia, własne teksty i wywiady publikowała w „Twórczości”, „Odrze”, „Nowej Polszy” i na portalu „Rozstaje.Art”. Była tłumaczką szamana syberyjskiego, współpracowała z dokumentalnym Teatrem Na Faktach.

fot. Rafał Komorowski

Jakub Skurtys

– dr, krytyk i historyk literatury; adiunkt w IFP na Wydziale Filologicznym UWr; zajmuje się poezją najnowszą, literaturą XX wieku i historią awangard literackich; członek redakcji internetowego pisma społeczno-literackiego „Zakład”; autor książek o poezji: Wspólny mianownik (Wrocław 2020), Wiersz… i cała reszta (Kraków 2021), Darczyńca. Rzecz o poezji Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego(Wrocław 2022) oraz Światy nierównoległe (Warszawa 2022); przygotował też wybory wierszy: Agnieszki Wolny-Hamkało, Jarosława  Markiewicza (wraz z D. Kujawą i R. Wawrzyńczykiem), Cezarego Domarusa, Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, Macieja Roberta oraz wybór wierszy i poematów Joanny Oparek (wraz z K. Porębą). Członek komisji Programu Translatorskiego ©POLAND Instytutu Książki, juror lubelskiej nagrody na debiut poetycki „Reflektor” (od trzech lat), Konkursu im. T. Karpowicza na recenzję literacką (od dwóch lat) oraz białostockiej Nagrody im. W. Kazaneckiego (od roku).



Katarzyna Byłów

– językoznawczyni, antropolożka społeczna, tłumaczka, stypendystka University of St Andrews (2010–2016), European Mind & Life Summer Research Institute (2015, 2016) i European Varela Awards (2015). Prowadziła badania naukowe wśród diaspory tybetańskiej w Himalajach, jako tłumaczka i naukowczyni pracowała w Belgii, Wielkiej Brytanii, Indiach, a obecnie w Polsce. Tłumaczka książek i artykułów naukowych z dziedziny antropologii społecznej i kulturowej, historii, historii sztuki, sztuki, tekstów o tematyce społecznej oraz powieści. Pracuje w Centrum Badań Migracyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, jest członkinią Fundacji Olgi Tokarczuk i Rady Programowej Akademickiego Centrum Badań Ex-Centrum Olgi Tokarczuk, Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury oraz Stowarzyszenia Centrum Łucznictwa Tradycyjnego we Wrocławiu.

Magdalena Barbaruk

– zajmuje się kulturową sprawczością literatury, jej wpływem na sposoby życia jednostek, wspólnot oraz przestrzeń; prowadzi badania w Hiszpanii oraz w krajach Ameryki Południowej, głównie w Chile. Autorka książek Długi cień Don Kichota (Kraków 2015, Universitas), Sensy błądzenia. La Mancha i jej peryferie (Kraków 2018, Pasaże) i nominowanej do Nagrody im. Marcina Króla monografii Ruch Amereidy (Gdańsk 2024, słowo /obraz terytoria). Kulturoznawczyni, profesorka UWr, dyrektorka Instytutu Kulturoznawstwa UWr, członkini Rady Programowej Akademickie Centrum Badań. Ex-centrum Olgi Tokarczuk (UWr) oraz redakcji czasopisma „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”. Wrocławianka.

fot. Paweł Piotrowski

Dorota Gruszka

– polonistka (UWr), redaktorka i wydawczyni. Współpracowała z różnymi instytucjami (kultury i nie tylko). Programowała, organizowała i produkowała (koncerty, wystawy i festiwale) w Polsce i zagranicą. Od ponad dekady w Domu Wydawniczym Znak. Lubi swoją pracę, kocha psy i Grecję.

 

fot. Michał Lichtański

Kasia Janusik

– absolwentka filologii angielskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim, redaktorka, tłumaczka, menedżerka kultury. Przekładała m.in. Iana McEwana, Zeldę Fitzgerald, Hanifa Kureishiego, Zadie Smith, Paula Austera i J.M. Coetzee’ego. Od 2014 roku koordynuje projekty literackie we Wrocławiu – m.in. w ramach Europejskiej Stolicy Kultury i Miasta Literatury UNESCO. Dyrektorka Wrocławskiego Domu Literatury, działkowiczka, dziewiarka.

fot. Piotr Pflegel

Michał Garapich

– urodzony w Krakowie antropolog, który od ponad 20 lat prowadzi badania i publikuje na tematy związane z migracjami, szczególnie w kontekście społecznością polskich w Wielkiej Brytanii. Prowadził badania wśród różnych grup i skupisk migrantów z Polski, ale też w peruwiańskich Andach, Ukrainie jak i wśród społeczności romskich w Anglii i Polsce. Autor i współautor trzech monografii oraz ponad 70-ciu publikacji dotyczących migracji, nacjonalizmu, skrajnej prawicy, oporu społecznego, bezdomności, etnografii intymnej i relacji ziemiańsko-chłopskich. Jego książka Dzieci Kazimierza (Czarne, 2019) otrzymała nagrodę Książki Historycznej roku Tygodnika Polityka. Jest profesorem na London Metropolitan University oraz profesorem Uniwersytetu w Białymstoku.



Dorota Oczak-Stach

Dorota Oczak-Stachdziennikarka, rzeczniczka prasowa Festiwalu Góry Literatury organizowanego przez Fundację Olgi Tokarczuk.

Absolwentka filologii rosyjskiej oraz dziennikarstwa i komunikacji społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Drogę zawodową zaczynała w radiu, następnie przez dekadę była związana z „Gazetą Wyborczą”. Obecnie pracuje jako wolny strzelec. Publikowała na łamach czasopism „Czas Kultury”, „Notatnik Literacki”, „Ładne Bebe”. Współtworzy magazyn „Ku Kulturze” emitowany na antenie TVP3 Wrocław. Zajmowała się też PR-em w kulturze, współpracowała z Wrocławskim Teatrem Pantomimy. Prowadziła spotkania autorskie m.in. z Katarzyną Bondą, Sylwią Chutnik, Mikołajem Grynbergiem,Michałem Rusinkiem, Wojciechem Tochmanem.

Prywatnie mama Franka i Marysi.

fot. Jerzy Wypych

Anna Jochymek

– artystka, etnografka oraz Postdoctoral Research Associate na London Metropolitan University specjalizująca się w badaniach nad skrajnie prawicowym ekstremizmem, subkulturami internetowymi oraz procesami przeciwdziałania radykalizacji w Wielkiej Brytanii. W swojej pracy łączy metody badań etnograficznych  z praktyką artystyczną. Zrealizowała dziesiątki międzynarodowych wystaw oraz interdyscyplinarnych projektów artystycznych, a także współtworzyła nagradzane filmy.

Michalina Dzierżęga

– od 2021 roku koordynatorka projektów w Fundacji Olgi Tokarczuk, od 2025 związana również z Wydawnictwem Dowody. Czasami korektorka, czasami copywriterka, przede wszystkim czytelniczka. Fanka natury – gór w szczególności – kotów, audiobooków i cappuccino na owsianym (w tej właśnie kolejności). Niedawno odkryła, że ornitologia jest fajna.

Piotr Jakub Fereński

– kulturoznawca, historyk, teoretyk i krytyk sztuki, kurator wystaw. Interesują go globalne i lokalne wymiary spółczesności. Zajmuje się między innymi pamięcią zbiorową i tożsamością, a także związkami między organizacją przestrzeni, architekturą i sztuką a konfliktami społecznymi, politycznymi i ekonomicznymi. Pracuje w Uniwersytecie Wrocławskim i Uniwersytecie SWPS.

Michał Derencz

Przeplatam wychowywanie trójki dzieci z pracą zawodową i aktywizmem społecznym i klimatycznym. Zasadę “myślenia globalnego” realizuję z ogólnopolskim ruchem społecznym Rodzice dla Klimatu angażując się m.in. w inicjowanie zmian systemowych na rzecz odchodzenia od spalania paliw kopalnych. Natomiast zasada “działając lokalnie” towarzyszy mi w pracy w stowarzyszeniu Stolovelasy, gdzie wspólnie z grupą przyjaciół działamy na rzecz rozwoju obywatelskiego lokalnej społeczności gminy Radków. 

Elżbieta Mirga-Wójtowicz

– dr., animatorka kultury, politolożka i badaczka. Pracuje jako adiunktka w Ośrodku Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie zajmuje się migracjami Romów. Posiada blisko 15-letnie doświadczenie w administracji rządowej w zakresie realizacji polityki państwa wobec mniejszości narodowych i etnicznych oraz koordynowania działań integracyjnych wobec społeczności romskiej w Polsce. W latach 2008–2014 pełniła funkcję Pełnomocniczki Wojewody Małopolskiego ds. Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Autorka licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych dotyczących Romów, a także raportów ewaluacyjnych dla Komisji Europejskiej w ramach projektów Roma Civil Monitor (2017–2020, 2021–2025). Od 2010 roku współorganizuje wraz z międzynarodową siecią romskich organizacji młodzieżowych TernYpe projekt upamiętniający Zagładę Romów – Dikh He Na Bister. Członkini zarządu Fundacji Jaw Dikh oraz Europejskiego Instytutu Romów na rzecz Sztuki i Kultury (ERIAC). Współpracuje z OBWE/ODIHR/Contact Point on Roma and Sinti Issues, NDI, IOM, Komisją Europejską, Radą Europy, CEU i ERGO Network. Stypendystka U.S. Department of State (International Leadership Visitor Program, 2010), absolwentka Roma Access Program na Central European University (2006) oraz była stażystka Komisji Europejskiej (2005).

fot. Piotr Markowski

Lucyna Piwowarska-Dmytrów

– kulturoznawczyni (UWr) animatorka kultury (skiba) trenerka zdrowego stylu życia (AWF Katowice), założycielka i prezeska stowarzyszenia STOLOVELASY, producentka wydarzeń, filmów, festiwali; managerka wydziału imprez w Kłodzkim Ośrodku Kultury. W przeszłości aktorka Wrocławskiego Teatru Pantomimy im. Henryka Tomaszewskiego, tancerka-ruchowiec.

Organizuje i prowadzi akcje społeczne, treningi uważności z elementami pracy z ciałem, edukację przez sztukę. Nie zgadza się z polityką wykluczenia społecznego i tyranią. Orbituje. Obserwuje. Bada.

Z festiwalem związana od kilku lat – na początku uczestniczka, w ostatnich latach także organizatorka.

Z prawdziwą przyjemnością wprowadza w formułę festiwalu koncepcję zrównoważonej turystyki. Promuje chodzenie jako najzdrowszą formę aktywności fizycznej, zachęca do zgłębiania wiedzy anatomicznej w kontakcie z naturą jako jednej z najskuteczniejszych technik odpoczynku.

Uczy uważnego patrzenia, słuchania, czucia. Lubi łączyć sztukę z anatomią i z naturą. Właściwie filozofka.

We współpracy z Parkiem Narodowym Gór Stołowych i stowarzyszeniem Stolovelasy stwarza  okazję do spacerowania po nieoczywistych miejscach na terytorium, które osobiście zamieszkuje. Towarzyszą jej eksperci od przyrody, społecznicy, pasjonaci.

Uważa, że otwarcie festiwalu spotkaniem z Joanną Kuciel- Frydryszak i książką „Chłopki - opowieść o naszych babkach” to symboliczny moment zwrotny dla polskiej kultury. Swojej babci – Lucynie, po której ma imię – dziękuje za spódnicę z koca i dziesięciokilometrową drogę do szkoły, którą dzielnie pokonywała. Ta droga zmienia wszystko.

Ciągle idzieMY, bo życie to ruch.

Kamil Kijek

adiunkt, Katedra Judaistyki im. Tadeusza Taubego, Uniwersytet Wrocławski. Absolwent socjologii na Uniwersytecie Wrocławskim i studiów doktorskich w Instytucie Historii PAN w Warszawie. Uczestnik stażów doktorskich i podoktorskich w Center for Jewish History w Nowym Jorku, Uniwersytecie Hebrajskim, Uniwersytecie w Tel-Awiwie i Uniwersytecie Nowojorskim. Był wizytującym profesorem w Wisenthal Institute for Holocaust Studies w Wiedniu, Center for Holocaust Studies w Monachium i École des Hautes Études en Sciences Sociales  w Paryżu. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół: historii Żydów w Europie Środkowo-Wschodniej w XIX i XX wieku, problemów kontynuacji w XX-wiecznej historii Żydów w Europie Wschodniej, relacji między wschodnioeuropejską społecznością żydowską a innymi centrami żydowskiego świata.

W 2018 roku otrzymał I nagrodę w konkursie na najlepszą publikację naukową na temat ‘‘Jews and Liberal Regimes in Eastern Europe after 1917”, przyznana przez Centrum im. Leonida Nevzlina na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie za książkę „Dzieci modernizmu”. Właśnie złożył do druku książkę pt. "Ostatnie sztetl? Świat, Polska i komunizm z perspektywy społeczności żydowskiej dolnośląskiego miasteczka (1945-1950)". W 2025 roku wraz z Anną Bikont stworzył koncepcję i scenariusz wystawy czasowej “1945. Nie koniec, nie początek”, w okresie od marca do września 2025 roku pokazywanej w Muzeum Historii Żydów Polskich 

 Najważniejsze publikacje: 

“Dzieci modernizmu. Świadomość i socjalizacja polityczna młodzieży żydowskiej w Polsce międzywojennej”, Wyd. Uwr, Wrocław 2017 / „Modern and Radical. Politics, Culture, and Socialization of Jewish Youth in Interwar Polann”, Indian University Press, Bloomington 2026 

„Jewish Lives under Communism. New Perspectives”, red. Kamil Kijek, Katerina Capková, Rutgers University Press, New Brunswick, N.J., 2022 

“Only Ashes? Jewish Visitors to the New Poland in 1946 and the Future of Polish Jewry”, “Journal of Modern European History”, vol. 20.1 (2022), p. 111-126 

  “Was It Possible to avoid ‘Hebrew Assimilation’? Hebraism, Polonization, and the Zionist “Tarbut” School System in the Last Decade of Interwar Poland”, “Jewish Social Studies”, vol. 21.2, 2016, p. 105-141

 

Jerzy Starzyński

Łemko. Historyk, animator kultury, badacz, dokumentalista, choreograf, działacz społeczny. Założyciel Łemkowskiego Zespołu Pieśni i Tańca "Kyczera" (1991); pomysłodawca i dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego "Świat pod Kyczerą" (od 1996). Twórca Łemkowskiej Biblioteki i Łemkowskiego Archiwum w Legnicy (w tym jednego z największych archiwów historii mówionej Łemków). Założyciel i redaktor naczelny Rocznika "Caryna, poświęconego historii, kulturze, językowi, literaturze i sztuce Łemków. Autor i wydawca kilkunastu pozycji książkowych, w tym opracowań źródłowych o strojach łemkowskich i monumentalnego trzytomowego wydawnictwa "Preselyly nas musowo. Listy Łemków z lat 1947-1948". Organizator wielu wystaw, konferencji naukowych i warsztatów poświęconych historii i kulturze Łemków. Badacz i wykładowca folkloru tanecznego Łemków; autor układów tanecznych dla zespołów folklorystycznych z Polski, Ukrainy, Litwy, Wielkiej Brytanii i USA. Badacz i popularyzator kultury mniejszości narodowych i etnicznych w regionie legnickim; organizator Legnickich Festiwali Kultur "Kto siedzi na miedzi(-y)?". Za swoją pracę nagrodzony miedzy innymi: nagrodą Fundacji Popierania Niezależnej Kultury Polskiej POLCUL z Sydney, Nagrodą Marszałka Województwa Dolnośląskiego, Nagrodą Miasta Legnicy, Nagrodą "Śląskie Niebo", Nagrodą "Nikifora" (za zasługi dla kultury łemkowskiej). Odznaczony m. in. Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Medalem Zasłużony dla Kultury "Gloria Artis". Uhonorowany także `tytułem "Zasłużony Działacz Kultury i Sztuki Ukrainy.

Noemi Grin

– ur. 2003. Absolwentka Wydziału Artes Liberales, obecnie studentka interdyscyplinarnych studiów nad dyskursem na Wydziale Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.
fot. Róża Sasor

Ewa Satalecki

dr hab. Ewa Satalecka, Profesor PJATK

W 1984 roku otrzymała dyplom Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 2005, przedstawiając instalację typograficzną dramatu Sarah Cane „Crave” i Witolda Szalonka „1+1+1+1” obroniła pracę doktorską na ASP w Katowicach i otrzymała habilitację warszawaskiej ASP w 2012 (“Air” do wiersza e.e. cummingsa i muzyki Stanisława Bromboszcza. Obecnie pełni funkcję dziekana wydziału sztuki Nowych Mediów, pracując na stanowisku profesora w Polsko-Japońskiej Wyższej Szkole Technik Komputerowych w Warszawie.

Jest organizatorką i kuratorem licznych wystaw, warsztatów, wykładów i międzynarodowych konferencji poświęconych zagadnieniom projektowania graficznego i komunikacji wizualnej (2011 nagroda STGU dla „Odpowiedzialne projektowanie Graficzne”, w 2017 nominacja do nagrody za organizację światowego kongresu typograficznego ATypI w Warszawie, za Najlepsze Wydarzenie Projektowe Roku w Polsce); 2012 wyróżnienie STGU dla warsztatów „Ala ma pióro”, 2013–2018 MOTYF – Międzynarodowy Studencki Festiwal Ruchomej Typografii, 2014 Think(in)visual communication, 2016 Laughter, 2018 Thresholds. Jest honorową ambasadorką kongresów w Polsce.

Wykłada gościnnie na uczelniach zagranicznych w tym: Aalto University, Helsinki; MMU Manchester; Rhode Island School of Design, Providence (USA); Carnegie Mellon University, Pittsburgh (USA); MIT, MassArt, Boston (USA). Jest także autorką artykułów poświęconych projektowaniu graficznemu w magazynie „2+3D” i redaktorką wydawnictw poświęconych typografii „Lapikon” i „Fajrant” (nagrodzony certyfikatem Type Directors Club 2012) oraz „Gyubal Wahazar” (TDC Certificate of Excelence 2018 i wyróżnienie PTWK). Jest współautorką książki „Podaj dalej. Dizajn, nauczanie, życie. Krzysztof Lenk w rozmowie z Ewą Satalecką”.

Od wielu lat tworzy scenografię do spektakli teatralnych i koncertów muzycznych. Współpracowała m. in. z Teatrem Korez projektując dekoracje i kostiumy do „Ballad Kochanków i Morderców” wg Nicka Cave’a, „Cholonka” wg Janoscha (spektakl nagrodzony złotą maską) i „KOMETA czyli ten okrutny wiek XX wg Jaromira Nohavicy” (złota maska za scenografię), Dla Teatru Aktora i Lalki „Ateneum” w Katowicach do „Tezeusza i Ariadny” (złota maska za scenografię). Dla Teatru Śląskiego im. St. Wyspiańskiego projektowała scenografie do spektakli w reż. R. Talarczycka „Underground” i „Piąta Strona Świata” wg Kazimierza Kutza oraz „Historii Żołnierza” wg Igora Strawińskiego. Projektowała typograficzne instalacje multimedialne do esejów scenicznych T. Sławka i B. Mizerskiego, koncertów scenicznych Kwartetu Śląskiego, a także do serialu filmowego „Szopienice”. Współpracowała z Teatrem Polskim w Bielsku-Białej i Teatrem „Gry i Ludzie” w Katowicach. Jest autorką typograficznych instalacji teatralnych „Crave” Sarah Kane i „Air” E.E. Cummingsa z muzyką Stanisława Bromboszcza, pokazywanych w Tetrze Korez i na scenie NOSPR w Katowicach oraz instalacji „Meduza”, prezentowanej w Muzeum Fotografii w Krakowie. Zajmowała się projektowaniem identyfikacji graficznej spektakli premierowych dla Teatru Rozrywki w Chorzowie, festiwali muzycznych NOSPR, Kwartetu Śląskiego i Akademii Muzycznej w Katowicach. Jest reprezentantką Polski na Międzynarodowym Forum ATypI.

Jej prace dotyczące ruchomej typografii w przestrzeni teatralnej pokazywane były w 2008 na międzynarodowym sympozjum „Liguid Page” w Tate Britain w Londynie i stanowią element międzynarodowej kolekcji i wystawy Moving Type Exhibition prezentowanej w Gutenberg Museum w Mainz w 2011, a obecnie podróżującej po Europie. Dokumentacja instalacji „Air” została zaprezentowana również na wystawie Pinselstrich vs. Megapixel Medien- /Kunst aus Warschau w Dreznie 2013.

Marta Godzisz

PJATK

Wierzę, że edukacja zmienia świat! Od lat zajmuję się tworzeniem zwinnych modeli edukacyjnych, które dostosowane są do zmieniającego się świata i zmieniających potrzeb. Jestem pomysłodawcą i współtwórcą największej szkoły artystycznej w Polsce - BROADWAY MUSICAL SCHOOL. Mam ogromną przyjemność być współwydawcą i redaktorem jedynych w Polsce podręczników kształcenia artystycznego.

Od ponad 10 lat tworzę programy studiów podyplomowych i MBA odpowiadające na wyzwania rynku w Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych. Uwielbiam obserwować potrzeby świata i wyzwania, z jakim się zmierza oraz dostosowywać do nich właściwe modele edukacyjne, które mogą być odpowiedzią i rozwiązaniem na nie. W 2025 roku oznaczona zostałam tytułem AI HERO of EDUCATION za wkład pracy włożonej w rozwój edukacji technologicznej.

Wiem, jak bardzo dyscyplina jest potrzebna w rozwoju i prowadzeniu własnego biznesu oraz pracy twórczej i operacyjnej nad projektami, dlatego też regularnie uprawiam sport i od ponad roku realizuję swój plan, który zakłada 50% dni treningowych w miesiącu! Last but not least - uwielbiam być mamą moich dzieci!

Anna Morawska

Biegły tłumacz polskiego języka migowego (PJM) Jako CODA (dziecko osób niesłyszących) miganie traktuję jako swój pierwszy i naturalny język. Na co dzień dbam o dostępność Wrocławia, łączę profesjonalizm instytucjonalny z głębokim zrozumieniem kultury Głuchych. Podczas Festiwalu Góry Literatury pełnię rolę tłumaczki wydarzeń, realizując misję tworzenia kultury bez barier, dbam o to, by literatura i debaty były dostępne dla osób głuchych, przekładając słowa na obraz i ruch.

Agnieszka Szpila

Pisarka, ekofeministka, kulturoznawczyni, aktywistka. W swoich książkach i tekstach zajmuje się głównie tematami związanymi swksualnością oraz z dyskryminacją. Ekofeminizm i walka o wyrównanie szans Osobom z niepełnsprawnościami to główne  wątki, którym poświęca uwagę. W swojej pierwszej książce “Łebki od Szpilki” Szpila opowiadała o niepełnosprawnych córkach, w drugiej o Polakach z uwzględnieniem i ujęciem w oryginalny sposób problemu antysemityzmu, rasizmu i homofobii oraz LGBTQ, w trzeciej zaś - “Heksach” o dyskryminacji kobiet i paleniu ich na stosach w procesach o czarostwo. Pisarka traktuje swoje książki jak projekty społeczno-polityczno-kulturowe, uważając pisanie książek  dla samego czytania za anachroniczne i niestosowne w świecie, któremu grozi katastrofa klimatyczna i w którym dochodzi do ludobójstwa na różnym tle, także tym mniejszościowym. W najnowszej książce - „Octopussy” - Szpila nawołuje do poszerzania pola wyobraźni, bo, jak twierdzi, nadszedł czas, w którym należy oddać głos innym, niż człowiek, formom życia. Formom wypchniętym poza kulturę. Tylko w ten sposób, zdaniem Szpili, uda się ten świat uratować albo znacznie opóźnić jego koniec.

Andrzej Dragan

– jest profesorem fizyki na Uniwersytecie Warszawskim oraz National University of Singapore, prowadzi grupę badawczą zajmującą się łączeniem teorii względności z teorią kwantową. Laureat nagród naukowych European Science Foundation, Ministra Edukacji, Fundacji Nauki Polskiej, Narodowego Centrum Nauki, tygodnika “Polityka”, jest też zdobywcą tytułu Wizjoner Roku Digital Shapers. Stypendysta University of Oxford, pracował w Imperial College London i University of Nottingham. Autor ponad 70 artykułów naukowych i trzech książek (jedna z nich zdobyła tytuł Książki Roku portalu LubimyCzytać.pl). Zdobywca tytułu Fotograf Roku brytyjskiego pisma "Digital Camera", reżyser Reklamy Roku dla firmy 4F według

Polskiej Organizacji Reklamodawców, Wizjoner Roku stowarzyszenia Digital Shapers oraz Człowiek Roku stowarzyszenia SAR. Nominowany do Złotego Lwa na festiwalu reklamowym w Cannes, laureat Fryderyka za teledysk roku. Autor fotografii i krótkich filmów dla Netflixa, HBO, Channel 4, Sky TV , Playstation, Converse, Energizer, Xbox. Twórca fotograficznego Efektu Dragana, autor wystaw w Mediolanie, Londynie, Paryżu, Amsterdamie, Nowym Jorku i Tokyo. Zdobywca, głównej nagrody London Fashion Film Festival, Best in Show brytyjskiego "Creative

Review” berlińskiej Berlin Music Video Awards oraz polskiego „Popkillera” i nagrody Script Fiesta, finalista Berlin Commercial, a także laureat nagród na festiwalach Golden Drum, Epica Awards, Corbis Awards, Photo Masters Cup London. Autor nagradzanych teledysków dla Quebonafide, Behemotha, Hani Rani. Jako nastolatek zdobywał liczne nagrody w konkursach muzyki elektronicznej w ramach demosceny. Nigdy nie pił kawy.

fot. Paweł Fabjański

Anna Eichler

– malarka, projektantka i malarka murali, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Jej malarstwo olejne eksploruje interakcje koloru w abstrakcyjnych pejzażach oraz w malarstwie colour field, w którym istotną rolę odgrywa japońska koncepcja ma 間 – czyli fundamentalna rola i potencjał pustki. W obrazach na papierze pojawia się figuracja – to studia kontrolowanego przypadku, z których wyłania się forma oraz ilustracje. Na papierze pracuje w wielu technikach: rysunku, malarstwie, analogowo i cyfrowo, łącząc media.  Malowała wiele murali w Polsce, m.in. Korę czy Fabrykę Norblina według Dwurnika w Warszawie, jest także autorką koncepcji Kobiet Wolności w Gdańsku, które współprojektowała i malowała.

Wykłada na Wydziale Sztuki Nowych Mediów w PJATK w Warszawie. Jej program „Touch-Readers” dla młodych projektantów uczy jak tworzyć ilustrowane książki dla osób niewidomych, niedowidzących i widzących, zwłaszcza dzieci. Gościnnie wykładała na UAP w Poznaniu, Aalto University w Finlandii, University of Manchester, Wrexham University w Walii, i in. Należy do kolektywu ilustratorskiego Sketchy Dolls!.

Anna Eichler jest członkinią Rady Reprezentantów ELIA – European League of Institutes of the Arts.

Antonia Wolff

Studentka wzornictwa i stylistka fryzur o kreatywnym zacięciu. Łączy rozwój osobisty i pasję do tworzenia w różnych aspektach. Jej fascynacja prehistorycznymi istotami przełożyła się na stworzenie serii wzorów dinozaurów, które zostały umieszczone na kimonach roślinnych uszytych przez Annę Hupało-Sikorską. Antonia posiada własne, bardzo indywidualne spojrzenie na sztukę i modę. W przedsięwzięciu, które zaprezentowane zostanie podczas Nocy Muzeów, pełni rolę Art Directora. To jednak nie wszystko – sama stanęła też po obu stronach obiektywu, wcielając się zarówno w modelkę, jak i w fotografkę dokumentującą realizację filmu artystycznego „Po Deszczu” w ramach projektu o tej samej nazwie.

Bożenna Biskupska

Bożenna Biskupska (ur. 1952) eksploruje przestrzenie malarskie, rzeźbiarskie, sztukę instalacji, video oraz performance. Jej droga twórcza i formalne poszukiwania mają źródło w sztuce figuratywnej eksplorowanej poprzez abstrakcyjne formy, których zwieńczeniem jest stworzenie indywidualnego języka artystycznej wypowiedzi w postaci wielowątkowego, rozbudowanego cyklu Wytyczanie obrazu. Wiodące aspekty twórczości Bożenny Biskupskiej to problematyka upływającego czasu, anektowanie, organizowanie i wytyczanie przestrzeni. W osobistym alfabecie dominuje linia, znak i ślad. Artystka eksperymentuje z materią rzeźbiarsko-malarską wykorzystując m.in. beton, folię negatywową, czy olej lniany równocześnie korzysta z nowych technologii, które dają jej możliwość przetwarzania przestrzeni w Budowlę Możliwą zawierającą w sobie proces immersyjności.

Wystawiała swoje prace m.in.: na XLI Biennale Sztuki w Wenecji (1984), na XIV Międzynarodowym Biennale Małych Rzeźb w Brązie w Padwie (1986), na A Women’s View w Waszyngtonie (World Bank 1995), Nord Artw Budesdorf (2000), Forma i Kolor w Chicago (Forum+ Gallery 2003), Art First w Bolonii (2006) czy na SIEGesIKONen/Icons of Victory – transFORM w Berlinie (2009), W Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku (2003), w Galerii Zachęta, Warszawa (1986), w Królikarni, Muzeum X. Dunikowskiego, Warszawa (2002), Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa, Muzeum Narodowe we Wrocławiu (2024), Śladem Jednonogiego, Galeria Wallspace, Warszawa (2024), Gabinet Możliwości, Międzynarodowe Laboratorium Kultury, Sokołowsko (2025). Otrzymała I nagrodę na Międzynarodowym Biennale Miniatury Tkackiej (1984 Savaria Museum, Węgry) oraz nagrodę I stopnia im. Stanisława Wyspiańskiego za malarstwo i rzeźbę (1984), w tym samym roku została stypendystką Ministra Kultury i Sztuki, a w 2018 roku otrzymała Nagrodę Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy. W 2004 roku wraz z Zygmuntem Rytką i Zuzanną Fogtt założyła Fundację Sztuki Współczesnej In Situ, której celem jest odbudowa dawnego sanatorium doktora Brehmera w Sokołowsku oraz tworzenie w nim Międzynarodowego Laboratorium Kultury.

Dzieła Bożenny Biskupskiej znajdują się w zbiorach: Muzeum Sztuki w Łodzi, Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka, Muzeum Narodowego w Kielcach, Muzeum Narodowego Szczecin, Muzeum Narodowego w Gdańsku, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze, Historyczno-Etnograficznego Muzeum w Chojnicach, Muzeum Środkowego Nadodrza w Świdnicy, Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie, Galerii Studio w Warszawie, Galerii SBWA w Warszawie, BWA w Opolu, Towarzystwo Sztuk Pięknych Zachęta Szczecin i Wrocław, Muzeum w Szombathely (Węgry), Uniwersytetu Humboldta w Berlinie, Muzeum Polskiego w Chicago, Międzynarodowego Funduszu Walutowego w Waszyngtonie, Banku Pekao S.A. NFOŚiGW w Warszawie, Kokusai Koeki Co. w Tokio, Galerii Wymiany w Łodzi oraz w zbiorach prywatnych w kraju i za granicą.

Jakub Duszyński

 – dyrektor artystyczny Gutek Film, dystrybutor filmowy, przez wiele lat dyrektor programowy festiwalu filmowego Nowe Horyzonty. Od ponad 25 lat zajmuje się promocją kina artystycznego w Polsce. Absolwent Szkoly Filmowej Amdrzeja Wajdy. Autor projektów fotograficznych i dokumentalnych.

Joanna Concejo

– ukończyła studia w Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu w 1998 roku. Mieszka we Francji. W 2013 roku, za ilustracje do opowieści Marka Bieńczyka pt. Książę w cukierni (wydawnictwo Format) otrzymała nagrodę Polskiej Sekcji IBBY w kategorii Najlepsza Książka Roku. Natomiast wizualne dzieło literackie pt. Zgubiona dusza, które stworzyła wspólnie z Olgą Tokarczuk, otrzymało w 2018 roku wyróżnienie na Targach Książki dla Dzieci w Bolonii. Joanna Concejo od wielu lat współpracuje z Olgą Tokarczuk. Stworzyła okładki do wielu książek noblistki, m.in. Czuły Narrator (Wydawnictwo Literackie 2020), Podróż ludzi Księgi (Wydawnictwo Literackie 2019), Opowiadania bizarne (Wydawnictwo Literackie 2018), czy Ostatnie historie (Wydawnictwo Literackie/Oficyna Literacka Noir sur Blanc 2005). Twórczość Joanny Concejo, to połączenie kameralnego świata przyrody i wyobraźni.

Karol Kłaput

– artysta nowych mediów i twórca wizualny związany z Warszawą. Studiuje Sztukę Nowych Mediów w Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych (PJATK). W swojej praktyce artystycznej eksploruje relacje pomiędzy technologią a ludzkim doświadczeniem, koncentrując się na zagadnieniach tożsamości, percepcji oraz transcendencji w cyfrowej rzeczywistości. Poprzez interaktywne formy wizualne bada napięcia pomiędzy tym, co wirtualne, a tym, co emocjonalne i cielesne. Równolegle pracuje jako grafik 3D, tworząc wizualizacje dla muzeów oraz projektów kulturalnych. W swojej pracy wykorzystuje przede wszystkim środowisko TouchDesigner, łącząc obraz generowany w czasie rzeczywistym, kod i technologie interaktywne do budowania immersyjnych doświadczeń wizualnych.

fot. Andrzej Baj

Krzysztof Maniak

(ur. 1990) – jego praktyka artystyczna opiera się na działaniach w krajobrazie. Jego prace to najczęściej dyskretne, proste gesty i interakcje z przyrodą, takie jak gładzenie mchu, kory, śniegu, wchodzenie na drzewa, poszukiwanie odległości pomiędzy dwoma drzewami odpowiadającej długości jego ciała. Artysta tworzy podczas wędrówek po lasach, łąkach i wzgórzach w Tuchowie, gdzie mieszka. Miejsca te są zarówno tłem dla jego działań, jak i materiałem tymczasowych instalacji oraz źródłem rekwizytów używanych  w performansach. Absolwent Wydziału Intermediów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, od czasu obrony doktoratu w 2018 roku związany z Katedrą Zjawisk Sztuki Intermediów na tej uczelni. Laureat m.in. 14. edycji konkursu Artystyczna Podróż Hestii, Grand Prix V Salonu Wiosennego zorganizowanego przez BWA w Tarnowie oraz X edycji Spojrzeń konkursu organizowanego przez Zachętę – Narodową Galerię Sztuki. Odznaczony brązowym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2025 wraz z Aleksandrą Kędziorek, Maciejem Siudą i Katarzyna Przezwańską reprezentował Polskę na 19. Międzynarodowym Biennale Architektury w Wenecji. Współpracuje z Galerią BWA Warszawa.

Jego prace można było zobaczyć m.in. w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, galerii SALT Ulus w Ankarze, w BWA w Katowicach, BWA w Tarnowie, Galerii Bielskiej BWA, Galerii Miejskiej BWA Bydgoszcz, BWA Warszawa, ABC Gallery, Galerii Biała w Lublinie, Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej, Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie, Centrum Sztuki Galeria El w Elblągu, Galerii Sztuki Współczesnej w Opolu, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, CSW Zamku Ujazdowskim, CK Zamek w Poznaniu czy w ramach Kongresu Postartystycznego w Sokołowsku.

Natalia Ślusarska

– artystka multimedialna i wykładowczyni związana z Polsko-Japońską Akademią Technik Komputerowych, gdzie prowadzi zajęcia Technologie Nowych Mediów oraz asystuje w Pracowni Multimediów. Specjalizuje się w sztuce multimedialnej, łącząc technologię z artystyczną ekspresją. Tworzy wizualizacje, instalacje oraz animacje w czasie rzeczywistym, które były prezentowane w planetariach, na wystawach, wydarzeniach muzycznych oraz w spektaklach teatralnych. W swojej twórczości chętnie sięga również po fotografię jako medium refleksji nad relacją człowieka ze współczesnym światem. Interesuje ją zacieranie granic między przestrzenią fizyczną a cyfrową i eksplorowanie nowych form narracji wizualnej.

fot. Anna Klimczak

Paweł Nowiński

Urodziłem się w Warszawie i tam też ukończyłem studia na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych. W 2011 roku uzyskałem tytuł doktorski na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, a w  2025 tytuł doktora habilitowanego na PJATK. Od 2005 r. pracuję na Wydziale Sztuki Nowych Mediów w Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych. Od grudnia 2017 r. jestem prodziekanem Wydziału Nowych Mediów. Prowadzę pracownię „Komiksu Multimedialnego i Gier2D ” oraz pracownie „Rysunku”. Zajmuję się zarówno pracą dydaktyczną, jak i artystyczną – malarstwem, rysunkiem. Moje prace plastyczne brały udział w wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce, Rumunii, Francji, Japonii, Chinach i Niemczech. Byłem kuratorem Międzynarodowych Plenerów Malarskich i Sympozjów Kultur Lokalnych w Starym Sączu.

Sefa Sagir

Sefa Sagir jest artystą multimedialnym, twórcą z obszaru nowych technologii, muzykiem i performerem. Jego prace poruszają tematykę interakcji sztuki i nowych technologii. Tworzy wciągające, interaktywne doświadczenia, w których łączy immersyjne systemy wizualne, projektowanie dźwięku i ideologie nowych mediów. Jest twórcą teatralnych działań performatywnych i instalacji w czasie rzeczywistym. Obecnie jest wykładowcą w Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych na Wydziale Sztuki Nowych Mediów. W ramach pasma sztuki na festiwalu Góry Literatury, wspólnie z artystką Anną Klimczak stworzył obiekt interaktywny Fractured-Reflection, który jest prezentowany w ramach wystawy Po deszczu.

Szymon Szymankiewicz

– jeden z najciekawszych i najbardziej rozpoznawalnych plakacistów młodego pokolenia. Tworzy w nurcie plakatu zaangażowanego. Jego prace cechuje minimalizm, przetwarzanie powszechnie znanych symboli oraz oszczędna kolorystyka. Większość jego dzieł pozbawiona jest słów, dzięki czemu są one nośnikiem treści o wymiarze uniwersalnym. Artysta lubi nazywać rzeczy po imieniu, stojąc zawsze po stronie wykluczanych, dyskryminowanych i marginalizowanych, jak kobiety, osoby LGBT+, mniejszości etniczne i narodowe, uchodźcy i migranci czy osoby z niepełnosprawnościami. Plakatowym wypowiedziom Szymona Szymankiewicza przyświeca fundamentalnie dla niego ważna idea sprawiedliwości społecznej, bezkompromisowość oraz fenomenalny warsztat. Stylistykę jego dzieł determinuje natężenie światopoglądowych sporów, dzięki czemu jego prace stają się mapą aktualnych problemów dotykających życia społecznego, sui generis ikonografią współczesnych czasów. 

Tatiana Tokarczuk

– artystka amatorka. Maluje od wielu lat. Zawsze traktuje swoje prace jako obrazy oddające ogrom i bogactwo wewnętrznych światów. Bibliotekoznawczyni i anglistka. Mieszka w Wałbrzychu.

Witek Orski

Artysta wizualny, fotograf. Tworzy zdjęcia, obiekty, instalacje fotograficzne i prace wideo. Swoją praktykę określa mianem fotografii postkonceptualnej. Bada relacje między obrazami, interesują go społeczne funkcje fotografii i jej status w polu sztuki. W swoich pracach snuje refleksje teoretyczne nad takimi zagadnieniami, jak natura obrazu fotograficznego, tożsamość, relacje pomiędzy obrazowaniem i śmiercią, polityczność spojrzenia czy ideologia krajobrazu. Istotnym narzędziem jest dla Orskiego również samo medium wystawy – cykle prac aranżuje w rodzaj wizualnych esejów, w których kontekst i odbiór każdego obiektu są starannie zaprojektowane. Wykłada w Szkole Filmowej w Łodzi, Akademii Sztuki w Szczecinie i SWPS w Warszawie. Wykształcenie: 2021 - Tytuł Doktora Sztuki w dziedzinie Sztuki uzyskany na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu. 2011 - Tytuł Magistra uzyskany w Instytucie Filozofii na Wydziale Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Mieszka i pracuje w Warszawie.

Zuzanna Gocławska

– to artystka nowych mediów oraz wykładowczyni Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych. W swojej praktyce twórczej bada relacje między przestrzenią cyfrową a fizyczną, tworząc prace na pograniczu sztuki i technologii. 

Ważnym obszarem działalności Zuzanny Gocławskiej jest budowanie instalacji interaktywnych, a także realizacji site-specific, w tym mappingów, animacji i projekcji multimedialnych. 

Inspiruje się naturą, procesami percepcji oraz emocjami, a jej prace zapraszają odbiorców do aktywnego uczestnictwa w wykreowanych przez artystkę przestrzeniach. 

Zuzanna Gocławska konsekwentnie rozwija język współczesnych mediów, poszukując nowych form opowiadania i budowania relacji z widzem, w których obraz, przestrzeń i emocje tworzą spójną, wielowymiarową całość. 

Zygmunt Rytka

– artysta intermedialny związany ze środowiskiem polskiej neoawangardy lat 70. oraz późniejszym środowiskiem sztuki niezależnej lat 80. Autor cykli fotograficznych, eksperymentalnych filmów i prac wideo, a także powstałych po roku 2000 instalacji oraz obiektów. Współpracował blisko z Małą Galerią w Warszawie oraz Galerią Wschodnią i Galerią FF w Łodzi. Współzałożyciel Fundacji Sztuki Współczesnej In Situ w Sokołowsku. W swojej twórczości łączył filozoficzno-artystyczne badanie natury i percepcji z pełną ironii refleksją na temat współczesnych mediów i polityki. Jednocześnie doskonale dokumentował środowisko artystyczne, którego sam był aktywnym uczestnikiem. Urodził się w Warszawie 11 marca 1947 roku, zmarł w Sokołowsku 23 marca 2018 roku.

Otrzymał wiele nagród, między innymi: dyplom i medal ZPAF (1997), medal XX-lecia MHF w Krakowie (2007), Nagrodę Specjalną Ministra Kultury (2007), Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009), Nagrodę im. Katarzyny Kobro (2011).

Brunon Szolc 

(ur. 1991) – artysta wizualny, wywodzący się ze środowiska graffiti i street artu, działający na pograniczu ilustracji, projektowania graficznego, malarstwa oraz działań w przestrzeni publicznej. Studiował w Warszawskiej Szkole Reklamy (Grafika i multimedia w komunikowaniu społecznym).

Jego praktyka artystyczna wyrasta z doświadczenia miasta – zarówno jako struktury architektonicznej, jak i przestrzeni napięć społecznych, ideowych i emocjonalnych oraz ludzi – ich stanów emocjonalnych, przeżyć i wyborów. Szolc buduje syntetyczne, intensywne kolorystycznie obrazy i graficzne kompozycje, w których człowiek i architektura splatają się i funkcjonują jako nośniki stanów wewnętrznych oraz komentarz do współczesności. W jego pracach bardzo istotna jest wrażliwość i emocje – osobiste i społeczne i umiejętność dzielenia się nimi, pojawiają się wątki antysystemowe, a także etyczny wymiar codziennych wyborów (m.in. weganizm jako postawa światopoglądowa).

Formalnie jego język plastyczny odwołuje się do estetyki Polskiej Szkoły Plakatu – syntetyczności znaku, metafory i skrótu – wzbogaconej o psychodeliczny rytm i energię street artu. Wieloletnie współtworzenie polskiej sceny graffiti (od 16. roku życia) ukształtowało Jego sposób myślenia o obrazie jako komunikacie – bezpośrednim, mocnym, operującym symbolem i kolorem.

Istotny wpływ na jego twórczość miały podróże i kilkuletnia emigracja – pięcioletni pobyt w Amsterdamie oraz dwuletni na Malcie – które poszerzyły Jego perspektywę kulturową i wizualną, wprowadzając do prac element wielowymiarowości i dialogu między lokalnością a doświadczeniem migracyjnym.

Szolc realizuje także projekty w przestrzeni publicznej – jest autorem m.in. muralu w Warszawskiej Szkole Filmowej – oraz działa na styku sztuki i mody (m.in. ręcznie malowana suknia dla amerykańskiej marki Justin Alexander, prezentowana na stałej ekspozycji showroomu w USA).

Autor projektów i wykonawca wycinanek do filmu „Chłopi” w reżyserii Doroty Kobieli (DK Welchman) i Hugh Welchmana.

Równolegle prowadzi działalność edukacyjną, pracując z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi w ramach cyklicznych warsztatów artystycznych, w Klubokawiarni Stacja Pałacyk i CKiIO, traktując sztukę jako narzędzie budowania świadomości i wrażliwości.

Jest również twórcą koncepcji i współzałożycielem klubokawiarni Stacja Pałacyk w zabytkowym Pałacyku Kasyno w Podkowie Leśnej – miejsc łączących sztuki wizualne, muzykę, film i kuchnię roślinną, funkcjonujących jako lokalne centrum kultury i niezależnej myśli.

 

Achille Piolot

Achille Piolot is a French video artist and sculptor. His artistic work resonate with the social and ecological issues that our world is facing today, approached
through the lens of memory and fiction. The vegetal world lies at the core of his work, becoming a matrix from which images emerge and develop. His research extends to architecture and its utopian forms, which carry a critical and poetic valuable potential that he explore throught sound sculpture and fiction.
Cinema significantly shape his practice, especially through the concepts of video projection and its sreen. He initiate a sculpting, manufacturing and singularisation
process of the receiving surface that is made to interact and give body to the film in specific installations. He is curently studying at the Fine Arts of Rennes in France and completing an internship at the Polish-Japanese Academy of Technology and Information of Warsaw.

Festiwal Góry Literatury 2026 odbędzie się pod hasłem Terytoria

„Podczas gdy Terytorium domaga się lojalności, Terroir domaga się uważności. Terytorium żąda, by za nie umierać, Terroir prosi zaś jedynie, by je szanować, nie eksploatować ponad miarę, nie traktować jak surowca” – zainspirowani rozróżnieniem zaproponowanym przez Olgę Tokarczuk, zapraszamy na tegoroczny Festiwal Góry Literatury. 12. edycja odbędzie się w dniach 10–18 lipca 2026 roku w 30 lokalizacjach ziemi kłodzkiej, aglomeracji wałbrzyskiej i Kotliny Dzierżoniowskiej.

Po raz pierwszy zorganizujemy nasze wydarzenie we współpracy z nową Fundacją Festiwal Góry Literatury, powołaną przez nas do życia w zeszłym roku jako odrębna organizacja pozarządowa, która będzie się specjalizować w realizacji dużych imprez festiwalowych.

A Festiwal Góry Literatury nie przestaje się rozrastać. To będzie kolejna rekordowa edycja wydarzenia – w tym roku przygotowaliśmy dla Państwa… ponad 170 wydarzeń! Odbędą się one w największej z dotychczasowych liczbie lokalizacji. Odwiedzi nas – skromnie licząc – 240 gości, spośród których największą liczbę stanowią oczywiście pisarki i pisarze, a oprócz nich: sztukmistrzowie z Lublina, artystki i artyści wizualni, akademiczki i akademicy, zespoły muzyczne, młodzieżowe teatry amatorskie, aktorki i aktorzy, dziennikarki i dziennikarze, aktywistki i aktywiści.

Rekordowe będą również pasmo poetyckie i pasma edukacyjne: Małe Góry Literatury (dla dzieci i młodzieży) oraz Latający Uniwersytet Ludowy (dla dorosłych). Te działania są dla nas szczególnie ważne, a podczas zeszłorocznej edycji często brakowało miejsc warsztatowych dla wszystkich chętnych. Wsłuchując się w głosy uczestników i uczestniczek poprzednich festiwali, przygotowaliśmy największą w naszej historii liczbę spacerów przyrodniczych – będących szczególną formą komentarza do tematu przewodniego festiwalu: Terytoriów. Nie zabraknie też głośnych lektur w wykonaniu wybitnych aktorów i aktorek, a także autorek. Pokażemy ważne filmy i spotkamy się z ich twórcami. Tradycyjnie zaprosimy teatry amatorskie do występów na scenach profesjonalnych. Ponadto raz pierwszy zorganizujemy pasmo filmowe dla dzieci. Nie zapomnimy też oczywiście o istotnych rocznicach.

Powtórzmy: tematem przewodnim wydarzenia będą Terytoria. Przyjrzymy się temu pojęciu na różne sposoby, często dalekie od jednoznaczności i oczywistości. Zacytujmy początek sławnego wykładu, który Olga Tokarczuk wygłosiła w grudniu zeszłego roku na konferencji „Tu jest Polska” w Wałbrzychu. Nawet ten krótki fragment zawiera w sobie mnóstwo inspiracji, które każą nam myśleć o terytorium jako zjawisku niepokojąco złożonym.

Urodziłam się kilkanaście lat po wojnie w Sulechowie (Züllichau) na północnych krańcach historycznego Śląska. Przez pierwszą dekadę życia mieszkałam w Klenicy (Kleinitz) na ziemi lubuskiej, a potem w Kietrzu (Katscher) na Śląsku Opolskim. Później na sześć lat wyjechałam na studia do Warszawy i była to wyprawa nie tylko do innej strefy klimatycznej i środowiskowej, ale także do krainy nieznanych mi wcześniej niuansów mowy. Następnie wróciłam do Wrocławia (Breslau) i Wałbrzycha (Waldenburg), żeby w końcu znaleźć swoje miejsce w okolicach Nowej Rudy (Neurode).

Próba zrozumienia szczególnego charakteru Ziem Zachodnich i Północnych oraz ich powojennych losów będzie nam oczywiście towarzyszyć przez cały festiwal. Zacznie się od głośnej lektury fragmentów nowej, niepublikowanej jeszcze powieści Olgi Tokarczuk w wykonaniu autorki. Niemniej rozmowa o fenomenie terminu „terytoria” wykroczy daleko poza namysł nad tak zwanymi Ziemiami Odzyskanymi. One znakomicie egzemplifikują problem, lecz znana wszystkim i intuicyjnie rozumiana definicja terytorium domaga się w naszym przekonaniu odarcia z pozorów i nowej analizy w ujęciu globalnym oraz – przede wszystkim – wielowymiarowym. Pomyśleliśmy, że należy przyjrzeć się znaczeniu wielu związków frazeologicznych, które zawierają w sobie tę kategorię. Terytorium państwowe, zależne, sporne, chronione, okupowane, moje, twoje, nasze… Co to tak naprawdę oznacza? I czy jako ludzie nie daliśmy się wmanipulować w to pojęcie jako jedyne, które dookreśla nasze miejsce na Ziemi?

Oddajmy znowu głos Oldze Tokarczuk. W wykładzie wygłoszonym w maju tego roku we Florencji dokonała ona niezwykle istotnego i bardzo nas inspirującego rozróżnienia pomiędzy Terytorium a znacznie bardziej niejednoznaczną przestrzenią, w której tak naprawdę żyjemy, a którą nazwała – korzystając ze słownika winiarzy i producentów oliwy czy kawy – Terroirem.

Granica ma za zadanie wyznaczyć wielkość terytorium. Opasać konstrukcję, która udaje naturalną, i przedstawiać ją tak, jakby istniała od zawsze, choć w rzeczywistości jest efektem negocjacji, konfliktów, aktów prawnych i przemocy. Idea terytorium zakłada, że ziemia jest tylko tłem dla ludzkiego działania, sceną, na której rozgrywają się człowiecze fobie: polityka, gospodarka, historia. Gdyż terytorium staje się bytem dopiero wówczas, kiedy ludzie aktem dzielenia i wyznaczania granic nadają mu sens i znaczenie. (…) Tak stworzył się akt nadrzędnej tożsamości i zapanowała zgoda, że wszyscy należymy do jakiegoś terytorium.

A o Terroirze pisarka mówi w tym wykładzie tak:

Każda rzecz na Ziemi jest wytworem swojego Terroir – niepowtarzalnej i skomplikowanej cechy jakiegoś miejsca, z jego glebą, wodą, powietrzem, stosunkiem do pór roku i wędrówki słońca po niebie, klimatu, wiatru, żywych organizmów i kultury człowieka. Przede wszystkim zaś tym, co nieuchwytne, niepojęte – historią i pamięcią. Każde miejsce ma swoją jakość, podobnie jak człowiek należący do tego miejsca – jego ciało i zmysły, jego opowieści, kultura, subtelna tożsamość, której często nie da się wyrazić odpowiednim słowem.

Esej – wykład zawiera też porównanie obu pojęć-przestrzeni:

Terytorium lubi język prawa, porozumiewa się paragrafami, traktatami, aktami własności. Jest liczbą, powierzchnią, statystyką. Można je podzielić, sprzedać, odzyskać, stracić. W tym sensie jest zawsze potencjalnie tymczasowe, zawsze może przejść w ręce innych, nawet jeśli deklaruje własną wieczność i niezmienność. Terroir odwołuje się do naszych pięciu zmysłów i do intuicji jako zmysłu szóstego, mówi poprzez współuczestnictwo, wyraża się przez opowieści.

W tym napięciu ujawnia się polityczny wymiar obu pojęć. Podczas gdy Terytorium domaga się lojalności, Terroir domaga się uważności. Terytorium żąda, by za nie umierać, Terroir prosi zaś jedynie, by je szanować, nie eksploatować ponad miarę, nie traktować jak surowca. Można kochać Terytorium abstrakcyjnie, nie znając go. Terroir nie pozwala na taką zdystansowaną miłość – wymaga bliskości i cierpliwości, chce przywiązania.

Forma tego wstępu do naszego wydarzenia nie pozwala na szerokie omówienie idei Terroiru, szczególnie że cytowany esej Olgi Tokarczuk nie ukazał się jeszcze drukiem, a trudno debatować o tekście publicznie nieznanym, z którego możemy zaczerpnąć raptem kilka króciutkich fragmentów. Przygotowując się zatem do przyszłej dyskusji o pojęciu Terroiru, w czasie festiwalu postaramy się skupić na diagnozie obecnego stanu Terytorium.

Wprowadzeniem do tych rozważań będzie wspomniana, otwierająca tegoroczny Festiwal Góry Literatury, głośna lektura fragmentu nowej powieści Olgi Tokarczuk w wykonaniu autorki. Słowa noblistki zabrzmią ponownie w interpretacji Mai Ostaszewskiej, Marii Peszek, Andrzeja Seweryna i Macieja Stuhra, którzy przeczytają fragmenty powieści Anna In w grobowcach świata. Ostatnią z głośnych lektur będzie opowiadanie Przeprawa Wiesława Dymnego z tomu Droga na Dziki Zachód w wykonaniu Roberta Więckiewicza.

Odwiedzą nas autorki i autorzy polscy i zagraniczni. Georgi Gospodinow, bułgarski pisarz okrzyknięty przyszłym noblistą, przyjedzie ze swoją najnowszą książką I wszystko stało się księżycem. Z naszą publicznością spotka się też Alberto Manguel, argentyński pisarz i badacz, autor Historii czytania.

Porozmawiamy o książkach – najnowszych, nadchodzących, ale i tych, które rezonują wciąż po latach: Joanny Bator, Marka Bieńczyka, Anny Bikont, Katarzyny Boni, Karoliny Ćwiek-Rogalskiej, Jacka Dehnela, Joanny Kuciel-Frydryszak, Radka Raka, Pawła Piotra Reszki, Andy Rottenberg i Mirosława Bałki, Pawła Sołtysa, Mariusza Szczygła, Małgorzaty Szejnert, Wita Szostaka, Agnieszki Taborskiej, Piotra Tarczyńskiego i Wojciecha Tochmana.

Na naszych scenach zagoszczą także m.in. Natalia de Barbaro, Krzysztof Łapiński, Adam Michnik, Artur Nowak, Stanisław Obirek, Kacper Pobłocki, Kazimiera Szczuka, Tomasz Stawiszyński, Antonina Tosiek i Ewa Woydyłło.

Zorganizujemy panele o sztucznej inteligencji, o teoriach spiskowych, o mrocznych stronach duchowości, o migracjach jako sposobie na życie. Do rozmów zainspirują nas 30. Rocznica przyznania Nobla Wisławie Szymborskiej 100. rocznicaurodzin Marii Janion.

Tradycyjnie zapraszamy na pasmo czeskie – w tym roku odwiedzą nas Jaroslav Rudiš, Klára Vlasáková i Jonáš Zbořil.

W kuratorowanym przez Karola Maliszewskiego paśmie poetyckim posłuchamy m.in. Zofii Bałdygi, Wojciecha Bonowicza, Sylwii Chutnik, Jula Łyskawy, Krzysztofa Siwczyka i Julii Szychowiak.

Spotkania z naszymi gośćmi i gościniami poprowadzą m.in.: Urszula Glensk, Paweł Goźliński, Jana Karpienko, Katarzyna Kasia, Eliza Kącka, Leszek Koczanowicz, Aneta Korycińska, Grzegorz Markowski, Michał Nogaś, Małgorzata Omilanowska, Amelia Sarnowska, Sławomir Sierakowski, Jakub Skurtys i Olga Wróbel.

Temat przewodni tegorocznego Festiwalu pojawi się nie tylko podczas spotkań autorskich, paneli i debat, lecz także podczas niezwykle istotnego dla nas pasma edukacyjnego, czyli Latającego Uniwersytetu Ludowego. Wśród tegorocznych prowadzących wykłady i seminaria, a także spacery przyrodnicze będą m.in. Edwin Bendyk, Karolina Kuszlewicz, Radek Rak, Dorota Sumińska, Katarzyna Szaulińska, Wit Szostak, Magdalena Środa, Adam Wajrak, Halszka Witkowska czy Urszula Zajączkowska.

W równie istotnym paśmie Małe Góry Literatury, skierowanym do dzieci i młodzieży, zapraszamy na spotkania, warsztaty i lekcje m.in. z Bogusiem Janiszewskim, Roksaną Jędrzejewską-Wróbel, Krzysztofem Łapińskim, Joanną Rusinek i Michałem Rusinkiem. Ponadto z Magdaleną Bigaj i Adamem Mirkiem porozmawiamy o dzieciach w sieci, a także zaprosimy na projekcje bajek połączone z zajęciami na temat obejrzanych obrazów.

Jak co roku pokażemy również arcydzieła filmowe: Człowieka z marmuru w 100. rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy, o którym porozmawiamy z Krystyną Jandą, oraz Franza Kafkę, czyli ostatni film Agnieszki Holland, która także będzie naszą gościnią.

Zagramy 9 koncertów. Wystąpią Hania Rani, Ralph Kamiński, Kasia Sienkiewicz, Renata Przemyk, Spięty orazPablopavo i Ludziki. Maria Peszek i Bartek Wąsik zaprezentują (dwukrotnie) projekt „Pieśń nocy letniej”, czyli interpretację Pieśni świętojańskiej o Sobótce Jana Kochanowskiego na głos i fortepian, a John Porter będzie świętować 45-lecie kultowego albumu Helicopters.

Pasmo sztuki będzie skupione wokół zbiorowej wystawy Kamień, papier, nożyce, kuratorowanej przez Michała Suchorę we współpracy z Jagą Hupało, Anną Klimczak, Sylwią Krzemianowską, Magdą Publicewicz, Sefą Sagirem oraz Jakubem Duszyńskim.

Zaprezentujemy różnorodne działania teatralne: od przedstawień połączonych z warsztatami dla dzieci, przez spektakl w wykonaniu dzieci z domów dziecka w towarzystwie Żanety Łabudzkiej, Czesława Mozila i Andrzeja Seweryna, po plenerowo-cyrkowe widowisko inspirowane prozą noblisty Isaaca Bashevisa Singera.

W tym roku nasze warsztaty kreatywnego pisania są skierowane do młodzieży w wieku 14–19 lat, a poprowadzi je Sylwia Chutnik. Poprzedza je konkurs pod hasłem „Kiedyś to będzie”, które odnosi się do refleksji nad przyszłością oraz prób wyobrażenia sobie świata w roku 2046 – rzeczywistości kształtowanej przez zmiany klimatyczne, rozwój technologii cyfrowych, media społecznościowe oraz dynamicznie zmieniające się relacje społeczne. Jeszcze do 7 czerwca można nadsyłać teksty będące autorską interpretacją hasła konkursowego. Spośród wszystkich zgłoszeń jury wyłoni 20 osób, które wezmą udział w warsztatach.

Zapraszamy!

Organizatorzy

Mecenasi Festiwalu Góry Literatury

Partner Podróży

Partnerzy Festiwalu Góry Literatury

Partnerzy Małych Gór Literatury

Interreg svgMKIDN logo Panstwowy fundysz celowy

 

 

 

 

Partnerzy
Latającego Uniwersytetu Ludowego

Interreg svgMKIDN logo Panstwowy fundysz celowy

Instytut Narutowicza

Partnerzy pasma sztuki

Partner główny

PJATK

 

Partnerzy

Partnerzy pasma sztuki FGL2026_02

 

Partner medialny

 

 

Partnerzy pasma czeskiego

Interreg svg

Patroni medialni